Friday, November 29, 2019

Suicide - Edouard Levé

'Nobody realizes that some people expend tremendous energy merely to be normal.' అంటారు ఫ్రెంచ్ రచయిత ఆల్బర్ట్ కామూ..అస్తిత్వవాదం అర్థం తెలీకో,లేక తెలిసినా తెలియనట్లు తెచ్చిపెట్టుకున్న అజ్ఞానంతోనో జీవితాన్ని ఆనందంగా బ్రతికేసే వివేకవంతులు కొందరైతే ,కళ్ళుమిరుమిట్లు గొలిపే వెలుగులో జీవితాన్ని సంపూర్ణంగా దర్శించాలని తపనపడుతూ నిత్యం అవిశ్రాంతంగా సత్యశోధనలో మునిగితేలేవాళ్ళు మరికొందరు..కొందరికి సరళంగా,సాధారణంగా అనిపించే విషయాలు కొందరికి మాత్రం అతి సంక్లిష్టంగా అనిపిస్తాయెందుకూ !! ఇంద్రధనుస్సును తలపించే జీవితం కొందరికి మాత్రం వర్ణవిహీనంగా ఎందుకనిపిస్తుంది !! జీవితంలో ఎన్ని ఒడిదుడుకులు వచ్చినా ఎదురీది పోరాడి గెలవాలనే జీవితేఛ్ఛ కొందరిదైతే,దూదిపింజలాంటి అల్పమైన జీవితం పోరాటయోగ్యమైనది కాదని కొందరు ఎందుకనుకుంటారు !! మనిషిగా పుట్టినప్పటికీ ఈ భూమ్మీద తోటి మనుషులలో ఒకరిగా తనను తాను ఐడెంటిఫై చేసుకోవడంలో కొందరు మాత్రమే ఎందుకు విఫలమవుతారు !! ఇలాంటి ప్రశ్నలకు స్పష్టమైన సమాధానాలు చెప్పడం కష్టమంటారు ఫ్రెంచ్ రచయిత,ఆర్టిస్టు అయిన Edouard Leve..ఈ పుస్తకం రాసిన సరిగ్గా పది రోజులకు తన 42 ఏళ్ళ వయసులో ఆత్మహత్యకు పాల్పడిన లెవీ రచనను ఒక నవలగా కంటే ఒక 'పబ్లిక్ సూసైడ్ నోట్' లా చదవడం అవసరం.
Image Courtesy Google
ఈ కథంతా 'నువ్వు' అంటూ ఆత్మహత్య చేసుకున్న ఒక స్నేహితుణ్ణి సంభోదిస్తూ సెకండ్ పర్సన్ లో సాగుతుంది..ఇందులో కథంటూ ప్రత్యేకం ఏమీ లేకపోయినా ఈ రచనను చదివించేలా చేసిన అంశం సెకండ్ పర్సన్ నెరేషన్ కావడమే అనిపించింది..అనేక విడివిడి సందర్భాలను డాట్స్ లాగా కలుపుకుంటూ ఒక జర్నల్ ని తలపించే కథనంలో భాగంగా లేవనెత్తే అనేక అస్తిత్వవాద ప్రశ్నలు పాఠకులతో రచయిత ప్రత్యక్షంగా సంభాషిస్తున్న భావనను కలిగిస్తాయి..కాగా కొన్ని సార్లు ఈ కథలో పాఠకుల్ని కూడా భాగస్వాముల్ని చేసుకునే దిశగా సన్నిహితమైన సంభాషణలుంటాయి.

మనిషికి ప్రేమించేవాళ్ళకంటే అర్ధంచేసుకునేవాళ్ళు దొరకడం ఒక అదృష్టం..అలా కానినాడు చుట్టూ రక్తసంబంధీకులూ,స్నేహితులూ,సన్నిహితులూ ఇలా ఎంతమందున్నా వర్ణించనలవికాని పరాయీకరణ భావనలో కొట్టుకుపోతాడు..ఆత్మహత్యల కథలు వింటే ఒక్కోసారి మనిషి 'Belongingness' కోసం పడే తపన మరిదేని కోసమూ పడడేమో అని కూడా అనిపిస్తుంది.
"నువ్వు ఈ ప్రపంచంలో ఇమడలేవని నీకు అనిపించినప్పుడు నీకు ఆశ్చర్యం కలగలేదు కానీ ఈ ప్రపంచం చేత సృష్టించబడిన జీవి ఇక్కడే పరాయివాడిగా జీవిస్తున్నందుకు నీకు ఆశ్చర్యంగా ఉంది..మొక్కలు ఆత్మహత్య చేసుకుంటాయా ? నిరాశానిస్పృహలతో మృగాలు మరణిస్తాయా ? అవి తమ ధర్మాన్ని నిర్వర్తిస్తాయి లేదా ఈ భూమ్మీద నుండి మౌనంగా అదృశ్యమైపోతాయి..బహుశా నీవొక దుర్బలుడివి,ఒక ఆకస్మిక పరిణామపు తుది మజిలీవి,పురోభివృద్ధికి ఎంతమాత్రమూ ఆస్కారంలేని ఒక తాత్కాలిక వ్యతిరిక్తానివి." అంటారొకచోట.
 "వయసుతోపాటు దుఃఖం కూడా తగ్గుముఖం పడుతుందని నువ్వు నమ్ముతావు,ఎందుకంటే అప్పుడు విచారంగా ఉండడానికి నీకు ఎక్కువ కారణాలు ఉంటాయనుకుంటావు..యవ్వనంలో ఉన్నప్పుడు నీ బాధ తీర్చలేనిది,ఎందుకంటే అది ఎవరి దృష్టికీ అందనిది..నిరాధారమైనదీ,నిరర్ధకమైనదీను..Your suicide was scandalously beautiful." అంటారు మరోచోట.
ఆత్మహత్య వివరణను కోరుతుంది.దానికి కారణభూతమైన అంశాలపై ఆరాతీస్తూ మృతుల సన్నిహితుల మధ్య చాలా కాలంపాటు సంతాపసహిత విశ్లేషణలకు దారితీస్తుంది..పైకి నవ్వుతూ తుళ్ళుతూ అతి సాధారణంగా కనిపించే వ్యక్తుల హృదయాంతరాల్లో ముసురుకున్న చీకట్లు ప్రాణాలు తీసుకునే దిశగా ఎలా ప్రేరేపిస్తాయో ఆ దారుల్లో తుదికంటా ప్రయాణం చేసినవారికి తప్ప చెప్పడం కష్టం..కానీ చిక్కేమిటంటే ఆ దారుల్లో ప్రయాణించి వెనుదిరిగి వచ్చినవారు లేరు..కానీ ఈ రచనలో ఆత్మహత్యకు పాల్పడిన వ్యక్తి మనస్థితిని అంచనా వేసే దిశగా పలు విశ్లేషణలుంటాయి.
"నిజానికి నీకు చావంటే భయం లేదు..దానిని కోరుకోకుండానే నువ్వా మార్గంలో అడుగుపెట్టావు,యెఱుకలేనిదాన్ని ఎవరు కోరుకుంటారు ? నువ్వు జీవితాన్ని తిరస్కరించలేదు కానీ సుదూరతీరాలపట్ల నీకున్న రుచిని చాటుకున్నావు..నీకు అపరిచితమైన ఆవలితీరంలో ఉన్నదేదో ఇక్కడికంటే సుందరమైనదని పందెం వేశావు..నువ్వో పుస్తకం చదువుతున్నప్పుడు “Other Works By" పేజీకి మళ్ళీ మళ్ళీ వెళ్ళి చూస్తావు..అవి చదివే ఉద్దేశ్యం నీకుందో లేదో తెలీదు గానీ ఆ కొత్త శీర్షికలు సూచించే కొత్త లోకాలను ఊహించుకుంటూ నీ మనసు ఆనందడోలికల్లో తేలియాడుతుంది..'Neruda’s Residence on Earth' ను నువ్వు చదవలేదు,ఆ సంపుటిలో ఉన్న కవిత్వం ఆ శీర్షిక స్థాయికి తూగలేదేమోనని భయపడ్డావు..అపరిచితమైనవిగా ఉన్నపుడే అవి నీకు వాస్తవంగా,సన్నిహితంగా అగుపించాయి..పరిచయాలు నీకు నిరాశనే    మిగులుస్తాయనుకుంటావు."
"నీ జీవితం ఒక పరికల్పన..వృద్ధాప్యంతో మరణించినవారు భూతకాలపు సృష్టిగా మిగిలిపోతారు,వారి గురించి ఆలోచిస్తే వారి గతించిన జీవితం గుర్తొస్తుంది..నీ గురించి ఆలోచిస్తే నువ్వెలా జీవించి ఉండేవాడివో అని తలపోస్తాము..You were, and you will remain, made up of possibilities." అంటారు మరణించిన స్నేహితుణ్ణి గుర్తుచేసుకుంటూ.
ఈ రచన ఆద్యంతమూ ఒక 'రెస్ట్లెస్ టోన్' లో సాగుతుంది..పోగొట్టుకున్న దాని గురించి వెతుకులాట,తెలీని తీరాలను చేరుకోవాలనే తపన మనిషిలో స్వభావసిద్ధమైన అంశాలైనప్పటికీ ఈ రచనలో అవి ఒక ఉన్మాద స్థాయిలో కనిపిస్తాయి..ఎల్లపుడూ మెలకువగా ఉండే స్పృహ మనిషికి శాపమో వరమో అర్ధంకానీ సందిగ్ధంలోకి పాఠకుల్ని నెట్టేస్తుందీ కథ..జీవితాన్ని సంపూర్ణంగా ఆస్వాదించాలంటే అనుక్షణం పూర్తిస్థాయి స్పృహతో ఉండాలని అంటుంటారు కానీ ఒక్కసారంటూ ఆ భావోద్వేగాల అలజడితో మమేకమయ్యాక మళ్ళీ జీవితంనుండి విడివడి నిర్లిప్తంగా ఉండగలగడం సాధ్యమేనా అనే పలు ప్రశ్నలు లేవనెత్తుతుందీ పుస్తకం..కొందరు రచయితలు పాఠకుల్ని చెయ్యి పట్టుకుని జాగ్రత్తగా గమ్యం చేరేవరకూ ప్రయాణం చేయిస్తారు,కానీ పాఠకులపై కించిత్ కన్సర్న్ కూడా లేకుండా తమతో పాటు సుళ్ళుతిరుగుతున్న లోతైన అగాథంలోకి లాగేసుకుని అమాంతం చెయ్యి వదిలేసే రచయిత ఈ లెవీ..ఈ పుస్తకంలో అంతర్లీనంగా ఉండే 'Melancholy' మూడ్ ని తప్పించుకోవడం పాఠకుల తరం కాదు..దుఃఖాన్ని ఆలింగనం చేసుకోగలిగే సంసిద్ధత ఉన్న సమయాల్లో మాత్రమే చదవాల్సిన పుస్తకం ఇది..జాగ్రత్త సుమా..

పుస్తకం నుండి కొన్ని వాక్యాలు..
In front of an object whose function you did not know, but which you knew you could understand if you made the effort, you sometimes preferred to remain at the stage of speculation and spectacle, as when you basked in front of a beautiful landscape: to see it from a distance was enough for you; you didn’t need to walk through it. To catch sight of an island from a boat could be more pleasurable than ever setting foot on it.

Since you seldom spoke, you were rarely wrong. You seldom spoke because you seldom went out. If you did go out, you listened and watched. Now, since you no longer speak, you will always be right. In truth, you do still speak: through those, like me, who bring you back to life and interrogate you. We hear your responses and admire their wisdom. If the facts turn out to contradict your counsel, we blame ourselves for having misinterpreted you. Yours are the truths, ours are the errors.

You remain alive insofar as those who have known you outlive you. You will die with the last of them. Unless some of them have made you live on in words, in the memory of their children. For how many generations will you live on like this, as a character from a story?

You preferred reading standing up in bookstores to reading sitting down in libraries. You wanted to discover today’s literature, not yesterday’s. The past belongs to libraries, the present to bookstores. You were, however, more interested in the dead than in contemporaries. More than anything else, you used to read what you called “the living dead”: deceased authors still in print. You trusted publishers to bring yesterday’s knowledge into actuality today. You didn’t really believe in miraculous discoveries of forgotten authors. You thought time would sort them all out, and that it’s better to read authors from the past who are published today than to read today’s authors who would be forgotten tomorrow.

Being forgotten spares me the trouble of having to shine.”

In art, to reduce is to perfect. Your disappearance bestowed a negative beauty on you.

You renounced the future, the future that allows for survival, because we believe it is infinite. We want to be able to embrace all the earth, to taste all its fruits, to love all men. You rejected these illusions, which feed us with hope.

While traveling, a new destination would seem more desirable to you than wherever you were, right up to the moment you got there and found that your dissatisfaction had followed you: the mirage had shifted to the next stopover point. Yet your preceding stops would become more attractive as you got further away from them. For you, the past would be forever improving, the future would draw you forward, but the present would weigh you down.When you traveled, it was to taste the pleasures of being a stranger in a strange town. You were a spectator and not an actor: mobile voyeur, silent listener, accidental tourist. At random, you would visit public spaces, squares, streets, and parks. You would go into stores, restaurants, churches, and museums. You liked public places where no one was surprised if you stood still in the middle of the urban flux. The crowd guaranteed your anonymity.

You used to drift through a visual form of communism, according to which things belonged to those who looked at them. In the midst of this utopia, which only your fellow lone voyagers would perceive, you used to transgress society’s rules unknowingly, and no one would hold you accountable for it. You would mistakenly enter private residences, go to concerts to which you had not been invited, eat at community banquets where you could only guess the community’s identity when they started giving speeches. Had you behaved like this in your own country, you would have been taken for a liar or a fool. But the improbable ways of a foreigner are accepted. Far from your home, you used to taste the pleasure of being mad without being alienated, of being an imbecile without renouncing your intelligence, of being an impostor without culpability.

 In books, life, whether it was documented or invented, seemed to you more real than the life you saw and heard for yourself. It was when you were alone that you used to perceive real life. When you recalled it, it was made weaker by your memory’s many points of imprecision. But others had imagined life in books: what you were reading was the superimposition of two consciousnesses, yours and that of the author. You used to doubt what you had perceived, but never what others invented. You suffered real life in its continuous stream, but you controlled the flow of fictional life by reading at your own rhythm: you could stop, speed up, or slow down; go backward or jump into the future. As a reader, you had the power of a god: time submitted to you. As for words, even the best-chosen ones, they passed like the wind. They would leave traces in your memory, but your recollecting them made you doubt their existence. Did you reconstruct them as they had been spoken, or did you remodel them in your own style?

Saturday, November 23, 2019

Diary of a Malayali Madman - N.Prabhakaran

No one sees him; no one hears him. No one, perhaps, even knows about him..ఇవి ఈ పుస్తకంలోని తొలికథ వైల్డ్ గోట్ లో ప్రారంభ వాక్యాలు..ప్రతీ మనిషిలోనూ ఎవరికీ కనిపించనీ,వినిపించనీ మరో మనిషుంటాడు..సామజిక కట్టుబాట్లకు లోబడి నలుగురితో పాటూ అడుగులో అడుగేస్తూ నడిచే మనిషొకరైతే,సామజిక చట్రానికి దూరంగా సృష్టిలో అన్ని జీవాల్లాగే తాను కూడా ఒక జీవిననే స్పృహ కలిగి,ఆధునికత,నాగరికత బొత్తిగా వంటబట్టని స్వచ్ఛమైన పశుప్రవృత్తిని అంతర్లీనంగా కలిగుండే మనిషి మరొకరు..ఒక్కో విధమైన సామజిక చట్రంలో మనిషి ఒక్కో విధంగా వ్యవహరించాలనే పారదర్శకమైన సామజిక కట్టుబాటు ఒకటి ఉంటుంది..అలా వ్యవహరించలేని మనిషి సమాజంలో 'Odd man out' గా పరిగణింపబడతాడు.
Image Courtesy Google
ఈ 'Odd man out' కి కొన్ని ప్రత్యేక గుణగణాలుంటాయి..మనస్సాక్షికి విరుద్ధంగా వ్యవహరించలేకపోవడం,అందరూ ఆమోదించిన విషయంలో విభేదించడం,సామజిక నియమోల్లంఘన చెయ్యడం,టూకీగా చెప్పాలంటే అన్నిటికీ ఎడ్డెమంటే తెడ్డెమనడం ఈ లోపలి మనిషి ప్రవృత్తి..ఉదాహరణకు ఎవరైనా ఇంటికి పిలిచి భోజనం పెడితే రుచీపచీ లేని వంటని సంస్కారవంతమైన(?) మనిషి అద్భుతంగా ఉందని పొగిడే సందర్భంలో ఈ 'లోపలి మనిషి' మాత్రం అస్సలు తడుముకోకుండా "ఇది విందా ? నా బొంద !! " అని ఆతిథ్యం ఇస్తున్నవారు విస్తుపోయేలా వారి మొహం మీదే నిజాయితీగా తన అభిప్రాయం వెలిబుచ్చుతాడు..ఈ 'లోపలి మనిషి' మాటలు పొరపాటున గొంతుదాటి బయటకి వచ్చాయా ! అంతే సంగతులు,పర్యవసానాలు తీవ్రంగా ఉంటాయి..సమాజం అతనికి మర్యాద,నాగరికత,సంస్కారం మొదలైన ఉత్తమపురుష లక్షణాలు లేవని తీర్మానించి అతనికి మతిభ్రమించిందని ఒక్కమాటలో తేల్చిపారేస్తుంది..కానీ నిశితంగా గమనిస్తే ఇక్కడ ఆ వ్యక్తి చేసిన తప్పల్లా ఎటువంటి వడపోతలూ లేకుండా నిజం నిజాయితీగా చెప్పడమే..ఈ విషయం తెలిసినా తెలీనట్లు నటించడం,నిజాన్ని నిర్భయంగా ఒప్పుకోకపోవడమే మానవసమాజపు 'నాగరికత'..పైన రాసిన ఒక సరదా ఉదాహరణ ప్రక్కన పెడితే నిత్యజీవితంలో ముఖ్యమైన ఎన్నో సందర్భాల్లో నిజాన్ని నిర్భయంగా చెప్పడానికి  గొంతుకడ్డుపడే సంస్కారం(?) సగటు సంఘజీవి నోరు కట్టేస్తుంది..అందరూ ముక్తకంఠంతో అవునంటూ ఆమోదించిన ఒక అసత్యాన్ని "కాదు" అని అరిచి మరీ నిజం చెప్పాలని తాపత్రయపడే అటువంటి కీలక సందర్భాల్లోనే  మలయాళ రచయిత ప్రభాకరన్ కథలు జీవంపోసుకుంటాయి..ఆయన కథలన్నిటిలో నిత్య జీవితంలో నైతికత,నాగరికతల పేరిట గొంతుకడ్డంపడే అస్పష్టమైన మాటలేవో  బయల్పడే వ్యర్ధ ప్రయత్నం చేస్తాయి..ప్రభాకరన్ తన కథల్లో ప్రతి మనిషిలోనూ ఉండే ఈ 'లోపలిమనిషి' అంతరాత్మకు గళాన్నిచ్చే ప్రయత్నం చేశారు రచయిత..

రచయిత కన్నూర్ జిల్లాకు చెందినవారు కావడంతో ఇందులోని ఐదు కథలూ ఉత్తర కేరళ సంస్కృతిని ప్రతిబింబించేలా ఉంటాయి..ఆ ప్రాంతాల్లో కొంతకాలం నివసించిన కారణంగా ఈ కథలతో నేను మరింత దగ్గరగా కనెక్ట్ అయ్యాను..కాఫీ,తేయాకుల పచ్చదనాలతో జాతీయ అంతర్జాతీయ యాత్రికులకు కనువిందుచేసే కేరళ భౌతిక స్వరూపం అందరికీ సుపరిచితమే కానీ ఈ కథలు సుందర ప్రకృతి వర్ణనలతో బాటుగా యాత్రికుల దృష్టికందని కేరళ ఆత్మను కూడా పరిచయం చేస్తాయి..'వైల్డ్ గోట్' అనే కథలో జార్జ్ కుట్టి అనే యువకుడు తన చుట్టూ ఉన్న స్వార్ధపూరితమైన సమాజంలో ఇమడలేక పడే అంతఃసంఘర్షణను చిత్రిస్తారు..సామాజిక వైకల్యాలకూ,కల్మషాలకూ దూరంగా జార్జ్ అడవిలోకి పారిపోయి ప్రకృతితో మమేకమై స్వాంతనను పొందుతాడు.."అతడు రోదిస్తున్నాడు..మరోసారి రోదిస్తున్నాడు...ఎవరూ అతణ్ణి చూడలేరు,వినలేరు..ఎవరూ అతణ్ణి అర్ధం చేసుకోలేరు" అంటూ ఈ కథలో ఒక సంఘజీవిగా జార్జ్ అస్తిత్వవాద సంఘర్షణను ఆవిష్కరించారు ప్రభాకరన్..జార్జ్ తనను ఒక మనిషిగా కంటే కౄరత్వమున్నప్పటికీ కల్మషంలేని మృగంతోటి ఐడెంటిఫై చేసుకుంటాడు.

High up on the cliff, at the edge of the frightening drop, he is alone in the moonlight, a forlorn slice of darkness, a dream animal. He bleats. His gaze wanders the valley. In the countless lanes hidden beneath the undergrowth, he searches for me. Agitated wanderings, secret pleasures sprouting like new meadow grass, anxious thickets of thorn – his memories are endless. He waits for the moment when they will merge together in a brilliant dance, a moment like a drop of fire. In the intensity of his anticipation, he calls out, again and again.

రెండో కథ 'టెండర్ కోకొనట్' లో ఒక సైకియాట్రిస్ట్ తన దగ్గరకు వచ్చిన రోగి వ్యక్తిగత జీవితంపై కుతూహలంతో అతణ్ణి వెంబడించినప్పుడు అతని జీవితంలో కొన్ని రహస్యాలు వెలుగుచూస్తాయి..కేరళలో ఈనాటికీ వ్రేళ్ళూనుకుని ఉన్న మతమౌఢ్యాలకు ఈ కథ దర్పణం పడుతుంది..మూడో కథ 'పిగ్ మాన్' ఒక పందుల్ని పెంచే పరిశ్రమలో సూపర్వైజర్ గా పని చేసే వ్యక్తిని గూర్చిన కథ స్వలాభాపేక్షతో మనుషుల ప్రాణాలతో చెలగాటమాడే వ్యాపారుల జీవితాల్ని బట్టబయలు చేస్తుంది..రచయిత స్వానుభవాలనుండి జీవం పోసుకున్న ఈ కథల్లో కాల్పనికత కంటే వాస్తవికతే అధికంగా కనిపిస్తుంది.

ఈ కథల్లో 'Invisible Forests' అనే ఒక్క కథను మాత్రం ఒక స్త్రీ దృష్టికోణం నుంచి రాశారు..మాతృస్వామ్యం నామమాత్రపు వ్యవస్థగా అమలులో ఉన్న కేరళ రాష్ట్రంలో వివక్షల పేరిట స్త్రీలు ఎదుర్కునే సమస్యలను కృష్ణ అనే స్త్రీ జీవితానుభవాలను సాయంతో సోదాహరణంగా వివరించే ప్రయత్నం చేశారు..చివర్లో అనేక జీవితానుభవాలను నెమరువేసుకుంటూ ఇంటి వైపుకి అడుగులు వేస్తున్న కృష్ణ అంతరంగాన్ని మన ముందుంచుతూ ఈ కథను ముగిస్తారు...Krishna felt that there were dense forests in front of her, behind her and around her, closing in on her from all sides. She felt the desperate urge to talk about something – anything – to rescue herself from the feeling of being engulfed. But what she muttered, as she struggled to breathe, was this: ‘Yes, forests. Definitely forests.’..

ఇక ఐదో కథ పేరుకు తగ్గట్టు 'డైరీ ఆఫ్ అ మాడ్ మాన్' తన చుట్టూ మామూలు మనుషుల్లా బ్రతికేస్తున్న పిచ్చి వాళ్ళని గురించి ఒక పూర్తి స్థాయి స్పృహలో ఉన్న వ్యక్తి పిచ్చివాడినని చెప్పుకుంటూ రాసుకునే డైరీ..ఈ కథ రాయడానికి గొగోల్ 'డైరీ ఆఫ్ అ మాడ్ మాన్' కథను ప్రేరణగా చెప్పుకుంటాడు..దేవభూమి యొక్క బాహ్య సౌందర్యం చాటున మరుగునపడిపోయిన స్వార్థపరత్వం,కుటిల రాజకీయం,కుతంత్రపు మాలిన్యాలకు ఈ కథ అద్దంపడుతుంది..ఇందులో రాక్షసులు రాజ్యమేలే ఒక సరికొత్త దేవభూమిని(?) చూస్తాం..ప్రకృతి సౌందర్యానికి మారుపేరుగా నిలిచే కేరళ సమాజం కూడా కుటిల రాజకీయ ప్రభావాలకు అతీతమైనదేమీ కాదు..ఈ కథల్లో కేరళలో వ్రేళ్ళూనుకున్న కులవ్యవస్థ,మాతృస్వామ్యం ముసుగులో శాసించే పురుషాధిక్యత,కమ్యూనిస్టు,మార్క్సిస్టు భావజాలాలూ ఇవన్నీ కేరళను కూడా మిగతా రాష్ట్రాల్లాగే ఎటువంటి ప్రత్యేకతలూ లేని ఒక సాధారణ భౌతిక స్వరూపంగా నిలబెడతాయి..ప్రభాకరన్ సృష్టించిన పాత్రలు ఎటువంటి బాహ్య ప్రభావాలకూ లోనుకాకుండా సమాజాన్ని యథాతథంగా చూసే ప్రయత్నం చేస్తాయి..ఈ 'ఆడ్ మాన్ అవుట్' లకు సమాజం మీద నమ్మకం,గౌరవం రెండూ  ఉండవు..ఒక్కోచోట ఎటువంటి వడపోతలూ లేకుండా తమ అభిప్రాయాలను వెల్లడించే ఈ పాత్రల మాటలన్నీ దిశానిర్దేశంలేని 'Non-stop ranting' లా అనిపిస్తాయి..మార్క్సిస్టు,కమ్యూనిస్టు భావజాల మధ్య కేరళ రాజకీయ చిత్రాన్ని దగ్గరగా చూపించే ఈ కథలకు ప్రారంభంలో గీసిన చిత్రాలు ఈ పుస్తకానికి అదనపు ఆకర్షణ..ప్రతీ చిత్రంలో నీడలాంటి ప్రతిబింబాన్ని వాస్తవికతతో ముడివేసి దిశగా తీర్చిదిద్దారు..కేరళ అందచందాలు అందరికీ తెలిసినవే కానీ కేరళ అంతరాత్మను తెలుసుకోవాలంటే ఈ కథలు చదవండి.

పుస్తకం నుండి కొన్ని వాక్యాలు,

వాయనాడ్ లో ఉండగా అక్కడ వారి ఆహారపుటలవాట్లను దగ్గరగా చూశాను..కర్రపెండలం,చేపల పులుసు వారికి అక్కడ మెయిన్ కోర్స్ లో తింటారు..
Come, let’s go find some food – kanji and chammanthi, or perhaps some tapioca with fish curry.

This rule, that the deity of Kudungomkaavu – Kudungothappan – could not have a male priest and must be attended to by unmarried women priests, and a different one each day, was apparently set right at the time the temple was built.

People seem scared of developing anything other than a passing acquaintance with one another. Or perhaps they don’t wish for anything more than that.

“Psychology is a false science. It is nothing but a labyrinth of analysis. You never come out with a solution. Mental illness is the destiny of the mentally ill. The problems you face in your life are the result of that life – a life you have no control over, in which you have no choice. Even your choices are not of your own choosing.

Have you heard of a writer named Gogol? It is unlikely, if you are below the age of thirty. People below thirty are generally ignorant. They may have a degree or two, but when it comes to general knowledge they have none. There’s no way they would have heard of Gogol. In actual fact, Gogol is a great literary figure. Here, in Kerala, most people say they like Dostoevsky, or perhaps Tolstoy. Me, I like this fellow Gogol. Anyway, my intention is not to get into a literary discussion. The reason I thought of Gogol just now is because he has written a story called ‘Diary of a Madman’.

As my reading progressed, I began to feel that I should get acquainted with writers and theatre people. I met some in person and had telephone conversations with some others. Compared to the people at the places where I used to work, these literary people have several good qualities. For one thing, they seem to grasp quickly things that many others would never be able to understand. But commonalities aside, they are as varied as any other group of human beings. Among them are the good, the malevolent, the conceited, the clever, the extremely vulnerable, the crooks, the helpers, the cultured, and the rogues. At the mere hint of any situation that may cause personal harm or threat to them, they tend to withdraw rather quickly – some make strange arguments, while others slink away quietly. This tendency for self-preservation seems to be the other commonality among them. You must forgive me for saying these things about our highly respected literary figures.

So many things happen in this world that we’ll never be able to comprehend.

Tuesday, November 19, 2019

3 Strange Tales - Ryūnosuke Akutagawa

Image Courtesy Google
అకిరా కురోసావా మాస్టర్ పీస్ 'రషోమోన్'  సినిమా చూసినవారికి అకుతగవా గురించి ప్రత్యేకించి పరిచయం అక్కర్లేదు..పటిష్టమైన స్క్రిప్ట్ రషోమోన్ సినిమా ప్రత్యేకత..మన కళ్ళతో చూసిందే నిజం,మనం మాట్లాడేదే సత్యం,మన జీవితమే ఆదర్శం అనుకునే మానవ సహజమైన అవివేకాన్ని సవాలు చేసే ఈ కథ గురించి ఎంత చెప్పుకున్నా తక్కువే..ఒక సంఘటనకు ఎన్ని కోణాలుంటాయో ఈ సినిమాలో పలు మానవీయ దృక్పథాల ద్వారా చూపించే ప్రయత్నం చేస్తారు..రషోమోన్ చూసినప్పటినుంచీ దానికి మూలమైన కథను చదవాలనే కోరిక ఇప్పటికి తీరింది..మోడరన్ జపనీస్ క్లాసిక్ సిరీస్ లో భాగంగా ప్రచురించిన ర్యునోసుకే అకుతగవా '3 స్ట్రేంజ్ టేల్స్' లో Rashomon,A Christian Death,Agni అనే మూడు కథలతో పాటు  రషోమోన్ సినిమాకు మూలాధారమైన 'In a Grove' కథను కూడా బోనస్ గా ప్రచురించారు..నేను మొదటి కథ పేరు 'Rashomon' అని చూసి అదే సినిమా కథేమో అని పొరబడ్డాను,కానీ ఆ కథ వేరు.

ఇందులో మూడు కథలూ పేరుకి తగ్గట్టే చిత్రమైన కథలు..మొదటి కథ రషోమోన్ లో భూకంపాలు,అగ్నిప్రమాదాలూ,ఆహార కొరత మొదలైన అనేక ప్రకృతివైపరీత్యాల బారినపడి వినాశనానికి చేరువలో ఉన్న క్యోటో నగరంలో ఒక యజమాని (సమురాయ్) పనిలోనుండి తీసివేయగా జీవనోపాథి కోల్పోయిన పనివాడు శిథిలావస్థలో ఉన్న రషోమోన్ సింహద్వారం వద్ద కూర్చుని తన భవిష్యత్తును గురించిన ఆలోచనలో పడతాడు..క్షామం వలన తిండికి కూడా నోచుకోక చౌర్యం తప్ప మరోమార్గం లేదని తలపోస్తాడు,కానీ అలా చెయ్యడానికి అతడిలోని నైతికత అడ్డుపడుతుంది..ఇదిలా ఉండగా ఒకచోట మృతదేహాల తలలపై శిరోజాలను కత్తిరిస్తూ ఒక వృద్ధురాలు అతడి కంటబడుతుంది..దాన్నొక అనైతిక చర్యగా భావించి క్రోధంతో తన ఒరలోనుండి కత్తితీసి ఆమెను నిలదియ్యగా ఆ జుట్టుతో విగ్గులు చేసి అమ్ముతున్నాననీ,హీనమైన పని అని తెలిసినా కూడా ఆవిధంగా చెయ్యకపోతే తనకు మరణమే శరణ్యమనీ చెప్తుంది..సమురాయ్ వద్ద పని చేసివున్నవాడు కాబట్టి అతడికి అస్త్రశస్త్ర నైపుణ్యంతో పాటు క్రమశిక్షణ,నీతీనియమాలు లాంటివి సహజంగా వంటబట్టిన లక్షణాలు..తొలుత ఆ వృద్ధురాలి మీద కోపంతో కత్తిదూసినా చివరకు ఆమె అన్నమాటల్లో యదార్థం గ్రహించినవాడై అంతవరకూ అడ్డుపడిన తన నైతికతకు కూడా తిలోదకాలిచ్చి నిర్ధాక్షిణ్యంగా ఆమె కిమోనోను లాక్కుని అక్కడనుండి వెళ్ళిపోతాడు..ఈ కథలో మానవీయవిలువలకూ,ఆకలిదప్పులతో కూడిన అవసరానికీ మధ్య జరిగే సంఘర్షణను అద్భుతంగా రక్తికట్టిస్తారు అకుతగవా..మనిషి అవసరాన్ని బట్టి మంచివాడూ,అవకాశాన్ని బట్టి చెడ్డవాడూ అవుతాడన్న ముళ్ళపూడివారి మాటను గుర్తు చేసిందీ కథ.

ఇక రెండో కథ 'A Christian Death' ఒక అనాథగా చర్చిలో ఆశ్రయం పొందిన లోరెంజో కథ..నిర్మలత్వం,మంచితనం కలగలిసి దేవుని సేవలో పవిత్రంగా జీవించే లోరెంజో అందరికీ ప్రీతిపాత్రుడు..అటువంటి లోరెంజో తనను మోసం చేసి గర్భవతిని చేశాడని ఒక యువతి ఆరోపించగా సమాజం నుండి వెలివెయ్యబడతాడు..చివరకు ఆ యువతి ఆరోపణ నిజమైందా లేదా అనే పలుప్రశ్నల మధ్య అనేక నాటకీయమైన మలుపులు తీసుకుంటుందీ కథ..ఈ కథ కూడా మతం ప్రాతిపదికగా మోరల్ ఎలిమెంట్ పై దృష్టిసారిస్తుంది..ఇక మూడో కథ 'అగ్ని' హైందవ తత్వం మూలాల్ని ఉపయోగించుకుంటూ ఫాంటసీ ఎలిమెంట్స్ తో కలిపి రాశారు అకుతగవా..నాలుగో కథ రషోమాన్ 'ఇన్ ది గ్రోవ్' అందరికీ తెలిసిందే..ఈ కథా,సినిమా రెండూ రచయిత ఊహాత్మకతకూ,దర్శకుని దార్శనికతకూ పొంతనలుండవనీ,నిజానికి పొంతన అసాధ్యమనే జగమెరిగిన మౌలిక సూత్రాన్ని సవాలు చేస్తాయి..అకీరా కురోసావా అకుతగవా స్క్రిప్ట్ ను యధాతథంగా తెరకెక్కించారనడంలో అతిశయోక్తి లేదు.

గంగిగోవుపాలు గరిటెడైనను చాలు అన్న చందాన 35 ఏళ్ళకే ఈ లోకాన్ని విడిచి వెళ్ళిపోయినా అకుతగవా కథలు మాత్రం ఈనాటికీ తాజాగానే అనిపిస్తాయి..అన్ని తరాలకూ అవసరమైన నైతికత,నిస్వార్థ తత్వం,మానవీయ విలువల ఆవశ్యకతను తన కథల్లో అంతర్లీనంగా చెప్పే ప్రయత్నం చెయ్యడమే ఆయన రచనలు కాలదోషం పట్టకుండా ఉండడానికి ప్రధాన కారణం అనిపిస్తుంది..సరళమైన వచనంతో సంక్లిష్టమైన విషయాలను సైతం అవవోకగా చెప్పడమే అకుతగవా ప్రత్యేకత..సాధారణంగా జపనీస్ సాహిత్యంలో కనిపించే దిగాలుపరిచే నిరాశావాదం అదృష్టవశాత్తూ ఈ కథల్లో నాకైతే కనిపించలేదు..సైకాలజీ,అస్తిత్వవాదం అంటే ఆసక్తి ఉన్నవారు తప్పకుండా చదవాల్సిన కథలివి.

Thursday, November 14, 2019

Pessoa on Wilde : Aesthetics & Intellect

ఆ మధ్య ఫెర్నాండో పెస్సోవా సెలెక్టెడ్ ప్రోస్ చదువుతుంటే అందులో 'On the literary art and its artists' విభాగంలో ప్రత్యేకం ఆస్కార్ వైల్డ్ గురించిన పెస్సోవా రాసిన వ్యాసం ఒకటి కనిపించింది..ఒక కొత్త స్నేహితుణ్ణి కలిస్తే,అతడు ఇద్దరికీ ఉమ్మడిగా పరిచయమున్న మరో మంచి మిత్రుడి ప్రస్తావన తెస్తే !! ఆ ఊహే అద్భుతంగా ఉంది కదా !!అలాంటి భావన కలిగి అసలు వైల్డ్ గురించి పెస్సోవా ఏమంటారో చూద్దామని నా కళ్ళు ఆతృతగా ఆ అక్షరాల వెంబడి పరిగెత్తాయి..ఆర్ట్ గురించి మాట్లాడేటప్పుడు ఆస్కార్ వైల్డ్ ప్రస్తావన తీసుకురాని సందర్భం ఉండదంటే అతిశయోక్తి కాదేమో( ఈ మాట రాయడం బహుశా ఏ వందోసారో )..ఇష్టంగానో కష్టంగానో వైల్డ్ ను తలుచుకోవడం ఒకరకంగా సాహితీలోకపు సంప్రదాయం..కానీ కళతో అంత సాన్నిహిత్యం ఉండి,కళ పేరు చెప్తే వెంటనే గుర్తొచ్చే వ్యక్తిని పెస్సోవా అసలు ఆర్టిస్టే కాదు పొమ్మన్నారు..ఇది నన్ను చాలా ఆశ్చర్యపరిచింది..కానీ తన వాదనను సమర్ధించుకుంటూ పెస్సోవా ఇచ్చిన వివరణ చదివాకా నేను వైల్డ్ ను మరో కొత్త వెలుగులో చూశాను..అప్పుడు కనిపించిన వ్యక్తి పూర్తిగా వేరు.
Image Courtesy Google
నిజమే ఆస్కార్ వైల్డ్ లాంటి వాళ్ళని చదవడంలో లాజిక్/ఇంటెలెక్ట్ అవసరపడినంత భాష మీద పట్టు అవసరం పడదు..వైల్డ్ తనలోని సౌందర్య పిపాసకు ప్రతీకగా సుదీర్ఘమైన భౌతిక వస్తు వివరణలతో దట్టించి వదిలిపెట్టే గద్యానికి మధ్య మధ్యలో ఉన్నపళంగా విసిరే వ్యంగ్యోక్తులను ఏ విధమైన ఏమరుపాటూ లేకుండా పూర్తి మెలకువతో ఒడిసిపట్టుకోగల నేర్పు పాఠకులకుంటే చాలు..నిజానికి ఆయన కథలూ,నాటకాలు మెరిసినంతగా నవల మెరుపులీనదు..పెస్సోవా అభిప్రాయం చదివాక నేను చాలా ఏళ్ళ క్రిందట చదివిన 'ది పిక్చర్ ఆఫ్ డోరియన్ గ్రే' గుర్తొచ్చింది..ఒక క్లాసిక్,ఒక మాస్టర్ పీస్ అంటూ జనాలు వేనోళ్ళ పొగడగా విని ఆ నవల చదివానేమో,ఇదేమి క్లాసిక్ రా నాయనా అని అనేక సార్లు  తలపట్టుకున్నాను..పేజీలకు పేజీలు వెల్వెట్ పరదాల గురించీ,వెలుగుజిలుగుల షాండలియర్స్ గురించీ వైల్డ్ విపరీత వర్ణనలు విసుగు తెప్పిస్తాయి..ఇందులో ఎస్తెటిక్స్ పేరిట అనవసరమైన ఆర్భాటాలు అనేకం ఉంటాయి..కథలూ,నాటకాల్లో వైల్డ్ కున్న పదాల పొదుపూ,నైపుణ్యం గద్య రచనలో భూతద్దం పెట్టి వెతికినా కనపడదు..పైగా నవలలో పేజీలను నింపడానికి చేసే విఫలయత్నం అడుగడుక్కీ కనిపిస్తుంది..పుస్తకం ఎప్పుడైపోతుందా అని విసిగివేసారిపోయిన పాఠకులం ఒక గాఢమైన నిట్టూర్పు విడుస్తాం చూశారా !! సరిగ్గా అప్పుడే...అదే సమయంలో ఒక గొప్ప విస్ఫోటనం జరిగినట్లు కొన్ని వాక్యాలేవో కనిపిస్తాయి..అంతవరకూ నిద్రావస్థలో ఉన్న మనం ఒక్కసారి తలవిదిల్చి మరోసారి ఆ వాక్యాలను చదువుతాము..ఇహ ఆ వాక్యాలనే కళ్ళతో ప్రేమగా నిమురుకుంటూ కాసేపు అక్కడే ఆగిపోతాం..ఈ టెక్నిక్ తో పాఠకుల్ని హఠాత్తుగా ఒక అవ్యక్తమైన అనుభూతికి లోనయ్యేలా చేసి ఒకరకంగా దారుణంగా మోసం చేస్తారు వైల్డ్..ఈ విషయం 'ది పిక్చర్ ఆఫ్ డోరియన్ గ్రే' చదివినవాళ్ళకి అనుభవమయ్యే ఉంటుంది...అలాంటి విస్ఫోటనాలు పది పేజీలకొకటి జరిగి,చివరికి వచ్చేసరికి వైల్డ్ చేసిన మోసాన్ని మర్చిపోయి,మనం అమాయకంగా వైల్డ్ జీనియస్ ని మారుమాట్లాడకుండా ఒప్పేసుకుని చప్పట్లు కొట్టేలా చేస్తుంది..ఆయన స్ట్రైకింగ్ quotes ఇచ్చే మత్తు అలాంటిది..అందుకేనెమో వైల్డ్ ను ఒక ఆర్టిస్టుగా కంటే ఆర్ట్ తో సంబంధం ఉన్న వ్యక్తిగా ఎక్కువ ఆరాధిస్తానంటారు పెస్సోవా..కనిపించే వైల్డ్ హీరో కాదు,ఆయనలో ఆటిట్యూడ్ ఇక్కడ హీరో అని అంటారాయన..వైల్డ్ ను ఒక ఆర్టిస్టుగా కంటే ఒక 'ఇంటలెక్చువల్' గా చూడాలంటారు పెస్సోవా.
His pose is conscious,whereas all around him there are but unconscious poses.He has therefore the advantage of consciousness.He is representative:He is conscious,
All modern art is immoral,because all modern art is indisciplined.Wilde is consciously immoral,so he has the intellectual advantage.
He did not know what it was to be sincere.Can the reader conceive this ?
He was a gesture,not a man.

Friday, October 4, 2019

The Seasons of the Soul: The Poetic Guidance and Spiritual Wisdom of Herman Hesse - Hermann Hesse

హెర్మన్ హెస్సే రాబర్ట్ వాల్సర్ గురించి మాట్లాడుతూ “if he had a hundred thousand readers, the world would be a better place,” అంటారు..వాల్సర్ ను చదివినవారికి ఆ మాటలెంత కమ్మగా అనిపిస్తాయో..ఇప్పుడు హెస్సే కవిత్వం చదివినప్పుడు సరిగ్గా నాకు అటువంటి భావనే కలిగింది..ఇలాంటి రచయితల అనుభవసారాన్ని వంటబట్టించుకుంటే ప్రపంచం ఎంత ప్రశాంతంగా ఉంటుందో కదా అనిపించింది..ఇరవయ్యో శతాబ్దంలో అనేక సాంస్కృతిక సంక్లిష్టతలనడుమ ఏ మార్గాన్ననుసరించాలో స్పష్టత లేక సతమతమవుతూ ఆధ్యాత్మికాన్వేషణలో ఉన్న యువతకు నోబుల్ గ్రహీత హెర్మన్ హెస్సే 'సిద్ధార్థ' కొన్ని ఆచరణయోగ్యమైన మార్గాలను సూచించిందనడంలో అతిశయోక్తి లేదు..జర్మన్ దేశీయుడైన హెస్సే తూర్పు పడమరల ఆధ్యాత్మిక తత్వాన్ని అనుసంధానం చేస్తూ రాసిన సిద్ధార్ధను చదవనివారు బహు అరుదు..కానీ హెస్సే గద్యం తెలిసినంతగా పాఠకులకు ఆయన పద్యం గురించి తెలియదు..హెస్సే రాసిన 'The Seasons of the Soul' అనే కవితా సంపుటిలో ఆయన 64 ఏళ్ళ జీవనకాలంలో వివిధ దశల్లో రాసిన 68 కవితలు ఉంటాయి..నేను సిద్ధార్థ,Steppenwolf లు చదివిన చాలా ఏళ్ళకు మళ్ళీ ఇప్పుడు ఆయన కవిత్వం చదవడం తటస్థించింది,కానీ అప్పటికీ ఇప్పటికీ ఆయన స్వరంలోని అదే సుపరిచితమైన సహజత్వం,నిజాయితీ,పదాడంబరాలు లేని శైలిలో ఎటువంటి మార్పూ కనిపించలేదు..హెస్సే గద్యంలో కనిపించే సరళత్వమే పద్యంలో కూడా కనిపిస్తుంది..ఈ కవితలు కష్టసుఖాలన్నిటినీ సమానంగా స్వీకరించి ఒక పరిపూర్ణమైన జీవితాన్ని దర్శించిన వయోవృద్ధుని అనుభవసారాలని చెప్పొచ్చు.
Image Courtesy Google
హెస్సే రచనల్లో ఎంతో సునిశిత పరిశీలన చేత మాత్రమే దర్శించగలిగే సూక్ష్మమైన ఆధ్యాత్మిక,తాత్వికపరమైన అంశాలు ఆయన్నొక సాధారణ నవలా రచయితగా కాక ఒక తత్వవేత్తగా నిలబెడతాయి..హెస్సే మీద ఈస్టర్న్ ఫిలాసఫీ,ముఖ్యంగా చైనా ఫిలాసఫీ ప్రభావం ఈ కవితల్లో కూడా స్పష్టంగా కనిపిస్తుంది..అదే దేశానికీ చెందిన Friedrich Nietzsche,Arthur Schopenhauer వంటి వారి ఫిలాసఫీలో కనిపించే సంక్లిష్టత,మార్మికత,వాస్తవికతకు దూరం ఉండే ఉన్మాదం లాంటి తీవ్రమైన అంశాలు  అణుమాత్రం కూడా కనిపించకపోవడం హెస్సే తత్వంలోని ప్రత్యేకత..సత్యదూరమైన సిద్ధాంతాలు హెస్సే పదాల్లో ఇమడలేవు..ఈ కవితల్లో ఆయన బోధించిన తత్వం కర్మ సిద్ధాంతాన్ననుసరించిన ఒక సామాన్యుని అనుభవాల్లో నుండి పుట్టుకొచ్చినవే గానీ కేవలం పుస్తక జ్ఞానంతోనో,సత్యదూరమైన విశ్లేషణల ఆధారంగానో ఊహామాత్రంగా రాసినవి ఎంతమాత్రం కాదు,బహుశా ఈ కారణంగానే ఆయన కవితల్లో ఒక స్వచ్ఛమైన నిజాయితీ కనిపిస్తుంది..చైనీస్ ఆధ్యాత్మిక గురువులు Li po,Wang Wei వంటివారి ప్రభావం హెస్సే మీద ఉండటం వల్లనేమో ఆయన కవితలు కూడా చైనీస్ కవిత్వమంత సరళంగానూ,సూటిగానూ ఉంటాయి..సహజంగా ఏ ఫిలాసఫీ అయినా స్వార్ధపూరితమైన ఆత్మాభిమానం,అహంకారం లాంటి అంశాలకు ప్రాధాన్యతనిస్తూ Self-gratification దిశగా సాగడం ఎక్కువ చూస్తుంటాం..కానీ హెస్సే కవితలు దీనికి విరుద్ధంగా మనిషికి స్ఫూర్తిదాయకంగా ఉంటూ జీవితపు వైశాల్యాన్ని అర్ధంచేసుకోవడంలో మనిషిని యవ్వనం మొదలు వృద్ధాప్యం వరకూ చేసే ప్రయాణంలో మానసికంగా బలోపేతం చెయ్యడానికి దోహదపడతాయి..ఆయన కవితలన్నీ అనుభవం,విచారణ,విశ్లేషణ, తత్పరిణామంగా జరిగే అనేక అంతఃశోధనల ఫలితం..

ఈ కవితల్లో ద్యోతకమయ్యే ప్రేమరాహిత్యం హెస్సే కు బాల్యం నుండీ వెన్నంటే ఉన్న నేస్తం..ఆయన ఒక సందర్భంలో "I was an orphan whose parents happened to be alive" అంటూ తన బాల్యాన్ని చేదుగా గుర్తు చేసుకుంటారు..అలాగే ఆయన కవిత్వానికి ఎంచుకున్న థీమ్స్ కూడా ప్రకృతితో ఆయనకున్న సాన్నిహిత్యాన్ని ప్రకటిస్తాయి..హెస్సే దృష్టికోణంలో ప్రకృతిలోని ప్రతీ పక్షీ,పువ్వూ,ఆకూ మనిషి నుండి వేరు కాదు..ఈ కవితల్లో ప్రకృతిలోని ఋతువులను మెటాఫోర్లుగా వాడుతూ మానవజీవితాన్ని చూపించే ప్రయత్నం చేశారు..స్థలకాలాదులనూ,ఋతువులనూ మానవజీవనానికి మూలాధార సత్యంగా చూపించడం హెస్సే ప్రధానోద్దేశ్యం..మానవ జీవితంలో ప్రతీదీ ఒక విశిష్ట సమయాన్ననుసరించి జరుగుతుంది...తపించడానికో సమయం...విరహానికో సమయం...స్వంతం చేసుకోడానికో సమయం...సేదతీరడానికో సమయం..విడుదలకో సమయం..ఇలా హెస్సే కవిత్వంలో మనిషి కూడా ప్రకృతిలో ఋతువులు రంగులు మార్చుకున్నట్లు ఒక్కో దశలో ఒక్కో తీరుగా రూపాంతరం చెందుతూ ఉంటాడు.

'The Tides of Love' విభాగంలోని కొన్ని కవితల్లో లో హెస్సే వ్యక్తిగత జీవితంలోని విఫలప్రేమల ఛాయలు కనిపిస్తాయి..ఈ కవితల్లో స్త్రీని మనిషిని మస్తిష్కాన్ని కమ్మేసే సుందరమైన మాయగా అభివర్ణిస్తారు..జీవితంలో ప్రేమతో పాటుగా ప్రేమరాహిత్యాన్ని కూడా తుది శ్వాసవరకూ ప్రేమించమంటూ,ఈ విధంగా రాస్తారు..

Wild heart of mine, remember this.
And love each feverish passion
and the bitterness of pain, love too
before you have to enter your eternal rest.

ఇరవయ్యో శతాబ్దాన్ని ఏలుతున్న 'ఆధునికత సంస్కృతి' దుష్పరిణామాలు హెస్సే దృష్టిని దాటిపోలేదు..ఒకానొకప్పుడు ఒక భారతీయ సాధువు డిస్నీ ల్యాండ్ ను సందర్శించినప్పుడు ఆ 'Temple of Distraction' ని చూస్తూ “There must be very little joy in a culture which needs to have that much fun.” అని వ్యాఖ్యానించారట..హెస్సే కూడా ఆయన వాదననే సమర్థిస్తారు..ఆత్మను విస్మరించి భౌతికమైన క్షణికానందాలకు అర్రులుచాస్తున్ననేటి తరానికి స్వాప్నికుని సృజనాత్మక ప్రపంచపు ఔన్నత్యాన్ని వివరించే దిశగా కవిత్వం ప్రాముఖ్యతను గూర్చి 'To Imagine is to Inspire' విభాగంలో కొన్ని కవితలు రాశారు.

'The Living Word' అనే కవితలో ఈ విధంగా రాస్తారు..

Poetry and music invite you
to understand the splendors of creation.
A look into a mirror will confirm it.
What disturbs us often as disjointed
becomes clear and simple in a poem:
Flowers start laughing, the clouds release their rain,
the world regains its soul, and silence speaks.

'In dialogue with the divine' విభాగం అక్కడక్కడా రవీంద్రుని గీతాంజలిని జ్ఞప్తికి తెస్తుంది.. జాతివిద్వేషాల మధ్య యుద్ధం,అశాంతి,హింసలతో సమిధగా మారుతున్న ప్రపంచాన్ని నిస్సహాయంగా చూస్తూ గీతాసారాన్ని గుర్తుచేసుకుంటూ 'భగవద్గీత' అనే ఒక కవిత రాశారు..

“War and peace, they count the same
 because no death can touch the spirit realm.

 “Whether peace reigns or is ruined,
 the world’s woes will wear on.

 “You have to struggle, cannot rest.
 Apply your strength, it is God’s will!

 “But even if you succeed a thousand times,
 the world’s heart will beat on unchanged."

అనేక ఇజాలు,ఫిలాసఫీలూ,ఆధ్యాత్మికపరమైన మార్గాలలో ఏది అనుసరణీయమో,ఏది కాదో తెలీక ఉక్కిరిబిక్కిరవుతున్న నేటి సంక్లిష్టమైన ప్రపంచానికి తన సరళమైన కవిత్వంతో స్వాంతన చేకూర్చే స్వచ్ఛమైన గళం హెర్మన్ హెస్సేది..సూఫీ కవిత్వంలో ప్రశాంతతనూ,గిబ్రాన్ కవిత్వంలో వివేకాన్నీ,జ్ఞానాన్ని కలబోసినట్లుండే హెస్సే కవిత్వం ఈ తరం వారికి ఏ సెల్ఫ్ హెల్ప్,పర్సనాలిటీ డెవలప్మెంట్ పుస్తకాల్లో లేని జీవిత తత్వాన్ని బోధిస్తుంది.

పుస్తకం నుండి కొన్ని వాక్యాలు,

"In spite of all the pain and sorrow I’m still in love with this mad, mad world"

My mind gazes on life’s landscape with detachment and keeps the homesick, quickened heartbeats at an even pace like a well-tempered tune.

Demons and devils will haunt you everywhere because your true enemy rules your heart, from whom you cannot run or flee.

నాకు నచ్చిన కొన్ని కవితలు..

1) My Misery

 My misery comes from my great talent
 to wear too many masks too well.
 I learned to deceive every one, myself included.
 I became a master manipulator of my feelings.
 No true song could reach my heart.
 Behind each step I take lurks a shrewd scheme.

 I know the source of all my suffering.
 I have traced it to my innermost core:
 Even my heartbeat is controlled and calculated.
 I make sure no dream’s deep, dark foreboding,
 no imprisoned passion, no stirring sorrow
 can break through this armor to my soul.

 2) Books

 All the books of the world
 will not bring you happiness,
 but build a secret path
 toward your heart.

 What you need is in you:
 the sun, the stars, the moon,
 the illumination you were seeking
 shines up from within you.

 The quest for wisdom
 made you comb the libraries.
 Now every page speaks the truth
 that flashes forth from you

3) Alone

 You can travel so many roads
 and so many trails all over this world,
 but remember all paths
 lead to the same finish.

 You can ride, you can drive
 in twos or in threes,
 but you must take
 the last step alone.

 No schooling, no skill
 will suffice or save you
 from having to face
 each grave challenge alone

Friday, September 27, 2019

Reading as a meditation..

One of the most effective forms of healing has been largely neglected by doctors and patients—that’s healing by reading. If you are in the dumps or in bed with a bug, or recovering from a serious illness, or waiting for a fracture to heal, get hold of books by your favourite authors and read as much as you can. You will start feeling better far sooner than if you simply lie on your back and feel sorry for yourself. (If the books put you to sleep, all the better.) And it’s safe, too: I have yet to hear of anyone dying from an overdose of reading. -- Ruskin Bond.'
Image Courtesy Google
ఇది చదవగానే ముందు నవ్వొచ్చినా తరువాత నిజమే కదా అనిపించింది..ఈ వాక్యాలు రస్కిన్ బాండ్ 'A Little Book of Life' లోనివి..ఇది చదివాకా సొంత ఘోషనుకోకపోతే ఈ రెండు ముక్కలూ రాద్దామని అనిపించింది..ఒకరికైనా ఉపయోగపడుతుందేమోనని..గత మూడేళ్ళలో మా కుటుంబంలో ఆరుగులు వ్యక్తులు వరుసగా వెళ్ళిపోయారు..వెళ్ళిపోయినవాళ్ళందరూ చిన్నప్పటినుండీ నా మీద ఎంతో ప్రభావం చూపించినవాళ్ళు,నాతో బాగా ఎమోషనల్ అటాచ్మెంట్ ఉన్నవాళ్లూను.. అమ్మ,అన్నయ్య,అత్త ఇలా ఒక్కొక్కరూ ఒక్కో విధమైన వెలితిని నింపేసి వెళ్ళిపోయారు..సరే ఇప్పుడీ ఉపోద్ఘాతమంతా వదిలేస్తే ఓ మూడేళ్ళ క్రితం అంతా సజావుగా ఉన్న లైఫ్ ఒక్కసారిగా తలక్రిందులైపోయినట్లైంది..జీవితం నాకేం నేర్పిందో తెలీదు గానీ ఒక్క మరణం మాత్రం మనిషికి చాలా నేర్పిస్తుందని ఖచ్చితంగా చెప్పగలను..రెండేళ్ళపాటు వరుస దెబ్బలు తిని తిని,చూస్తుండగానే అందమైన ప్రపంచం అనుకున్నదంతా భ్రమ అని తీవ్రమైన నిరాశ, నిస్పృహలు, వైరాగ్యం వచ్చేశాయి..అమ్మ తో పాటు,నన్ను ఎత్తుకు పెంచినవాళ్ళు,కుటుంబంలో చాలా ముఖ్యమైన వ్యక్తులు ఒక్కొక్కరూ మెల్లిగా నిష్క్రమిస్తుంటే నా చిన్నతనాన్ని కూడా వాళ్ళతో ఒక్కసారిగా తీస్కెళ్ళిపోయినట్లనిపించింది..వెళ్ళేవాళ్ళు వెళ్తూ వెళ్తూ వాళ్ళతో పాటు ముడిపడి ఉన్న నా అస్తిత్వాన్ని తలా నాలుగు ముక్కలూ పంచుకుని తీసుకెళ్ళిపోయారు..ఎన్నో జ్ఞాపకాలు మిగిలాయి గానీ అవి నిజమని నన్ను నమ్మించగలిగే కంటికి కనిపించే సాక్ష్యం ఒక్కటీ మిగల్చలేదు..నా వయసు ఉన్నట్లుండి రెట్టింపైపోయిన భావన..ఏం జరుగుతోందో అర్థంకాక,మెదడులో ఏమీ ప్రాసెస్ చెయ్యలేక అదొకరకమైన నిస్సహాయతా,నిర్లిప్తతా అలముకుంది..

అలాంటి సమయంలో నన్ను ఆ వైరాగ్యం నుండి బయటకు లాగిపడేసినవి పుస్తకాలు..వినడానికి ఫన్నీగా అనిపించినా ఇది నిజం..ఇది నా అనుభవం..మనందరికీ హ్యూమన్ మోర్టాలిటీ గురించి అంతా తెలిసిందే అయినా సరే ఎందుకో అస్సలు ఒప్పుకోబుద్ధి వెయ్యదు...Grief ని ఒక్కొక్కరూ ఒక్కో విధంగా హేండిల్ చేస్తారంటారు..ఒక్కోసారి నాలోకి నేను వెళ్ళిపోయి మౌనంగా ఉండిపోయినా,మరోసారి వాస్తవంలోకి లాక్కొచ్చి పడేసే చుట్టూ ఉన్న భౌతిక ప్రపంచం 'All is well' అనుకునేలా చేస్తుంది...కడుపునిండా తింటున్నాం,చల్లగా ఉంటున్నాం..ఇంకా వీటికి మించి ఆశించడం అత్యాశ కదూ అని ఒకప్రక్క మనసు హితవు చెప్తూనే ఉంటుంది..ఓ రెండ్రోజులు అంతా బావున్నట్లే అనిపిస్తుంది..మళ్ళీ మూడోరోజు మనసు మూలల్లో ఎక్కణ్ణుంచో తెలీదు పెను తుఫానులా మనసంతా చీకట్లు కమ్మేసినట్లు అనిపిస్తుంది...ఆ 'Emptiness' ని వర్ణించతరం కాదు..Grief గురించి చదవడం వేరు,అనుభవించడం వేరు..ఏ వ్యక్తీకరణకూ అందని భావన అది...సరిగ్గా అటువంటి సమయాల్లో పుస్తకం పట్టుకుంటే కళ్ళు అక్షరాలవెంట అలుపు లేకుండా పరిగెత్తేవి..మొదట్లో కళ్ళని వీడి మనసు మాత్రం ఎక్కడెక్కడో చీకటి ప్రపంచాల్లో విహరించి వచ్చేది..కానీ కళ్ళు మాత్రం నిరాఘాతంగా వాటి పని అవి చేసుకుంటూపోయేవి..నేనైతే అదొక రకమైన 'మెడిటేషన్' అంటాను..కానీ ఈ క్రమంలో మెల్లిగా ఆ chaos లో ఒక మెంటల్ బాలన్స్ అలవడింది..ఆ సమయంలో నన్ను వెతుక్కుంటూ (నిజమే నన్ను వెతుక్కుంటూనే వచ్చాయి ) వచ్చిన కొన్ని పుస్తకాలు అతుల్ ఘవన్డే 'బీయింగ్ మోర్టల్',హెలెన్ మాక్ డోనాల్డ్ 'H is for Hawk',Oliver Sacks 'Gratitude',Dalai Lama 'The Book of Joy', Rebecca Skloot 'The Immortal Life of Henrietta Lacks', Mary Roach 'Stiff: The Curious Lives of Human Cadavers' లాంటివి ఎటువంటి డిప్రెషన్ బారినా పడకుండా ఆ వైరాగ్యం నుంచి నన్ను బయటకు లాగి పడేశాయి..ఆ సమయంలో దొరికిన,కనిపించిన ప్రతీ పుస్తకమూ చదివేదాన్ని..ఎప్పుడో జీవితాన్ని కాచి వడపోసి పుస్తకాల రూపంలో మనకు అందించిన ఎంతోమంది రచయితల సాహచర్యంలో నా అనేక ప్రశ్నలకు సమాధానాలు దొరికాయనిపిస్తుంది..మళ్ళీ జీవితం మీద కొత్త ఆశలు చిగురించాయి..Thanks to the books and so many authors who kept me perfectly sane(?) in those horrible moments...అంతకు ముందు కూడా ఎన్నో పుస్తకాలు చదివాను కానీ ఆ తరువాత పఠనానుభవాలు మాత్రం పూర్తిగా వేరు..అంతవరకూ ఒక హాబీగా ఉన్న పుస్తక పఠనం నాకు ఒక నిత్యావసరంగా ఎప్పుడు మారిపోయిందో చెప్పడం కష్టం..

నిన్ననే హెర్మాన్ హెస్సేని చదువుతుంటే "In spite of all the pain and sorrow I'm still in love with this mad,mad world." అనే వాక్యాలు కనిపించాయి..నా పెదాల మీదకొక చిరునవ్వు వచ్చింది.

Tuesday, September 24, 2019

బోర్హెస్ 'కాంగ్రెస్' ఏం చెబుతోంది..

జార్జ్ లూయీ బోర్హెస్ 'బుక్ ఆఫ్ సాండ్' లో 'కాంగ్రెస్' అనే ఒక కథ ఉంటుంది..నిజానికి ఇది పరిచయం అఖ్ఖర్లేని కథ,చాలా మందికి సుపరిచితమైన కథే..

Image Courtesy Google
ఈ కథ లో మానవజాతికీ,మానవత్వానికీ ప్రాతినిథ్యం వహించడానికి ఒక సంస్థను ప్రారంభిస్తారు..ఆ సంస్థలో పలు దేశాలకు,ప్రాంతాలకూ,భాషలకూ,వృత్తులకూ సంబంధించి పలు విభాగాలను తయారు చేసి వాటికి వివిధ దేశాలకు చెందిన కొందరు వ్యక్తుల్ని ప్రతినిధులుగా నియమిస్తారు..ఈ క్రమంలో ఆ సంస్థకు పెద్ద లైబ్రరీ అవసరమని ప్రపంచం నలుమూలల్నుంచీ పుస్తకాలు తెప్పిస్తారు..ఇలా అన్నిటినీ వర్గీకరించుకుంటూ,వ్యవస్థీకరించుకునే క్రమంలో అసలు లక్ష్యం మూలనపడి పుస్తకాలూ,ప్రతులూ,అంతర్గత విభేదాలతో కూడిన ఆర్గనైజేషన్ మాత్రమే మిగులుతుంది..ఇది గ్రహించిన ఆ సంస్థ అధ్యక్షుడు చివర్లో పుస్తకాలన్నిటినీ దగ్గరుండి మరీ తగలబెట్టిస్తాడు..ఎగసిపడే మంటల్లో కాలుతున్న పుస్తకాలను చూసిన తరువాత అందరూ స్వేచ్ఛగా ఆ సంస్థ తాలూకూ భవనం నుండి బయటకి వచ్చి ఎవరి దారిన వారు వెళ్ళిపోతారు..టూకీగా చెప్పాలంటే ఇదే కథ..మానవాళి తమకంటే ముందు పుట్టినదనీ,తమ తరువాత కూడా స్థిరంగా ఉంటుందనీ,మానవాళినీ,మానవత్వాన్నీ వ్యవస్థీకరించడం అసంభవమనీ,అంత పిచ్చిపని మరొకటి లేదనీ వాళ్ళు గ్రహించడం ఈ కథ సారాంశం.

నిశితంగా గమనిస్తే ఈ కథను మనం వివిధ కోణాల్లో చూడచ్చు..నేటి సమాజం కూడా అనేక తరాల వ్యవస్థీకరణల ఫలితం..ఉదాహరణకు మన భారతీయ సమాజాన్ని తీసుకుంటే మనుధర్మ శాస్త్రాల పేరిట వర్ణ వ్యవస్థల్నీ,రాజ్యాంగాన్నీ,సైన్యాల్నీ వ్యవస్థీకరించుకుంటూ పోయి ఈరోజు ఆ వర్గవిభేదాలతో,జాతిమత వైషమ్యాలతో ఒకరిమీదొకరు కత్తులు దూసుకుంటున్నాం..బోర్హెస్ చెప్పిన ఈ కథ ఏ సమాజానికి అన్వయించి చూసుకున్నా సులభంగా ఆ ఫ్రేమ్ లో ఇమిడిపోతుంది..ఇదే కథను నేటి సాహితీ రంగానికి అన్వయించి చూస్తే ఎలా ఉంటుందనే ఒక సరదా ఆలోచన వచ్చింది..టెక్నాలజీ పుణ్యమాని ఒకప్పుడు ప్రత్యేకమైన సమూహాలుగా మసలే సాహితీ సంఘాలు కూడా నేడు సోషల్ మీడియా వీధి వసారాల్లోనో,మరో వెబ్ పత్రికల మండువాల్లోనో కూర్చుని కబుర్లు చెప్పుకుంటున్నారు..బుక్ క్లబ్బులూ,బ్లాగులూ,సోషల్ మీడియా పత్రికలూ ఇలా ప్రతీదాన్నీ వ్యవస్థీకరించుకుంటూ ముందుకు వెళ్తున్నాం..ఫలితంగా వెలసిన అనేక సమూహాల్లో తన ఉనికిని చాటుకునే దిశగా కళాకారుడు కూడా నచ్చినా నచ్చకపోయినా బిక్కుబిక్కుమంటూ ఏదో ఒక సమూహపు మూలన నక్కి తీరాలి (?) సమాజంలో అంతర్భాగంగా ఉంటూ తన ఉనికిని చాటుకోడానికి కళాకారుడు తన అస్తిత్వాన్నీ,వ్యక్తిత్వాన్నీ పణంగా పెట్టక తప్పే పరిస్థితులు లేవు..ఇదేదో బ్రహ్మ రహస్యమైన విషయం కాదు..ప్రతీ సమూహానికీ కొన్ని నియమనిబంధనలుంటాయి..అందులో ప్రతి వ్యక్తీ  కొన్ని కనిపించని నియమాలకనుగుణంగా వ్యవహరించవలసి వస్తుంది..సింపుల్ గా చెప్పాలంటే If you want to be part of a crowd,you have to play by their rules..ఈ క్రమంలో ఆర్టిస్టుకు తనకు సంబంధం లేనీ,తనకు నచ్చని విషయాలను కూడా ఆమోదించాల్సిరావడం,గట్ ఫీలింగ్ ను ప్రక్కనపెట్టి మనస్సాక్షికి విరుద్ధంగా వ్యవహరిస్తూ 'సెల్ఫ్ క్యారెక్టర్ అస్సాసినేషన్' చేసుకోవడం తప్పని పరిస్థితులు ఎదురవుతున్నాయి..అడిగిన సంస్థలకు రాయననడం తప్పు...ఆదేశించిన పుస్తకాలపై ప్రశంస/విమర్శ రాయకపోతే తప్పు..అసలు సంస్థాగతంగా వ్యవహరించడానికి నిరాకరించడం తప్పు..ఇదంతా ఈ వ్యవస్థీకరణల ఫలితమే..కానీ ఆర్టిస్టుకు ఉండవలసిన ఏకైక లక్షణం/అవసరం 'స్వయంప్రతిపత్తి కలిగి సర్వ స్వతంత్రుడిగా వ్యవహరించడం'...కానీ ఈ వ్యవస్థీకరణల కారణంగా ఆర్టిస్టు ఈస్థటిక్స్ లో ప్రాథమిక అంశాలు కూడా నేర్వకుండానే బేసిక్స్ దగ్గరే ఆగిపోతున్నాడా !! ఆర్ట్ ను institutionalize చెయ్యడం మంచికా ? చెడుకా ? దీనివల్ల ప్రయోజనం ఏమిటి ? కళ అనేది ప్యాషన్ నుండి పుట్టాలి గానీ,డెడ్ లైన్స్ ఆధారంగా పుట్టేదానిలో సృజనాత్మకత పాళ్ళు ఎంత ?? బహుశా బోర్హెస్ ఈ ప్రశ్నలకు సమాధానం ఇచ్చే నిష్క్రమించారు అనిపించింది.