Tuesday, June 13, 2017

Broken April - Ismail Kadare

Image courtesy Google
అవి 17 వ శతాబ్దపు అల్బేనియా higher plateau కి చెందిన కొండప్రాంతాలు,ఆ కొండల్లో Brezftoht అనే ఒక చిన్న ఊరు,ఆ ఊర్లో Gjorg Berisha అనే 26 ఏళ్ళ యువకుడు Zef Kryeqyqe అనే మరో వ్యక్తిని దారికాసి చంపుతాడు..సరే,రోజూ పేపర్లలో చూసే చంపుకోడాలు,నరుక్కోడాలే కదా ఇందులో విశేషం ఏముంది అని పెదవి విరిచి లేచి వెళ్లిపోయేలోపు రచయిత 'ఆగండాగండి,ఇప్పుడే అసలు కథ మొదలవుతుంది" అంటూ కూర్చోపెడతారు..2009 లో తొలి Man Booker International Prize గెలుచుకున్న అల్బేనియా కు చెందిన ప్రముఖ సాహితీవేత్త Ismail Kadare రాసిన ఈ 'Broken April' 17 వ శతాబ్దపు అల్బేనియాలోని higher plateau లోని జ్ఞాతి వైరాలకు సాక్షిగా నిలుస్తుంది..
“In no other country in the world can one see people on the road who bear the mark of death, like trees marked for felling.”
జ్ఞాతివైరాన్ని గౌరవిస్తూ ఒక మనిషిని హత్య చెయ్యాల్సిరావడంతో పాటు,నీడలా వెంటాడే మృత్యువు చిహ్నాన్ని కూడా వెంట తీసుకుని నడవడం అల్బేనియన్ కొండప్రాంతపు వారి ఆచారం..ఇక్కడ Gjorg,Zef ను చంపడానికి వారిద్దరి మధ్యా వ్యక్తిగత విద్వేషాలేవీ కారణం కాదు..ఆ కొండప్రాంతం వారందరూ వారి సమాజాన్ని శాసించే 'Kanun' (చట్టం) చేతుల్లో కీలుబొమ్మలు..ఏళ్ళ తరబడి వారి సమాజంలో పాతుకుపోయిన జ్ఞాతి వైరాలను పెంచి పోషిస్తూ,ప్రాణాలు తీస్తూ,ప్రతిగా 'కన్నుకి కన్ను' పద్ధతిలో ప్రాణాలర్పిస్తూ ఉంటారు..ఆ సమాజంలో 'అతిథి','మృత్యువు' ఈ రెండిటినీ చాలా విశిష్టమైనవిగా పరిగణిస్తారు.. ఇంటికి వచ్చిన అతిథిని పొరపాటున ఎవరైనా చంపితే 'Kanun' ప్రకారం ఆతిధ్యం ఇచ్చినవారు ఆ చావుకి ప్రతీకారం చెయ్యాలి..సుమారు డెబ్భై ఏళ్ళ క్రితం ఒక అర్ధరాత్రి నాడు ఒక అపరిచితుడు అతిథిగా Gjorg పూర్వీకుల తలుపు తట్టకపోయి ఉంటే తమ కుటుంబంలో ఈ మారణహోమం జరిగేది కాదని Gjorg అనుకుంటూ ఉంటాడు..'Kanun' ప్రకారం చంపినవాణ్ణి తిరిగి చంపేస్తే పగ పూర్తి కాదు..Gjorg కు 'Bessa' (క్షమాభిక్ష పరిమితి నెలరోజులు) ఇవ్వబడుతుంది..ఆ నెల రోజుల తరువాత ఆ మరణించిన వారి కుటుంబం నుండి ఎవరో ఒకరు మళ్ళీ Gjorg ను చంపొచ్చు..ఇలా చాలా కుటుంబాల్లో ఈ వైరం ఇలా కొనసాగుతూనే ఉంటుంది..అలాగే చంపినవారు భుజానికి నల్ల రిబ్బన్ కట్టుకోవడం,'బ్లడ్ టాక్స్' కట్టడం,Tower of Refuge లో తలదాచుకోవడం లాంటి అనేక 'Kanun' నియమాలు చాలా విచిత్రంగా ఉంటాయి..

Gjorg కథకు సమాంతరంగా మరో కొత్తగా పెళ్ళైన యువజంట Bessian,Diana లు Tirana నుండి హనీమూన్ కి Higher plateau కి రావడం గురించి చెప్తారు..రచయిత అయిన Bessian Vorpsi ఈ 'The Accursed Mountains' గురించి తన రచనల్లోని కాల్పనికతకు మూలాలను వెతికే క్రమంలో భార్యాసమేతంగా ఒక గుర్రబ్బగ్గీలో Northern Plateau (Rrafsh) కి బయలుదేరతాడు..Gjorg-Bessian కథలు అనుకోకుండా ఒక చోట కలుస్తాయి..ఆ తరువాత ఏం జరిగిందనేది మిగతా కథ..

Bessa ను అనుసరించి 17th మార్చ్ నుండి 17th ఏప్రిల్ వరకు దొరికిన గడువులో Gjorg ఆలోచనలు ఏ విధంగా సాగాయో మనకు వివరిస్తారు..Blood Tax కట్టడానికి Kulla of Orosh కి వెళ్తూ,ఆ ప్రయాణంలో మరణం తధ్యమని తెలిసిన Gjorg మ్యూజింగ్స్ మనల్ని కూడా ఆలోచనలో పడేస్తాయి..
He consoled himself with the notion that perhaps it had to happen this way, and that if life outside the whirlpool of blood might perhaps be more peaceful, by the same token it would be even more dull and meaningless.He tried to call to mind families that were not involved in the blood feud, and he found no special signs of happiness in them. It even seemed to him that, sheltered from that danger, they hardly knew the value of life.
Gjorg sat numbly in a corner of the stone house. He could look forward to thirty days of safety. After that, death would lurk all around him. He would go about only in the dark like a bat, hiding from the sun, the moonlight, and the flicker of torches.
Then April would come, or rather just the first half of it. Gjorg felt an emptiness in the left side of his chest. From now on, April would be tinged with a bluish pain. . . . Yes, that was how April had always seemed to him—a month with something incomplete about it. April love, as the songs said. His own unfinished April.
'Ismail Kadare'...అనేక సార్లు నోబెల్ బరిలో నిలిచినప్పటికీ ఇంకా ఆ గౌరవం దక్కని అల్బేనియన్ రచయిత..
Reading Kadare in English, and particularly in the United States, means reading him through a glass darkly. అని The Newyork Sun పత్రికలో ఒక వ్యాసంలో చదివి ఆయన రచనల పట్ల ఆసక్తి కలిగి Broken April చదవడం తటస్థించింది..ఈయన శైలి స్టీరియోటైప్ రచనలకు విరుద్ధంగా ఉంది..విభిన్నమైన సంస్కృతుల సమాహారమైన ప్రపంచంలో యూరోప్ దేశమైన అల్బేనియాది చాలా వైవిధ్యమైన సంస్కృతి అంటారు..ఇందులో కనిపించే అల్బేనియా మనకు part-imaginary, part-epic world లా అనిపిస్తుంది..ఇందులో కథ,కథనం చదువుతున్నంతసేపూ ఏదో ఉటోపియా దేశంలో సంచరిస్తున్నట్లో,లేదా ఏదో dystopian నవల చదువుతున్నట్లో ఉంటుంది..'Kanun' నియమాలు మనకి మూఢత్వంగా,వాస్తవానికి విరుద్ధంగా,అనాగరికంగా అనిపిస్తాయి..
The funeral took place the next day around noon. The professional mourners came from afar, clawing their faces and tearing their hair according to the custom.
“A wedding party sets out even if there is a death in the house. When the bride enters the house, the dead person leaves. Tears on one side, song on the other.”
ఈ హత్యలు,మరణాలు ఆ సమాజపు అస్థిత్వంలో భాగంగానే కాక,ఒక దశలో వ్యాపారంగా అనిపిస్తుంది..ఇందులో మరో ముఖ్య పాత్ర Mark Ukacierra ది..ఈ చావుల పద్దులు లెక్క చూసే 'The Steward of the blood' పాత్రలో అతని ఆలోచనలు నాణానికి మరోవైపును చూపిస్తాయి..Kadare రచనా శైలి చాలా సరళం..కథంతా 3rd పర్సన్ నేరేషన్ లో నడుస్తుంది..ప్రవాహంలా సాగే కథనంతో పాటు కథలోని remoteness,mysteriousness లాంటివి ఆపకుండా చదివిస్తాయి..ఇందులో కథ గురించి గొప్పగా చెప్పుకోడానికేమీ లేనప్పటికీ కథనం మాత్రం అద్భుతం అని చెప్పచ్చు.. అల్బేనియా పర్వతాల్లో రాళ్ళతో కట్టిన Kulla(ఇళ్ళు) లూ,రాత్రివేళల్లో ఆ కిటికీల్లోంచి బయటకి పాకే సన్నని వెలుతురులూ,జనసంచారం పెద్దగా లేని వీధులూ,ఆ వీధుల్లోంచి అక్కడక్కడా కనిపించే కొండప్రాతపు బాటసారులూ,దట్టంగా కమ్ముకున్న పొగమంచు దారులూ,సందడిగా ఉండే Inn లూ ఇవన్నీ పుస్తకం పూర్తి చేశాక కూడా అల్బేనియా సంస్కృతి చిహ్నాలుగా మన మనోఫలకంపై నిలిచిపోతాయి..వీటితో పాటు అక్కడక్కడా 
'In the depressing darkness of the room, that shred of dawn was like a message of salvation'..లాంటి వర్ణనలు అలా తళుక్కున మెరిసి మాయమవుతూ ఉంటాయి..చివరగా,పుస్తకమంతా పగలు,హత్యలు లాంటి బరువైన అంశాలే అయినప్పటికీ వాటిని Kadare కలం ఆవిష్కరించిన తీరు,ఈ పుస్తకం చదివిన వారికి ఒక మంచి అనుభూతిని మిగులుస్తుంది..

మరో చోట తమ సంస్కృతి చేసిన కట్టుబాట్ల మధ్య సతమతమవుతూ Gjorg ఆలోచనలు..
“A road is for the use of men and livestock, for the passage of the living and the passage of the dead.” He smiled. Whatever he did, he could not escape its definitions. It was no use deceiving himself. The Kanun was stronger than it seemed. Its power reached everywhere, covering lands, the boundaries of fields. It made its way into the foundations of houses, into tombs, to churches, to roads, to markets, to weddings.
పుస్తకం నుండి మరికొన్ని వాక్యాలు,
Perhaps it took years to get used to peace, just as it had taken so many years to get used to its absence. The mechanism of the blood feud was such that even as it freed you, it kept you bound to it in spirit for a long time.
Beyond that stretched the world whitened by the snow, a world to which nothing bound him anymore. For a long time he had felt himself a stranger in that world, absolutely superfluous, and if outside his window people sill expected anything of him, it was only in terms of the murder he was to do.
When all was said and done, the aspect of death conferred on the lives of these men something of the eternal, because its very grandeur raised them above paltry things and the petty meanness of life.“To measure one’s days by the yardstick of death, isn’t that a very special gift?
“It’s like a last authorization to go on leave in this world. The well-known saying that the living are only the dead on leave has a very real significance in our mountain country."

Thursday, June 1, 2017

Twenty Love Poems and a Song of Despair - Pablo Neruda

Image courtesy Google
ఈ ఏడాది నా పుస్తక పఠనం తాలూకూ గ్రహస్థితి ఏమంత బావున్నట్లు లేదు..ఆ మధ్య టైటిల్ చూసి 'భలే' అనుకుంటూ చదవడం మొదలు పెట్టిన 'The Success and Failure of Picasso' పూర్తి చేసేసరికి ఒక పూర్తి స్థాయి రీసెర్చ్ చేసినట్లు తలప్రాణం తోక్కొచ్చింది..అందులోనూ పుస్తకమంతా నాకు చాలా చికాకేసే అబ్స్ట్రాక్ట్ వ్యవహారం..ఆ పుస్తకం పూర్తయ్యాక బ్రతుకు జీవుడా అనుకుని నెలైనా కాలేదు,పాబ్లో నెరుడా చేతికి చిక్కాను..నేను పెయింటింగ్ లోనే అబ్స్ట్రాక్ట్  అంటే బుర్ర గోక్కునే టైపు..ఇక పోయెట్రీ లో అబ్స్ట్రాక్ట్ అంటే ! హ్మ్ ...

ఒక చోట,
and in the skin of the grapes
I thought I touched you. అని చదవగానే ఆహా అద్భుతం అనుకున్నాను..

అలాగే మరో చోట,
If suddenly         
you forget me         
do not look for me
for I shall already have forgotten you. అని చదివినప్పుడు నాలో narcissist వాహ్ అనుకుంది..

we begin again,
we end again
death and life.
And here we survive,
pure,with the purity that we created,
broader than the earth that could not lead us 
astray
eternal as the fire that will burn
as long as life endures....ఆ తరువాత భూమ్యాకాశాలు,నక్షత్రాలుమండలాలు,పాలపుంతలు,సమస్త ప్రాణికోటి అంతా చుట్టేసిన ఆ ప్రేమ నా స్థాయిని మించి చాలా దూరం వెళ్లిపోయింది..

సహజంగా కవిత్వం అంటే నాకు సంబంధించింది కాదులే అని సర్దిచెప్పుకుంటున్న సమయంలో,క్రిందటి సంవత్సరం రూమి,గిబ్రయిన్ లాంటి వారు చెరోవైపు భుజం తట్టి 'పరవాలేదమ్మాయి మేమున్నాం కదా '! అని ప్రోత్సహించగానే ఆనందపడిపోయి అన్నప్రాసన రోజే ఆవకాయ పచ్చడి అన్నట్లు నెరుడా ను చదవాలనుకోవడం సాహసమే..అసలు టైటిల్ చూసి ప్రేమ కనబడగానే పరిగెత్తి పారిపోకుండా పుస్తకం చదవడానికి పూనుకోవడం ఒక తప్పైతే,చదివాకా లెంపలేసుకుని,కాస్త చన్నీళ్లతో మొహం కడుక్కుని బుద్ధిగా వేరే కథలో కాకరకాయలో ఉన్న పుస్తకం చదువుకోకుండా ఇలా ఒక బ్లాగ్ పోస్టు రాసి గోడు వెళ్ళ బోసుకోవడం ఇంకో తప్పు..అక్కడక్కడా ఒకటీ అరా వాక్యాలు మినహా ఈ పుస్తకం చాలా నిరాశపరిచింది..ఇందులో కవిత్వం అర్ధంకాలేదనడంకంటే నాకు ఎందుకో రుచించలేదు అనడం సబబుగా ఉంటుంది..మరి అర్ధమైతే అంత గొప్ప కవి రాసిన కవిత్వం నాకెందుకు నచ్చలేదు అంటే,Perhaps Love and Poetry are not for me..

ఒక్కోసారి కొన్నిటి గొప్పదనం అర్ధం కావాలంటే కాస్త కాలానికి వదిలేసి మళ్ళీ ప్రయత్నించాలి...బహుశా పాబ్లో నెరుడాను మళ్ళీ చదివితే అప్పుడైనా ఆయన నాకు నచ్చుతారేమో చూడాలి ! బెటర్ లక్ నెక్స్ట్ టైం !!!

పుస్తకం నుండి మరికొన్ని,
EPITHALAMIUM నుండి,

At first I did not see you: I did not know
         that you were walking with me,
         until your roots
         pierced my chest,
         joined the threads of my blood,
         spoke through my mouth,
         flourished with me

Our love was born
         outside the walls,
         in the wind,
         in the night,
         in the earth,
         and that’s why the clay and the flower,
         the mud and the roots
         know your name,
         and know that my mouth
         joined yours
         because we were sown together in the earth

Tuesday, May 30, 2017

The Return : Fathers,Sons and the Land In Between - Hisham Matar


Image Courtesy Google
I would never be part of anything. I would never really belong anywhere, and I knew it, and all my life would be the same, trying to belong, and failing.Always something would go wrong. I am a stranger and I always will be, and after all I didn’t really care.
Hisham Matar ఒక చోట గుర్తు చేసుకున్న ఈ Jean Rhys వాక్యాలు ఆయన జీవితానికి అతికినట్లు సరిపోతాయి..

చమురు నిల్వలు కలిగిన ఆఫ్రికా దేశాల్లో ఒకటైన లిబియాకు ఇటలీ వలస పాలన నుంచి విముక్తి లభించినా,1969 తరువాతి కాలంలో గడాఫీ నియంతృత్వం క్రింద మగ్గింది...గడాఫీ పాలనలో రెండు దశాబ్దాల నుండీ అదృశ్యమైన తండ్రి Jaballa Matar ను అన్వేషిస్తూ లండన్ లో రచయితగా స్థిరపడ్డ Hisham Matar రాసిన పుస్తకం ఈ 'The Return: Fathers, Sons and the Land In Between' ,2017 సంవత్సరానికి గాను ప్రతిష్టాత్మక Pulitzer Prize for Biography or Autobiography తో పాటు Folio Prize ని కూడా గెలుచుకుంది..

లిబియాలో కింగ్ Idris పరిపాలనలో దౌత్యవేత్తగా పని చేస్తున్న సంపన్నుడు Jaballa Matar గడాఫీ నియంతృత్వానికి ఎదురెళ్ళిన కారణంగా లిబియా ను వదిలి ఈజిప్ట్ (కైరో)కు కుటుంబసమేతంగా వలస వెళ్ళిపోవల్సొస్తుంది..కానీ అణువణువునా దేశభక్తి నిండిన Jaballa,ఈజిప్ట్ నుండే గడాఫీకి వ్యతిరేకంగా లిబియాలో స్లీపింగ్ సెల్స్ ఏర్పాటు చేసి రహస్య కార్యకలాపాలు కొనసాగిస్తారు..ఆయన ఒక ఉద్యమాన్ని నడిపే సత్తా ఉన్న నాయకుడు,లిబియా బోర్డర్ కు దగ్గరలోని Chad లో మిలిటరీ ట్రైనింగ్ క్యాంప్స్ ఏర్పాటు చేసి,తన ధనాన్ని అందులో ధార పొయ్యడమే కాకుండా ప్రపంచం నలుమూలలా ఉన్న లిబియా సంపన్నుల దగ్గర నుండి పెద్ద మొత్తంలో విరాళాలు సేకరించగల నైపుణ్యం ఉన్నవారు..Jaballa Matar కున్న ఆర్ధిక వనరులు ఆయన రాజకీయ నిబద్దతకు సరిపోలడంతో ఆయన గడాఫీ పాలనకు ప్రమాదకరంగా మారారు..కానీ తలదాచుకున్న ఈజిప్ట్ వెన్నుపోటుతో 12 మార్చ్ 1990 న వారి కైరో ఫ్లాట్ లోనే ఆయన్ని ఈజిప్ట్ సీక్రెట్ పోలీసులు కిడ్నాప్ చేసి రహస్యంగా Tripoli లోని Abu Salim జైలుకు తరలిస్తారు..

He was taken to Abu Salim prison, in Tripoli, which was known as “The Last Stop”—the place where the regime sent those it wanted to forget.

"Even today, to be Libyan is to live with questions." అంటూ ప్రశ్నలతోనే జీవితాన్ని గడిపేస్తూ,అదృశ్యంలో ఉన్న Jaballa Matar బ్రతికే ఉన్నారో లేదో కూడా తెలియక దాదాపు రెండు దశాబ్దాల పాటు ఆయన ఆచూకీ కోసం ఆ కుటుంబం చెయ్యని ప్రయత్నం లేదు..Hisham అమెరికా లో వ్యాపారస్థుడైన అన్నగారు Ziad తో కలిసి తండ్రిని వెతికే క్రమంలో ఎదుర్కున్న పరిస్థితులు కేవలం లిబియా రాజకీయ,సామాజిక పరిస్థితులను మాత్రమే కాక మానవ హక్కులను కాపాడే బాధ్యత విషయంలో ప్రపంచ దేశాల వైఫల్యాలను స్పష్టంగా చూపిస్తాయి.

Hisham తండ్రి Jaballa Matar గురించి ఆచూకీ కోసం చేసే ప్రయత్నంలో స్వదేశమైన లిబియాకు పయనమవుతూ లిబియా లో తాను వదిలేసిన బాల్యాన్నీ,తన తండ్రిని దేశభక్తినీ,తమ కుటుంబపరిస్థితులను ఒక్కొక్కటిగా మనకు చెప్పడంతో పుస్తకం మొదలవుతుంది..
The plane was going to cross that gulf. Surely such journeys were reckless. This one could rob me of a skill that I have worked hard to cultivate: how to live away from places and people I love.
రాజ్యాధికారం కోసం పాలకుల మధ్య జరిగే ఆధిపత్యపోరులో ఎక్కువ ప్రభావితమయ్యేవి సామాన్యుల జీవితాలే..ఇందులో గడాఫీ నియంతృత్వంపై పోరాటంలో ప్రాణాలు వదిలిన Hisham కజిన్ Izzo,సుమారు ఇరవై ఏళ్లపాటు జైల్లో మగ్గిన అంకుల్ Mahmoud,Hmed,కజిన్స్ Ali,Saleh లాంటి వారి గురించిన విశేషాలతో పాటు మూడు తరాలుగా లిబియా రాజకీయ పరిణామాలకు ప్రత్యక్ష సాక్షులుగా మారిన వారి కుటుంబీకులను గురించిన సంగతులుంటాయి..అందరిలోకి Hisham తండ్రి Jaballa Matar వ్యక్తిత్వం మనల్ని అమితంగా ఆకట్టుకుంటుంది..లిబియాలో ప్రముఖ వ్యక్తి/సంపన్నుడైన ఆయనలో కేవలం తన కుటుంబం గురించి ఆలోచించే కుటుంబ పెద్దతో పాటు తన దేశ సంక్షేమం కోసం తపించే దేశభక్తుడు కనిపిస్తారు..
“Don’t put yourselves in competition with Libya. You will always lose,” he had said, when once the three of us had tried to dissuade him from openly opposing Qaddafi. The silence that followed was the distance between him and us. The disagreement had a historical dimension. It placed a nation against the intimate reality of a family.
I have always associated the irrevocable and violent changes my family and my country went through in the following four decades with the image of my father—a poet turned officer turned, reluctantly, diplomat—dressed in a suit and tie, far away from home, collecting the pieces of a dead man. He was thirty-one years old. I was born later that year.
తండ్రి Jaballa బలమైన వ్యక్తిత్వానికి తోడు ఆయన అడుగులో అడుగువేస్తూ నడిచే ఆయన భార్య,Hisham కు తల్లి అయిన Fawzia Tarbah గురించి చెప్తూ,
In those days my mother operated as if the world were going to remain forever. And I suppose that is what we want from our mothers: to maintain the world and, even if it is a lie, to proceed as though the world could be maintained. Whereas my father was obsessed with the past and the future, with returning to and remaking Libya, my mother was devoted to the present. For this reason, she was the truly radical force in my adolescence.
తండ్రి నుండి ఆ ఇరవై ఏళ్లలో కేవలం రెండు ఉత్తరాలు మాత్రమే వీరికి అందుతాయి..Abu Salim జైల్లో నరకాన్ని అనుభవిస్తున్నా కూడా ఆ ఉత్తరాల్లో పట్టుసడలని Jaballa వ్యక్తిత్వం మనల్ని అబ్బురపరుస్తుంది..
The old man’s words, “I will not let disgrace stain my forehead,” were echoed thirty-six years later in Father’s first letter from prison, when he wrote, “My forehead does not know how to bow.”
తన తండ్రి ఒక సాధారణ వ్యక్తి కాదని తనకు తెలుసంటూనే ,కనీసం తన తండ్రి మరణించారో లేదో కూడా తెలీని పరిస్థితిలో రచయిత మాటలు,ఇరవై ఏళ్ళుగా ఒక కొడుకు అనుభవించిన మానసిక వేదనకి అద్దం పడతాయి..
I wished that “at least I had some happy man / as father, growing old in his own house.” But, unlike Telemachus, I continue, after twenty-five years, to endure my father’s “unknown death and silence.” I envy the finality of funerals. I covet the certainty. How it must be to wrap one’s hands around the bones, to choose how to place them, to be able to pat the patch of earth and sing a prayer
తొలుత Hisham తన కలంతో మొదలుపెట్టిన ఉద్యమం తీవ్రరూపం దాల్చడంతో,Jaballa అదృశ్యం ఇంటర్నేషనల్ 'లా' ను ఉల్లంఘించడమేననీ అంతర్జాతీయ హ్యూమన్ రైట్స్ సంస్థలు కూడా గగ్గోలుపెట్టడంతో చేతులు కాలాకా ఆకులు పట్టుకున్న రీతిలో లిబియా,ఈజిప్ట్,లండన్ దేశాలన్నీ రంగంలోకి దిగుతాయి..ఈ ప్రయత్నంలో గడాఫీ కొడుకు Seif el-Islam కు Hisham కు ముఖాముఖీ భేటీ కూడా జరుగుతుంది..మరి ఒక కరడుగట్టిన నియంత కొడుకు Seif ,Hisham కు సహాయం చేశాడా ! చివరకి  తండ్రీ కొడుకులు కలిశారా ? అసలు Jaballa బ్రతికే ఉన్నారా లేదా అనే విషయాలు మనకు చివర్లో తెలుస్తాయి..Hisham ఆవేదనలోంచి పుట్టిన అక్షరాలు,నియంతృత్వాన్ని విమర్శించేవారిని బహిరంగంగా ఉరి తీసి,సంగీతసాహిత్యాలను నాశనం చేసి,తీవ్రమైన మారణహోమం సృష్టించి,అనేక అకృత్యాలకు పాల్పడ్డ గడాఫీ era ను మనకు కళ్ళకు కట్టినట్లు చూపిస్తాయి..మూడు దశాబ్దాలుగా అనేక ఆటుపోట్లను తట్టుకుని నిలబడే ప్రయత్నంలో లిబియా దేశంలో,తరాల మధ్య ఏర్పడిన పూడ్చలేని అగాధల గాధల్ని వివరిస్తాయి.

లిబియా పాలన చేతులు మారడం గురించి,
There are many other histories, of course, concerning those who, over the past three millennia, occupied Libya: the Phoenicians, the Greeks, the Romans, the Ottomans and, most recently, the Italians.
Rajab Abuhweish లిబియా struggle గురించి రాసిన కవిత,
I have no illness but the loss of 
noble folk and the foul ones who now, 
with calamitous, shameless faces, 
govern us. 
How many a child have they 
taken and whipped? 
The poor young flowers return 
confused, 
 made old without having 
lived.

బ్రిటిష్ లేబర్ పార్టీ లీడర్ David Miliband,Hisham భుజం మీద చెయ్యి వేసి "నువ్వు మాలో ఒక్కడివే" అన్న మాటలపై Hisham అంతరంగం,
So tell me,’ he said, ‘Are you British now?’‘Yes.’‘Good man. Excellent. So you’re one of us.’– Perhaps it was the genuine warm confederacy of a fellow Brit. Or maybe it was the impatient, political, bullying pragmatism of power towards a person of mixed identities, a man whose preoccupations do not fit neatly inside the borders of one country
పుస్తకం నుండి మరి కొన్ని అంశాలు,
It was to figure out how on earth this mere writer was able to rustle up such “noise,” as Miliband put it.
“People can’t choose their history,"
I remembered what Sarah Hamoud, who used to run the Libya desk at Amnesty International, once told me: “There is no country where the oppressed and the oppressor are so intertwined as in Libya."
The words “frail” and “well” rumbled silently in my mouth. Hope, like water on parched earth, surged over me, heavy, drowning. It was tremendous news. Tremendous in the way a storm or a flood can be tremendous. When your father has been made to disappear for nineteen years, your desire to find him is equaled by your fear of finding him. You are the scene of a shameful private battle.
It makes me think that we all carry, from childhood, our death mask with us.

Sunday, May 28, 2017

Vanaprastham - M.T.Vasudevan Nair

Image courtesy Google
కేరళలో ఉంటూ M.T.వాసుదేవన్ నాయర్ ను చదవకపోవడం నేరం కదా ! ఆయన రచనల గురించి మునుపు చాలా విని,చదవాలి అనుకున్నప్పటికీ ఇప్పటివరకూ ఎందుకో చదవడం వీలుపడలేదు..ముందుగా ఆయన శైలిని రుచి చూపించింది 'వానప్రస్థం'..స్వప్నాలకూ,వాస్తవాలకు పొంతన కుదరని జీవితంలో వేరే వివాహం చేసుకుని గృహస్థు జీవితాన్ని సంపూర్ణంగా అనుభవించినప్పటికీ తొలి యవ్వనపుపొంగులో పుట్టిన తొలిప్రేమను మరచిపోలేని ఒక వృద్ధుడైన స్కూల్ మాష్టారు కథ ఇది..Palakkad జిల్లాలోని Ottappalam ఆ మాష్టారు స్వస్థలం..

ఇరవైల వయసులో ఆ మాష్టారు(పేరు చెప్పలేదు) తన విద్యార్థిని అయిన K.S.వినోదిని (విను) ని ఇష్టపడతాడు..మళ్ళీ ఎన్నో ఏళ్ళ తరువాత ఆమె రాసిన ఒక ఉత్తరం ద్వారా ఆమె మూకాంబిక ఆలయానికి వస్తోందని తెలిసి ఆమెతో కొంత సమయం గడపాలనే ఉద్దేశ్యంతో భగవతి ఆలయానికి వెళ్ళిన ఆ మాష్టారుకి ఎదురైన వినోదిని అప్పటిలాగానే ఉందా? మనసులో స్వప్నాలన్నీ వాస్తవ రూపంలో వినోదినిగా కళ్ళముందుకొచ్చినప్పుడు ఆయనలో కలిగిన భావాలేంటి? వారిద్దరి మధ్యా చోటు చేసుకున్న సంఘటనలేంటి అన్నది కథ..

కథను పూర్తిగా మనం మాష్టారి మాటల్లోనే  వింటాం..మూకాంబిక ఆలయంలో దర్శనం తరువాత ఇద్దరూ Kudajadri అనే కొండ మీద ఆలయానికి వెళ్తారు..ఆ ప్రయాణంలో అప్పటివరకూ కూడా పెళ్ళి కాని వినోదిని తాలూకూ ఊహలతో,వాస్తవానికి దూరంగా,యవ్వనం తాలూకూ మధురానుభూతుల్ని జ్ఞప్తికి తెచ్చుకోవాలనేది మాష్టారి మనోగతమైతే,చెన్నైలో కేవలం మూడువందల రూపాయల జీతంతో స్కూల్ టీచర్ గా,ఇద్దరు వృద్ధ తల్లిదండ్రుల బాధ్యతను మోస్తున్న వినోదిని జీవితం ఆయనకు వాస్తవాన్ని పదే పదే గుర్తు చేస్తూనే ఉంటుంది..దీనికి తోడు కడు పేదరికం అనుభవిస్తున్నా,మొహం మీద  చిరునవ్వు చెదరని కొండ మీది గుడి పూజారి చెప్పిన విషయాలు కూడా మాష్టార్ని కలచివేస్తాయి..ఆయన్ను ఊహాప్రపంచం లోనుంచి వాస్తవ ప్రపంచంలోకి లాక్కొచ్చి పడేస్తాయి..

వాసుదేవన్ నాయర్ వర్ణనలో ambiance కు కథలోని పాత్రలతో సరిసమాన ప్రాధాన్యత ఉంటుంది..ఒకరకంగా ఆయన కథకు నేపధ్యమే ప్రాణం అనిపించింది ..దూరంగా ఒక కొండ మీద మినుకుమినుకుమంటూ వెలిగే దీపాలు,సాయంకాలపు గాలికి మొహంమీద పరుచుకున్న నల్లని కురులు,కొండ మీద దట్టంగా కమ్ముకున్న పొగమంచు,రాళ్ళురప్పలతో నిండిన గతుకుల రోడ్డు,ఇలాంటి వర్ణనల ద్వారా ప్రకృతిని కూడా కథలో భాగం చేస్తూ,పాత్రల భావోద్వేగాలను ఆ వివరణల ద్వారా నిర్వచిస్తారు..

Thin silvers of mist had spread over the valley and obscured the tree tops.The writhing flames of the forest fire looked like a piece of red silk being fanned out to dry.

ఈ క్రింది తరహా వర్ణనలో ప్రాంపంచిక సుఖాలను కోరుకుంటూ ప్రయాణిస్తున్న వ్యక్తిని ప్రకృతి నిలువరించిన తీరు వ్యక్తమవుతుంది..

The wind had died down.It was calm and still.But the silence was not frightening.Master felt an unseen presence holding him close,chiding him,saying soundlessly,you are nothing..

అంతే కాకుండా మాష్టారూ-వినోదినిల మధ్య సంబంధాన్ని వివరించే క్రమంలో రచయిత ఖచ్చితమైన నిర్వచనాల జోలికి పోకపోవడం చాలా బావుంది..మనకు చెప్పకుండా మన ఊహకే వదిలేసిన విషయాలు చాలా ఉంటాయి..ఇలాంటి సెన్సిటివ్ కథాంశం లో ఒక్క సంఘటన గానీ,ఒక్క మాట గానీ కథ విలువను ఆసాంతం తగ్గించే ఆస్కారం ఉంది..కానీ ఒక ప్రక్క మనిషిలో మృగాన్ని కళ్ళకుకడుతూనే మరో ప్రక్క ఎక్కడా పాత్రల ఔచిత్యం తగ్గకుండా నిలకడగా కథ చెప్పిన విధానం బావుంది..

His eyes were closed but he clearly saw the tamed animal inside him step out from its cage,prowl through the wilderness of his old dreams,stalking its prey,and come back to its cage again.

ఒకప్పుడు నడిచిన జ్ఞాపకాల దారుల్లో మరోసారి నడవాలనుకోవడం అత్యాశే..ఒక వేళ కాదని నడక మొదలుపెట్టినా అంతకుముందు కాళ్ళకు తగిలిన సుతిమెత్తని గడ్డి స్థానంలో ఇప్పుడు ముళ్ళుండే అవకాశం కూడా ఉంటుంది..ఈ కథలోని సారాంశం అదే.. వారిద్దరి ప్రయాణం మొదలైనప్పుడు దూరంగా కొండలన్నీ పొగమంచుతో కప్పి ఉన్నాయని అంటారు,అలాగే కథ చివర్లో తిరుగు ప్రయాణంలో Vinodini gazed silently at the valley from which the mists had lifted..అనీ అనడంలో వారి మనసులపై ఊహాప్రపంచపు పరదాలు తొలిగిపోయాయని చెప్పకనే చెప్పినట్లు అనిపిస్తుంది..ఇందులో మాష్టారికి,వినోదినికీ మధ్య జరిగే సంభాషణలు దాగుడుమూతలాటల్లా ఉంటాయి...నైతిక,సామాజిక విలువల్ని త్రోసిరాజనే ఈ కాలపు ప్రేమలకి దూరంగా చెప్పాలనుకున్నవి చెప్పలేక,అలా అని గతకాలపు జ్ఞాపకాలని మరచిపోలేక వారిద్దరూ పడే సంఘర్షణ అడుగడుగునా వ్యక్తమవుతూనే ఉంటుంది..ఇది గురుశిష్య సంబంధానికి ఉండే పరిధుల్ని గుర్తుచేస్తూనే కాలదోషం పట్టని అనుబంధాలు కూడా ఉంటాయని మరోసారి నిరూపిస్తుంది..ఈ కథ నాకు చాలా కాలం క్రిందట శివాజీ గణేశన్,రాధ కలిసి నటించిన 'ఆత్మబంధువు' ను గుర్తుకు తెచ్చింది..కాగా మలయాళంలో ఈ కథను జయరాం,సుహాసిని ముఖ్యపాత్రల్లో 'Teerthadanam' (2001) పేరిట సినిమాగా తీశారు.

Thursday, May 18, 2017

The Thing Around Your Neck - Chimamanda Ngozi Adichie

Image courtesy Google
విదేశీయులను అందునా నల్లజాతీయులను ప్రతినాయకులుగా చూపిస్తూ ఈ మధ్య తరచూ వస్తున్న సినిమాల ప్రభావమో ఏంటో గానీ నైజీరియా అనగానే నాకు వెంటనే గుర్తొచ్చే విషయాలు ఒకటి ఆయుధాలు చేతపట్టుకుని తిరిగే యువత లేదా డ్రగ్స్ ..అలాంటిది ఆ దేశపు సాహిత్యం అంటే హింస ప్రధానాంశంగా ఉండే కథలేమో అని కొన్ని preconceived notions తో నైజీరియన్ రచయిత్రి Chimamanda Ngozi Adichie రాసిన 'The Thing Around Your Neck' చదవడం మొదలు పెట్టాను..మొత్తం 12 కథలతో కూడిన ఈ పుస్తకాన్ని 2009 లో ప్రచురించారు..

థర్డ్ వరల్డ్ కంట్రీ గా పిలవబడే నైజీరియా దేశపు సంస్కృతీ-సంప్రదాయాలు,రాజకీయ సామాజిక పరిస్థితులు,ఆచార వ్యవహారాల చుట్టూ అల్లుకున్న ఈ కథలు,తమ ఉనికిని చాటుకునే నైజీరియన్ల మానసిక సంఘర్షణలకు అద్దం పడతాయి..కథలన్నీ నైజీరియాలోని Nsukka,Lagos లాంటి ప్రాంతాలలో రూపుదిద్దుకుంటాయి..అన్ని కథల్లోనూ నేరేటర్/ముఖ్యపాత్ర ఒక యువతిది కావడం,ఆమె స్వస్థలం నైజీరియా కావడం వల్ల ఈ కథల్ని రచయిత్రి స్వీయానుభవాల ఆధారంగా రాశారా అనిపిస్తాయి..కథల్లో పాత్రలన్నీ ఇంగ్లీష్ లో మాట్లాడినప్పటికీ మధ్య మధ్యలో వారి వ్యావహారిక భాష 'Igbo' లోని చిన్న చిన్న పదాలను,వాక్యాలను ఉపయోగిస్తూ ఉంటాయి..ఉదాహరణకు,ఒక చోట 'neighbors began to troop in to say ndo' అని రాస్తారు..ఈ 'ndo' ఏమిటని గూగుల్ చేస్తే  Igbo లో ndo అంటే  I'm sorry/sympathize with అట..ఇలాంటి నైజీరియా పదప్రయోగాలు దాదాపు అన్ని కథల్లోనూ కనిపిస్తాయి..Igbo తో పాటు ఇతర నైజీరియా వ్యావహారిక భాషలైన Yoruba,pidgin,Hausa లాంటి భాషల గురించిన ప్రస్తావన కూడా ఉంటుంది..

ఏ జాతి వారైనా,ఏ ప్రాంతం వారైనా అవకాశాలను అందిపుచ్చుకునే క్రమంలో ప్రపంచంలో ఏ మూలకు వెళ్ళి జీవించాల్సొచ్చినా మనుషులు అహరహం తమ అస్థిత్వం కాపాడుకునే యత్నంలోనే ఉంటారు..తమ ఉనికిలో భాగమైన తమ సంస్కృతీ,సంప్రదాయాల్ని సాధ్యమైనంత తమతో పాటే ఉంచుకుంటూ ముందుకుసాగే ప్రయత్నం చేస్తారు..ఆకలిదప్పులతో,చదువుకునేందుకు కనీసపు సదుపాయాలు కూడా లేని పేద దేశమైన నైజీరియాలో దుర్భర పరిస్థితుల్లో పుట్టి పెరిగిన ఎందరో యువతీ,యువకులు తమ కలలను సాకారం చేసుకునే క్రమంలో సూపర్ పవర్ దేశమైన అమెరికా చేరి,అక్కడ సంస్కృతిలో ఇమడలేకా,తమ మూలాలు వదిలేసుకోలేకా పడే సంఘర్షణ ఈ కథల్లో అంతర్లీనంగా కనిపిస్తుంది..ముఖ్యంగా అక్కడివారికి అమెరికా చేరే దారుల్ని సుగమం చేసేవి రెండు మార్గాలు ఒకటి క్రైస్తవ మిషనరీలు,రెండు వివాహాలు...

అన్ని కథల్లోకి బాగా ఆకట్టుకున్న తొలి కథ 'Cell One', Nsukka campus లో నివసించే ప్రొఫెసర్ తనయుడు Nnamabia అనే ఒక యువకుడిపై cult సంస్కృతి ప్రభావానికి అద్దం పడుతుంది..ఇందులో ప్రత్యేకత ఏంటంటే Chimamanda మనసుకి హత్తుకునే నేరేషన్ తో కథ పూర్తయ్యే సరికి మనకు తెలీకుండానే Nnamabia తో ఒక అనుబంధం ఏర్పడుతుంది..ఈ కథ ఒక్కటే కాదు,దాదాపు అన్ని కథల్లోని పాత్రలతోనూ మన ప్రమేయం లేకుండానే మనకి ఒక ఎమోషనల్ అటాచ్మెంట్ ఏర్పడిపోతుంది..Imitation అనే మరో కథలో,Nkem అనే స్త్రీ,తన పిల్లలతో అమెరికాలో ఉండగా భర్త Obiora తమ స్వదేశం(నైజీరియా) లో Lagos లోని తన ఇంట్లో వేరే స్త్రీతో జీవిస్తున్నాడని తెలిసి మధనపడే కథ..ఇందులో తమ పిల్లలను ఇంగ్లీషు స్కూళ్ళలో అమెరికన్ సంపన్నుల మధ్య చదివిస్తూ,వారి భవిష్యత్తుకి బంగారు బాటలు వేసే క్రమంలో నైజీరియన్ల మానవసంబంధాలు చిన్నాభిన్నమవ్వడం చూస్తాం..

ఈ క్రింది వాక్యాలు చూస్తే Nkem అమెరికన్ సంస్కృతిని own చేసుకోడానికి పడుతున్న ఇబ్బందిని ఈ విధంగా నర్మగర్భంగా చెప్తారు రచయిత్రి..ఇలాంటి వర్ణనలు పుస్తకంలో చాలానే ఉంటాయి..
Nkem picks up the mask and presses her face to it; it is cold, heavy, lifeless. Yet when Obiora talks about it—and all the rest—he makes them seem breathing, warm.
The arrangers of marriage కూడా ఈ కోవలోకి వచ్చే కథే..ఒక డాక్టర్ ను పెళ్లి చేసుకుని అమెరికాకు వచ్చిన నైజీరియా యువతీ అక్కడ తన భర్తకు ఆల్రెడీ వివాహమైందనీ ,అది కూడా గ్రీన్ కార్డు కోసం నామమాత్రపు వివాహమని తెలిసి కూడా పరిస్థితులతో రాజీపడే కథ..ఇందులో భర్త మనకు ఒక సినిమాలో 'లవంగం' పాత్రని గుర్తు చేస్తాడు..ఆ భర్త అమెరికన్ సంస్కృతిని సొంతం చేసుకునే క్రమంలో Lift ని elevator అనీ / Biscuit ను cookies అనీ / Jug ను pitcher అనీ అనాలని భార్యకు అమెరికన్ ఇంగ్లీష్ నేర్పిస్తూ కరెక్ట్ చేస్తూ ఉంటాడు..
He said oyibo(Foreign) people were like that. If you did something in a different way, they would think you were abnormal, as though their way was the only possible way.
A private experience అనే కథలో నైజీరియా జీవన విధానాన్ని అమెరికన్ శైలి తో పోల్చుకుంటున్న ఒక యువతి,
Because she really belonged to this country now, this country of curiosities and crudities, this country where you could drive at night and not fear armed robbers, where restaurants served one person enough food for three. She does miss home, though, her friends, the cadence of Igbo and Yoruba and pidgin English spoken around her.
Tomorrow Is Too Far,The Headstrong Historian అనే రెండు కథలూ నైజీరియన్ సంస్కృతిని ప్రతిబింబించేలా ఉంటాయి..వీటిల్లో ఆఫ్రికన్ తెగల్లోని మూఢనమ్మకాలు,ఆచార వ్యవహారాలను గురించిన వివరణలు ఉంటాయి..
Perhaps I should have bent down, grabbed a handful of sand, and thrown it at him, in the way my people do to make sure a person is not a ghost.
On Monday Of Last Week అనే కథ కూడా చాలా ఆసక్తికరంగా ఉంటుంది..ఇందులో ముఖ్యంగా అమెరికన్ పేరెంటింగ్ గురించి రచయిత్రి విమర్శలు ఆసక్తికరంగా ఉండటమే కాక నవ్వు తెప్పిస్తాయి..
She had come to understand that American parenting was a juggling of anxieties, and that it came with having too much food: a sated belly gave Americans time to worry that their child might have a rare disease that they had just read about, made them think they had the right to protect their child from disappointment and want and failure. A sated belly gave Americans the luxury of praising themselves for being good parents, as if caring for one’s child were the exception rather than the rule. It used to amuse Kamara, watching women on television talk about how much they loved their children, what sacrifices they made for them. Now, it annoyed her. Now that her periods insisted on coming month after month, she resented those manicured women with their effortlessly conceived babies and their breezy expressions like “healthy parenting.
Ghosts అనే మరో కథ 6th July 1967 నాటి నైజీరియా లో Biafran war పరిస్థితులకు దర్పణం పడుతుంది..Jumping monkey hill అనే మరో కథలో ఒక రైటర్స్ వర్క్ షాప్ లో భాగం పంచుకోడానికి వచ్చిన Ujunwa తమ దేశాన్ని థర్డ్ వరల్డ్ అంటూ,తనను తక్కువ చేసి చూడడాన్ని వ్యతిరేకిస్తుంది..
Ujunwa shouted at him, “This kind of attitude is why they could kill you and herd you into townships and require passes from you before you could walk on your own land!

రచయిత్రి ఎంచుకున్న అంశాలు క్లిష్టమైనవైనా వాటిని చెప్పిన తీరు మాత్రం చాలా సరళంగా ఉంటుంది..218 పేజీల పుస్తకం అయినా కథలన్నీ ఆపకుండా చదివిస్తాయి..ముఖ్యంగా రచయిత్రిలోని ఎమోషనల్ ఇంటలిజెన్స్ మనల్ని అబ్బురపరుస్తుంది..ఈ కథల్లో మనకు అస్సలు పరిచయం లేని 'నైజీరియా' చీకటి కోణాలు కనిపిస్తాయి..దాదాపూ ప్రతి కథలోనూ బాల్యం నుండీ అణచివేతకు లోనైన నైజీరియా యువత ఆక్రందనలు గళం విప్పుతాయి..కొన్ని కథలు చదివాక 'పరజాతీయులైనా వారికీ మనకీ ఎన్ని సారూప్యతలున్నాయో కదా !' అని అనిపించడం కద్దు..ముఖ్యంగా ఈ కథల్లో అమెరికన్ డ్రీమ్ విషయంలో నైజీరియన్లకీ,ఇండియన్లకీ పోలికలు చాలానే ఉన్నాయి..మధ్య మధ్యలో అమెరికన్ జీవన విధానాన్ని ఎత్తిపొడుస్తూ వేసే కొన్ని చురకలు కూడా ఉంటాయి..ఇందులో కొన్ని కథల్లో నైజీరియన్ యువత అమెరికన్ డ్రీమ్ ను సాకారం చేసుకునే క్రమంలో ఎదుర్కొనే వివక్షలు,అవమానాలను గురించి రాస్తే మరికొన్ని కథల్లో ఆ అవమానాలను అధిగమించి తమ అస్థిత్వాన్ని చాటుకునే వారి గురించి రాస్తారు..కానీ చివరగా ప్రతి కథా మనకి సూటిగా ఒక్కే ప్రశ్న సంధిస్తుంది.."అభివృద్ధా ?? నైతికతా ?? "

పుస్తకం నుండి మరి కొన్ని వాక్యాలు,
“I read a book that says we don’t fall in love, we climb up to love. Maybe if you gave it time—” by
The Tanzanian told her that all fiction was therapy, some sort of therapy, no matter what anybody said.
But then, my people say that a famous animal does not always fill the hunter’s basket.
You did not know that people could simply choose not to go to school, that people could dictate to life. You were used to accepting what life gave, writing down what life dictated.
He said you were wrong to call him self-righteous. You said he was wrong to call only the poor Indians in Bombay the real Indians. Did it mean he wasn’t a real American, since he was not like the poor fat people you and he had seen in Hartford?
Ghosts అనే కథ నుండి,
“The war took Zik,” I said in Igbo. Speaking of death in English has always had, for me, a disquieting finality.
We are the educated ones, taught to keep tightly rigid our boundaries of what is considered real.
There were emotions she wanted to hold in the palm of her hand that were simply no longer there.
The shivering అనే కథ నుండి,
He was always struggling to be different, even when it didn’t matter. It was as if he was performing his life instead of living his life.
Tomorrow is too far  కథ నుండి, 
Even at ten you knew that some people can take up too much space by simply being, that by existing, some people can stifle others.

The Success and Failure of Picasso - John Berger

Image courtesy Google
'పికాసో చిత్రమా' అంటూ వినిపించే సినిమా పాటల్లోనూ,'పికాసో లాంటి పెయింటర్' అంటూ మాటల్లో సహజంగా దొర్లే వాక్యాల్లోనూ వినడమే తప్ప పికాసో చిత్రాల్ని ఎప్పుడూ చూసింది లేదు,పికాసో గురించి ఏమీ చదివింది కూడా లేదు..ఇప్పటివరకూ 'పికాసో' అంటే నాకు అర్ధం కాని ఒక గొప్ప విషయం గురించి విన్న భావనతో కూడిన ఒక ఎలియన్ ఫీలింగ్ మాత్రమే..అలాంటిది 'The Success and Failure of Picasso' అన్న టైటిల్ చూడగానే ఎందుకో చదవాలనిపించింది,కారణం టైటిల్ లో ఉన్న 'సక్సెస్' కాదు,దాని వెన్నంటే ఉన్న 'ఫెయిల్యూర్'..ప్రపంచ ప్రఖ్యాత చిత్రకారుడిగా ఎనలేని కీర్తిప్రతిష్టలు గడించిన వ్యక్తిలో ఇంకా వైఫల్యాలా ! ఒక వేళ ఉంటే ఆ వైఫల్యాలు ఎలా ఉంటాయి ! అసలివి వ్యక్తిగతమా,వృత్తిగతమా తెలుసుకోవాలనే ఆసక్తితో ఈ పుస్తకం చదవడం జరిగింది..ఇంగ్లండుకు చెందిన ఆర్ట్ క్రిటిక్,రచయిత అయిన John Berger ఈ పుస్తకంలో ఒక ఆర్టిస్ట్ గా పికాసో జీవితంలో ఆటుపోట్లని రాజకీయ,చారిత్రాత్మక అంశాల ఆధారంగా వివరిస్తారు..

మరి ఏదో చిన్న కుతూహలం తప్ప వేరే పెట్టుబడేమీ లేని కారణంగా,చిత్రకళారంగానికి సంబంధించిన పూర్తి స్థాయి విశ్లేషణలతో కూడిన ఈ పుస్తకాన్ని చదవడానికి చాలా కష్టపడవలసొచ్చింది..చాలా సార్లు గూగుల్ ను ఆశ్రయించక తప్పలేదు..కానీ కొంచెం కష్టపడ్డా పెయింటింగ్ కు సంబంధించిన చాలా విషయవిశేషాలను గూర్చి తెలిసింది..ఇక పుస్తకం విషయానికొస్తే మొదటి నలభై పేజీలు చిన్నతనం నుండీ పికాసో గురించిన విశేషాలతో ఆపకుండా చదివించాయి..తరువాత మెల్లిగా హైవే మీద వెళ్తున్నట్లున్న ప్రయాణం కాస్తా గతుకుల రోడ్ లోకి వెళ్ళిపోయినట్లు ఆయన ఆర్ట్ ను ప్రభావితం చేసిన అంశాల మీదుగా పికాసో పుట్టి పెరిగిన స్పెయిన్ దేశపు సంస్కృతి,అక్కడి ఫ్యూడల్ విధానాలు,మొదటి ప్రపంచ యుద్ధం,యూరోప్ లోని కాపిటలిస్ట్ విధానాలూ లాంటి చారిత్రాత్మక అంశాల దిశగా సాగింది..కానీ ఈ తరహా అనాలిసిస్ ను అస్సలు ఊహించని సగటు రీడర్ కి అది కాస్త కష్టమైన ప్రయాణమే..పికాసో ఆర్ట్ కీ,ఈ లోతైన సాంస్కృతిక విశ్లేషణలకీ ప్రత్యక్షంగా ఉన్న సంబంధాన్ని రచయిత పలుమార్లు సోదాహరణంగా నిరూపించినప్పటికీ,చాలా చోట్ల 'పికాసో' అనే నిర్ణీత మార్గం నుంచి చాలా దూరం వెళ్ళిపోయారనిపిస్తుంది..ముఖ్యంగా పికాసో వ్యక్తిగత జీవితాన్ని మంచి మాస్ మసాలా స్టోరీలా ఒక సాంగ్,ఒక  ఫైట్ తరహాలో కమర్షియల్ గా చెప్పేస్తారేమో అని ఊహించి ఈ పుస్తకం చదివితే ఎదురయ్యేది ఆశాభంగమే... అలా కాకుండా వ్యక్తిగత బలహీనతలను,వ్యక్తిగత జీవితాన్ని తూర్పారబడుతూ చేసే విమర్శలకు దూరంగా అసలుసిసలు Constructive criticism అంటే ఎలా ఉంటుందో చదవాలనుకుంటే ఇది తప్పక చదవాల్సిన పుస్తకం..

14 ఏళ్ళ వయసులోనే 'Child Prodigy' గా పికాసో చిత్రించిన ఒక చిత్రాన్ని చూసి Provincial art టీచర్ అయిన ఆయన తండ్రి పికాసో లోని నైపుణ్యాన్ని గుర్తించి,తాను ఇక కుంచెను ముట్టనని నిర్ణయించుకుని పికాసోకు తన స్థానాన్ని ఇచ్చేసిన సందర్భం నుండి పికాసో చిత్రకళా ప్రస్థానం మొదలవుతుంది..తండ్రి వద్ద నుండి దొరికిన ఈ అరుదైన గౌరవం ఆ పసితనంలో పికాసో వ్యక్తిత్వరూపకల్పనకు విస్మరించలేని విధంగా దోహదపడిందంటారు..
To the prodigy himself his power also seems mysterious, because initially it comes to him without effort. It is not that he has to arrive somewhere; he is visited.
ఈ పుస్తకాన్ని రెండు భాగాలుగా విభజించారు.. మొదటి భాగం (Picasso) లో ఒక వ్యక్తిగా పికాసో పై సామాజిక అంశాల ప్రభావాన్ని వివరిస్తే,రెండో భాగం (The Painter)లో ఒక ఆర్టిస్ట్ గా ఆయన చిత్రాల్నిప్రఖ్యాత చిత్రకారుల పెయింటింగ్ లతో పోలుస్తారు..స్పెయిన్ ఫ్యూడల్ వ్యవస్థలో తన ఉనికి అసాధ్యమని భావించి ఒక ఆర్టిస్టుగా తన కళను అభివృద్ధి చేసుకునే క్రమంలో పారిస్ అవసరం తనకుంది గనుక ఆ సంస్కృతితో చేతులు కలుపుతూనే తన స్పెయిన్ మధ్యతరగతి మూలాల్ని వదిలిపెట్టని పికాసోను 'Vertical Invader' గా అభివర్ణిస్తారు..
Picasso was a vertical invader. He came up from Spain through the trap-door of Barcelona on to the stage of Europe.
1907 తరువాత Max Jacob,Guillaume Apollinaire,Braque లాంటి ఫ్రెంచ్ పెయింటర్స్,కవుల సాహచర్యంలో పికాసో పూర్తిగా తన నుండి తాను విడివడి పనిచేశారంటారు..ఆ క్రమంలోనే పికాసో,Braque లు చిత్రకళారంగంలో ఒక అరుదైన ప్రక్రియ అయిన క్యూబిజంకు అంకురార్పణ చేశారు..ఈ క్రమంలో Cubism పుట్టుపూర్వోత్తరాలు,ఆ ఆర్ట్ ఫామ్ లక్షణాల గురించిన వివరణాలుంటాయి..చదివేవాళ్ళకి సులభంగా అర్ధం కావడానికి ఇందులో అవసరమైన చోటల్లా పికాసో పెయింటింగ్స్,వాటికి సంబంధించిన వివరణలు ఉన్నాయి..అలాగే పికాసో ఆర్ట్ ను ప్రభావితం చేసిన వారి చిత్రాలు,అలాగే పికాసో ఆర్ట్ ను ఆయన సమకాలీనులైన చిత్రకారుల పెయింటింగ్స్ తో పోలుస్తూ వివరణలు ఇవ్వడం జరిగింది..
Bellini, Michelangelo, Titian, Tintoretto, Poussin, Rembrandt, Goya, Turner, Degas, Cézanne, Monet, Matisse, Braque, all produced some of their very-greatest works when they were over sixty-five.
Juan Gris has to travel and arrive- and believes in the intellect...Picasso is visited,denies progress-the picture does not go through stages but suffers metamorphoses – and thinks of the brain, not in terms of the intellect, but in terms of dream sequences. Gris’s paintings develop from beginning to end. Picasso’s paintings, however much they may appear to change, remain essentially what they were at their beginning.
ఒక ఆర్టిస్ట్ గురించి చెప్పడానికి Berger ఎన్నుకున్న మార్గం సాధారణ విశ్లేషకుల మార్గానికి భిన్నంగా అనిపించింది..ఇందులో పికాసో వ్యక్తిగత జీవితంపై చాలా అరుదుగా దృష్టిసారించారు..సహజంగా ఒక అంశాన్నివిశ్లేషించడానికి రచయితలు అనుసరించే విధానాలకు విరుద్ధంగా ఇందులో John Berger అనాలిసిస్ multiple dimensions లో సాగుతుంది..ఒక విషయాన్ని ఆయన చూసినన్ని కోణాల్లో చూడడం అసలు సాధ్యమా అనిపించే ఎనాలిసిస్ అది..అలాగే ఆయన ప్రస్తావించిన అంశాలన్నీ ఆయా రంగాలపై ఎంతో పట్టు ఉన్న వ్యక్తులకు మాత్రమే సాధ్యం..John Berger ఈ పుస్తకాన్ని పికాసో ఆస్థిపాస్తులు,సోషల్ స్టేటస్ గురించిన ప్రస్తావనతో మొదలుపెట్టడంతో పాటు ఇందులో పికాసోను నిర్వచించే క్రమంలో తన అభిప్రాయాలన్నీ ఊహాజనితమైనవీ,అంచనాల ఆధారంగా నిర్మితమైనవనీ పలుమార్లు స్పష్టం చెయ్యడం గమనార్హం...ఆర్టిస్ట్ కు ఏకాంతం అత్యవసరమైనప్పటికీ  పికాసో విషయంలో ఆ ఏకాంతం క్రమేపీ ఒంటరితనంగా మారడం,దానికితోడు ప్రయాణాలంటే ఇష్టపడని పికాసో 1904లో తన ఊరైన Malaga (స్పెయిన్) నుండి పారిస్ కు వెళ్ళి స్థిరాపడ్డాక  ఫ్రాన్స్,బార్సిలోనాల మినహా ఎక్కడికీ వెళ్ళకపోవడం లాంటివి ఆయన నైపుణ్యానికి పరిమితులు విధించాయంటారు..
Some suffer loneliness in a crowd, others become lonely when there is not a soul in sight. We comfort ourselves by saying that it is also the privilege of great men to be lonely.
Picasso’s painting does not fit into this tradition. It makes no reference to the contemporary world, and ignores any development of knowledge or feelings.
ఒక successful వ్యక్తి ని విమర్శించడానికి సమాజం జంకుతుంది..ఆ ఫేమ్ తో వారికున్న అవసరం వారిని దేవుడిలా కొలిచేలా చేస్తుందంటారు Berger..కానీ ఒక కళాకారుడి విషయంలో ఈ idealism చాలా నష్టాన్ని కలుగజేస్తుంది,వారేం చేసినా అదే సరైనది అనే భావం వారి అభివృద్ధికి ఆటంకంగా మారుతుంది...పికాసో విషయంలో అదే జరిగిందంటారు,ఆయన ఒక బ్రాండ్ గా ఎదిగిన తరువాత ఆయన్ను దేవుడిగా కొలిచే ఆయన చుట్టూ ఉన్న సమాజం ఆయన కళకు అడ్డంకిగా మారిందనీ,దాని ప్రభావం వల్ల వయసు పెరిగేకొద్దీ ఆయన కళలో 'development' లోపించిందనేది Berger వాదన..
The example of Picasso is not only relevant to artists. It is because he is an artist that we can observe his experience more easily. His experience proves that success and honour, as offered by bourgeois society, should no longer tempt anyone. It is no longer a question of refusing on principle, but of refusing for the sake of self-preservation. The time when the bourgeoisie could offer true privileges has passed. What they offer now is not worth having.
మొదటి ప్రపంచ యుద్ధం తరువాత Braque,Gris వంటి తన సహచరులకు దూరమైన పికాసోను ,'unique people' సాహచర్యం లోపించిన కారణంగా తీవ్రమైన ఒంటరితనం వేధించిందంటారు..Berger దృష్టిలో పికాసో కళకు అతి పెద్ద అడ్డంకి 'Lack of Subjects'...1945 తరువాత పికాసో కుంచె నుండి వెలువడ్డ చిత్రాలన్నీ ఒకే మూసలో ఉండటానికి ఇదొక ముఖ్య కారణంగా చెప్తారు..పికాసో కళ Cubism పుట్టిన 1907-1914 మధ్య కాలం మినహా పెద్దగా అభివృద్ధికి నోచుకోలేదంటారు..పికాసో చిత్రాలకు 'subject' కొరత కారణంగా ఆయన చిత్రాల్లో వ్యక్తీకరించిన భావాలే తిరిగి పునరావృతమయ్యేవి..ఉదాహరణకు ఆయన Marie-Thérèse ను మోడల్ గా గీసినన్ని చిత్రాలు మరెవరివీ లేవంటారు..వృద్ధాప్యంలో పికాసోకు lack of  inspiration/isolation కారణంగా ఆయన చిత్రాల్లో అసహనం చోటు చేసుకుందంటూ,ఆ సమయంలో ఆయన గీసిన చిత్రాల్లోని అనేక లోపాలను ఉదహరిస్తారు..ఇలా పాబ్లో పికాసో ఆర్ట్ ను ఆయన చిన్నతనం నుండీ వృద్ధాప్యం వరకూ పలు దశల్లో ప్రశంస/విమర్శలతో చర్చించారు Berger..ఆర్టిస్టులు,పెయింటింగ్ పై ఆసక్తి ఉన్నవాళ్ళు తప్పకుండా చదవవలసిన పుస్తకం ఇది..అవ్వడానికి 240 పేజీల పుస్తకమే అయినప్పటికీ చాలా ఓపిగ్గా చదవాల్సిన పుస్తకం ఇది..John Berger శైలిలో ఆయనకు రాజకీయ,చారిత్రక,చిత్రకళ వంటి వివిధ రంగాలపై ఉన్న పట్టు ప్రతి వాక్యంలోనూ కనిపిస్తుంది..నా అవగాహన స్థాయిని మించిన పుస్తకం అనిపించినప్పటికీ ఆయన మరికొన్ని పుస్తకాలు చదవాలనే ఆసక్తి కలిగించిన రచన ఇది.

పుస్తకంనుండి మరి కొన్ని నచ్చిన అంశాలు,
మరో ప్రపంచ ప్రఖ్యాత కళాకారుడు చార్లీ చాప్లిన్ తో పికాసోను పోలుస్తూ,
In Chaplin’s case, the artist – or rather his art – has counted far more than the man. In Picasso’s case the man, the personality, has put his art in the shade. It is too early to explain why this has happened. But it is a point we shall come back to again and again.
పికాసో లోని ఆర్టిస్ట్ ఆయన వ్యక్తిత్వం ఛాయలో కనుమరుగయ్యారంటూ,
One of his friends – Manolo the Spanish sculptor – said this quite simply: ‘For Picasso, you see, painting is a side-issue''
Jean Cocteau wrote in the late 1950s:    A procession of objects follows in Picasso’s wake, obeying him as the beasts obeyed Orpheus. That is how I would like to represent him: and every time he captivates a new object he coaxes it to assume a shape which he makes unrecognizable to the eye of habit. Our shape-charmer disguises himself as the king of the rag-pickers, scavenging the streets for anything he may find to serve him.
అభివృద్ధినీ,reasoning ని ఒప్పుకోని కళాకారుడిగా పికాసో వ్యక్తిత్వం గురించి,
Picasso denies the power of reason. He denies the causal connexion between searching and finding. He denies that there is such a thing as development in art. He hates all theories and explanations. It would be understandable if he ignored all these intellectual considerations when it came to respecting and responding to the mystery of his own powers. But he goes further than this. He hates reasoning in general and despises the interchange of ideas.
He denies that there is such a thing as progress in the creation of a painting: each change, each step, each metamorphosis – as he calls it – is merely a reflection of a new state in him. For Picasso, what he is is far more important than what he does. He projects this priority on to all art.
It is as though, in principle, he is frightened of learning. (It is perhaps relevant to note in passing that he is one of the very few modern painters who has never taught.) He is prepared to learn a new skill – pottery, lithography, welding – but as soon as he has learnt the technique, he needs to overthrow and disprove its laws. From this need comes his marvellous power of improvisation and his wit, which respects nothing.
The important point for our main argument is that for one reason or another, and as a corollary of his awareness of his prodigious gifts, Picasso has remained sceptical or suspicious of reasons, explanations, learning.
పికాసో idealization స్థాయి ని చెప్తూ,ఆయన కళ్ళను బ్లాక్ డైమండ్స్ గా అభివర్ణిస్తారు..
I almost forgot to tell you – or have I told you already? – that this man, whose tastes are not extravagant, has a weakness for black diamonds. He owns two superb ones and he will never part with them. They weigh a good hundred carats each. He wears them where other people have eyes. It’s as I tell you. And I assure you that those women on whom these diamonds turn their fire are utterly bowled over.
He has an extremely powerful personality which provokes legends. Perhaps he is a little comparable in this respect with Napoleon.
One of his friends,Georges Besson about Picasso,‘Nothing’, he says, ‘is riskier than trying to define Picasso the man, more famous than Buddha or the Virgin Mary, more mercurial than a crowd.’
ఆర్ట్ ను గురించి,
‘A painting’, he said, ‘is a sum of destructions'.
We all know that Art is not truth. Art is a lie that makes us realize truth, at least the truth that is given us to understand.
I deal with painting as I deal with things, I paint a window just as I look out of a window. If an open window looks wrong in a picture, I draw the curtain and shut it, just as I would in my own room.This is a perfect example of ‘mistaking’ an ideal connexion for a real one. Or again, expressed more abstractly: ‘I don’t work after nature, but before nature and with her.’ This is a definition of magic.
క్యూబిజం శైలి గురించి రాస్తూ,
This then was the revolutionary inheritance that the nineteenth century bequeathed to the twentieth: the materialism of Courbet and the dialectic of Cézanne. The task was to combine the two.
It is an art of dynamic liberation from all static categories.All is possible [wrote Andre Salmon, a Cubist poet], everything is realizable everywhere and with everything.
We have already said that Picasso was an invader. This is what he was in relation to Europe. But within himself he was, at one and the same time, a ‘noble savage’ and a bourgeois ‘revolutionary’. And within himself the latter has idealized the former.
Before Cézanne, every painting was to some extent like a view seen through a window. Courbet had tried to open the window and climb out. Cézanne broke the glass. The room became part of the landscape, the viewer part of the view.

Saturday, April 15, 2017

What we talk about when we talk about love - Raymond Carver

Image courtesy Google
అసలు ముగింపు లేని కథలు ఉంటాయా !! యెస్..ఉంటాయి..ఆ మాటకొస్తే ముగింపే కాదు,మొదలూ-తుదా లేని కథలు కూడా ఉంటాయి అని Raymond Carver కథలు చదివాకే తెలిసింది..మొత్తం పదిహేడు కథలతో కూడిన కార్వర్ రచన 'What we talk about when we talk about love' అమెరికన్ మధ్యతరగతి మనుషుల మనస్తత్వాలకు అద్దం పడుతుంది..అమెరికన్ డ్రీమ్స్,మానవ సంబంధాలు ఆల్కహాల్ మత్తులో ఎలా చిన్నాభిన్నమయ్యాయో చూపిస్తుంది..Raymond Carver వచన ప్రయోగం చాలా సరళం..అన్ని కథల్లోనూ ఆయన ఉపయోగించిన వాడుక భాష,ఒక చక్కని కథ రాయడానికి పెద్ద పెద్ద పదాలు అవసరం లేదని నిరూపిస్తుంది...అప్పటికే కొంతమంది రచయితలు 'The language really used by men' ను సాహిత్యంలో ఉపయోగించే ప్రయోగానికి శ్రీకారం చుట్టినప్పటికీ ఆ విషయంలో పూర్తిగా సఫలీకృతులయింది మాత్రం Raymond Carver అని అంటారు..కార్వర్ లో మరో ప్రత్యేకత ఏంటంటే ఆయన పదాలను బహు పొదుపుగా ఉపయోగిస్తారు..అందుకే అప్పట్లో ప్రముఖులైన అమెరికన్ సమకాలీన సాహిత్యకారుల్లో ఈయన ఒకరిగా నిలిచారు..

మొదటి కథ Why don't you dance ? చదివాక,ఇదేంటి ఇలా అసంపూర్తిగా వదిలేశారు అనిపించింది! అసలు ఈ కథలో ముగింపు ఏమై ఉంటుంది అని నిర్ధారణ చేసుకునేదాకా ఆలోచిస్తూనే ఉన్నాను..రెండో కథ Viewfinder,ఆ తరువాత Mr.Coffee అండ్ Mr.Fixit ఇలా ఒక్కో కథా చదువుకుంటూ వెళ్తుంటే,అప్పుడు రచయిత ఏం చెప్పాలనుకున్నారో మెల్లిగా అర్ధంకాసాగింది..ముందుగా lighter vein సంభాషణల్లో మొదలయ్యే ఆయన కథలు క్రమేపీ ఒక రూపుదాల్చుకుంటాయి..అలాగే కార్వర్ కథెక్కడ మొదలుపెడతారో తెలీదు..ఒక డైనింగ్ టేబుల్ దగ్గర కాఫీ సిప్ చేస్తున్నప్పుడో,లేదా ఒక గారేజీ లోనో,నలుగురు మిత్రులు కూర్చుని పిచ్చాపాటీ మాట్లాడుకుంటున్నప్పుడో,అర్ధరాత్రి రాత్రి మంచి నిద్ర మధ్యలోనో,ఇలా చిత్రమైన సందర్భాల్లో కార్వర్ కథలు మొదలవుతాయి..అసలు ఈయన ఒక సన్నివేశాన్ని ముందుగా అనుకుని కథ రాయరేమో అనిపిస్తుంది,కార్వర్ పదాల అల్లిక మొదలుపెట్టాకే సన్నివేశం రూపకల్పన జరుగుతుంది..

కార్వర్ కథలన్నీ ముఖ్యంగా మానవ సంబంధాల చుట్టూ తిరుగుతాయి..సంక్లిష్టమైన మానవసంబంధాల్లో ఉండే 'conflict',ఐడెంటిటీ ఇష్యూస్ లాంటివి ప్రతి కథలోనూ కనిపిస్తాయి..టైటిల్ కి తగ్గట్లు ఈ సంకలనంలో కథా వస్తువు  'ప్రేమ'..ఇందులో ప్రేమ అంటే మళ్ళీ ఇప్పటి సినిమాల్లోలా హీరో-హీరోయిన్ల మధ్య ఉండే ప్రేమ ఒక్కటే కాదు..భార్య భర్తల మధ్య,తల్లితండ్రులు-పిల్లల మధ్య,ఇద్దరు స్నేహితుల మధ్య,ఇలా ప్రేమ లోని అన్ని పార్శ్వాలను స్పృశిస్తూ ముందుకి వెళ్తాయి..ఈ కథల్లో ప్రత్యేకత ఏంటంటే,ఒక్క కథకి కూడా conclusion లేదా ముగింపు లాంటిది ఏమీ ఉండదు..ఫలానా వ్యక్తి ఇలా చేశాడు,ఫలానా ఆమె ఈ విధంగా ప్రవర్తించింది అంటూ వారిని గురించి చిన్న చిన్న సంగతులు చెప్తారు..అవి కూడా రోజువారీ జరిగే మామూలు సంఘటనల్లాగే ఉంటాయి..అతను మంచి వ్యక్తి,ఇతను చెడ్డ వ్యక్తి అంటూ జడ్జిమెంట్స్ తో కూడిన పాత్రల రూపకల్పన మనకెంత వెతికినా కనపడదు..వారి పేరు,ఉద్యోగం,రోజువారీ వ్యవహరించే పద్ధతులను గురించి చిన్న చిన్న క్లూస్ ఇచ్చి వదిలేస్తారు..ఆ పైన మనమెలా చదివితే అదే కథ...ఈ కథలు అన్నీ చదివేవాళ్ళ పర్స్పెక్టివ్ ని బట్టి రూపాంతరం చెందుతూ ఉంటాయి..No Two Persons Ever Read the Same Book అనే విషయం కార్వర్ కథలకి అన్వయిస్తే చాలా బాగా సరిపోతుంది..అరటిపండు వలిచి చేతిలో పెట్టినట్లు కాకుండా,చెప్పీ చెప్పకుండా ఉండే ఈ శైలిలో కథలు రాయడం వల్ల చదివిన చాలాసేపటి తరువాత కూడా మన ఆలోచనల్లో ఆ పాత్రలన్నీ నిలిచిపోతాయి. 

Tuesday, April 11, 2017

The Blind Owl - Sadegh Hedayat

Image courtesy Google
రచయితల్లో కొందరు నిర్లిప్తంగా ఉంటూ,కథతో విడివడి,పూర్తిగా ప్రేక్షక స్థానంలో ఉండి తమ రచనలు చేస్తే,మరి కొందరు కథతో మమేకమై,అంతా తానై,అన్నీ తానై కథను ముందుకు నడిపిస్తారు..ఇరాన్ కు చెందిన Sadeq Hedayat ఆ రెండో కోవకి చెందిన రచయిత..అందువల్ల 'The Blind Owl' గురించి చెప్పుకోవాలంటే Sadeq Hedayat గురించే చెప్పుకోవాలి..ఇందులో కథ,కథనం,ప్రేక్షకుడు,వీక్షకుడూ,రచయితా,పాఠకుడూ,విమర్శకుడు అన్నీ ఆయనే..ఆయనకి చదివేవాళ్ళతో సంబంధంలేదు..చదివి ఏమనుకుంటారో అని భయం అంతకంటే లేదు..ఉన్నదున్నట్లుగా ఏమాత్రం ఫిల్టర్స్ లేకుండా తన మనసునీ,తన ఆలోచనల్నీ,తన పిచ్చితనాన్నీ,కోపాన్నీ,బాధనూ,ప్రేమనూ,ద్వేషాన్నీ ఇలా మనసులో ఎన్ని భావోద్వేగాలకు స్థానం ఉందో అన్నిటినీ ఈ పుస్తకం ద్వారా మన ముందుంచుతారు.
"I am writing only for my shadow, which is now stretched across the wall in the light of the lamp..I must make myself known to him."
అంటూ మొదటి పేజీ లోనే చెప్పడంలో,"ఇది నా కోసం,నా నీడ కోసం రాసుకుంటున్నాను,నేను నీకేమీ చెప్పట్లేదు,నీకు వినే అర్హత ఉందో లేదో కూడా నాకు తెలీదు,విని నువ్వేమనుకుంటావో నాకు అవసరం లేదు" అన్నట్లు ఉంటుంది చదివేవాళ్ళకి..ఇలా రచయిత లోని తిరుగుబాటు ధోరణి మనకు ఆదిలోనే పరిచయమవుతుంది..

'The Blind Owl' ను ఇరాన్ సాహితీరంగంలో ఎన్నదగ్గ రచనలు చేసిన Sadeq Hedayat మాగ్నమ్ ఒపస్ గా పరిగణిస్తారు..మనిషి తన చుట్టూ ఉన్న ప్రపంచంలో ఇమడలేకపోవడం,తనను సమాజంలో ఒక భాగంగా ఐడెంటిఫై చేసుకోలేకపోవడం వంటి మానసికప్రవృత్తులు అస్థిత్వవాదం,అబ్సర్డిటీలకు దారితీశాయి..ఇంత పెద్ద ప్రపంచంలో అంత మంది సుఖంగా బ్రతుకుతున్నారు కదా!,మరి నాకే ఈ బాధ ఎందుకు ?, నేనెందుకు భిన్నంగా ఉన్నాను? అని నిరంతరం ఆత్మపరిశీలన చేసుకుంటూ జీవిత పరమార్ధం తెలుసుకోవాలనే జిజ్ఞాసలోంచే ఈ Blind Owl పుట్టింది..ఈ రచన ఇరాన్ రాజకీయ,సాంఘిక పరిస్థితులనూ/మతపరమైన నమ్మకాలనూ కించపరిచేదిగా ఉండటం వలన దీన్ని 18వ Tehran International Book Fair నుంచి బ్యాన్ చేశారంటారు..ఇరాన్ లో ఇది ప్రచురణకు నోచుకోకపోవడంతో ఇండియా లోనే దీనికి తొలి ముద్రణ జరిగింది..

ఈ కథలో మనకు పేరు తెలియని ముఖ్య పాత్ర పెన్ కేసెస్ తయారు చేసే ఆర్టిస్ట్..ఈ ఆర్టిస్ట్ ఒక వైపైతే మిగతా ప్రపంచం అంతా మరొక వైపు ఉంటుంది..ప్రొటొగోనిస్ట్ తనలాంటి వాళ్ళు కానీ మనుషుల్ని 'rabble-men' అనీ,తనని దగ్గరికి రానీయకుండా చాలామందితో సంబంధాలు కలిగిన భార్యను 'bitch' అనీ పుస్తకం అంతా సంబోధిస్తాడు..ఒక ప్రక్కన తన ఉనికి మిగతా ప్రపంచం కంటే భిన్నమని నమ్ముతూనే,వారితో తనని పోల్చుకుంటూ ఆ resemblances  ను సహించలేకపోతున్నానంటాడు.. తాను చిన్నప్పటి నుంచీ ప్రేమించిన భార్య ప్రేమను పొందలేని నైరాశ్యం ఒక అబ్సెషన్ గా మారడంతో రచయిత ఆలోచనలు ప్రేమ నుంచి కోపంగా,ద్వేషంగా,ఆ పై విరక్తిగా మారడం,వాటి పర్యవసానాలతో కథ ముందుకి వెళ్తుంది..ఇందులో కొన్ని వాక్యాలు రిపీటెడ్ గా మళ్ళీ మళ్ళీ చెప్తారు..కథంతా ఫస్ట్ పర్సన్ లోనే చెప్పినా భూత,వర్తమాన కాలాల మధ్య నడుస్తుంది..సమాజాన్ని లెక్కచెయ్యని రచయిత ధోరణి కొన్ని చోట్ల తెలుగు రచయిత చలం గారిని గుర్తుకు తెస్తుంది..మరికొన్ని చోట్ల గుడ్డిగా సమాజం మీద అక్కసు వెళ్లబోసుకునే ధోరణిగా కూడా అనిపిస్తుంది..ఇందులో ఇరాన్,భారతీయ సంస్కృతులను విస్తృతంగా చర్చించారు,దానితో పాటుగా అక్కడక్కడ ఒమర్ ఖయ్యాం కవితల ప్రస్తావన కూడా ఉంటుంది..
It seemed as though mystery was everywhere and my lungs hardly dared to inhale the air.
 He was like someone whom I had known once, but he was no part of me.
I thought to myself, 'If it is true that everyone has his own star in the sky mine must be remote, dark and meaningless.Perhaps I have never had a star at all.'
ఈ పుస్తకంలో Sadeq ఆలోచనలు ఎప్పుడూ జీవన్మృత్యులవుల మధ్యలో ప్రయాణిస్తూ ఉంటాయి..యూరోప్ లో ఉన్న కాలంలో ప్రపంచ సాహిత్యంతో ఆయనకి పరిచయం కలగడంతో Kafka,Poe,Dostoevski లాంటి వారి ప్రభావం ఇందులో స్పష్టంగా కనిపిస్తుంది..ముఖ్యంగా మిగతా existential రచనల తరహాకు భిన్నంగా ఇందులో రచయిత మృత్యువును ప్రధాన పాత్రగా మలిచారు..ఇందులో 'డెత్' హీరో అన్నమాట.. నిజమైనదీ,నిజాయితీ కలిగినదీ మృత్యువు మాత్రమే అంటారు..తన చుట్టూ ఉన్న ఈ ప్రపంచం,మనుషులూ,విధానాలు అన్నీ ఒక పచ్చి అబద్ధమనీ,మోసభూయిష్టమనే రచయిత ఆలోచనలు చేదు మాత్రల్లా ఉంటాయి..చదువుతున్నంతసేపు మన గుండె శబ్దం మనకే వినిపిస్తోందా అన్నట్లు అనిపించే నిశ్శబ్దపు రాత్రులనూ,పగళ్ళనూ అద్భుతంగా తన పదాల్లో మనముందు చిత్రించినప్పటికీ  ఆ నిశ్శబ్దంలోంచి ఎల్లలులేని నైరాశ్యం,సమాజంపై అంతులేని ఆగ్రహం లాంటివి చెవులు చిల్లులుపడే ధ్వనితో మేమున్నామంటూ ఆయన ప్రతి పదంలోనూ ద్యోతకమవుతూనే ఉంటాయి..జీవితం యొక్క Monotony ని చూసి చూసి విసిగిపోయిన రచయిత musings లో చివరకి పునర్జన్మ కూడా తనకి అక్కర్లేదనీ తనకి మళ్ళీ ఈ ప్రపంచాన్ని చూసే దౌర్భగ్యం వద్దనీ అంటారు..

అస్థిత్వవాదం,అబ్సర్డిటీ లు పరిచయమైన తొలినాళ్ళలో Herman Hesse,Andre Gide,Albert Camus లాంటి యూరోపియన్ రచయితలను చదివినప్పుడు,ఆ పుస్తకాలను పూర్తి చేసిన వారం-పది రోజులకి గానీ ఆ ప్రభావం నుంచి బయటపడేదాన్ని కాదు..ఇప్పుడు ఈ Blind Owl చదివాకా అవే నయం అనిపిస్తున్నాయి..వారి పుస్తకాల్లో ఉన్న సరళత్వం ఇందులో లేదు..Sadeq Hedayat consciousness కి తీక్షణత చాలా ఎక్కువ..మనకి తెలీకుండానే మన మెదళ్ళని తన ఆధీనంలోకి తీసేసుకోగల తీవ్రత అది..సులువుగా ఆకళింపు చేసుకునే రచనలకు ఈ Blind Owl చెందదు..పిచ్చితనాన్ని,ద్వేషాన్నీ,బాధనూ,విరక్తినీ కూడా consider చెయ్యగలిగే మనసున్న వాళ్ళు   తప్పకుండా చదవవలసిన పుస్తకం ఇది..నేనైతే ఆ తీవ్రత చాలా ఎక్కువగా అనిపించి,రెండు మూడు ఇంటెర్వల్స్ లో చదివిన పుస్తకం ఇది..చివరగా ఈ పుస్తకం గురించి ఒక్క ముక్కలో చెప్పాలంటే 'Depiction of suffering in it's best possible way' అంటాను..

పుస్తకం నుండి కొన్ని నచ్చిన వాక్యాలు,
My heart stood still. I held my breath. I was afraid that if I breathed she might disappear like cloud or smoke.
ఒక మాస్టర్ పీస్ ఎలా పుడుతుందో చెప్తూ,
At such times as this every man takes refuge in some firmly established habit, in his own particular passion. The drunkard stupefies himself with drink, the writer writes, the sculptor attacks the stone. Each relieves his mind of the burden by recourse to his own stimulant and it is at such times as this that the real artist is capable of producing a masterpiece..
The subject I had chosen, a dead woman, had a curious affinity to my dead manner of painting. I had never been anything else than a painter of dead bodies.
The only thing that makes me write is the need, the overmastering need, at this moment more urgent than ever it was in the past, to create a channel between my thoughts and my unsubstantial self, my shadow, that sinister shadow which at this moment is stretched across the wall in the light
of the oil-lamp in the attitude of one studying attentively and devouring each word I write.This shadow surely understands better than I do. It is only to him that I can talk properly. It is he who compels me to talk. Only he is capable of knowing me. He surely understands..It is my wish, when I have poured the juice- rather, the bitter wine of my life down the parched throat of my shadow, to say to him, 'This is my life'.
How many stories about love, copulation, marriage and death already exist, not one ofwhich tells the truth! How sick I am of well-constructed plots and brilliant writing!
Monotony of life గురించి చెప్తూ,ఫిక్షన్ అంటే జీవితమంటే విసిగివేసారిపోయిన మనుషుల మనోవ్యధ ఫలితం అంటారు..
For thousands of years people have been saying the same words, performingthe same sexual act, vexing themselves with the same childish worries. Is not life frombeginning to end a ludicrous story, an improbable, stupid yam? Am I not now writing my own personal piece of fiction? A story is only an outlet for frustrated aspirations, for aspirations which the story-teller conceives in accordance with a limited stock of spiritual resources inherited from previous generations.
For three years, Of, rather for two years and four months - although, what do days and months matter? To me they mean nothing; time has no meaning for one who is lying in the grave - this room has been the tomb of my existence, the tomb of my mind.

Wednesday, April 5, 2017

The Tales of Madness - Luigi Pirandello

వేసవి సెలవులు కావడంతో పెద్ద పెద్ద నవలలు చదివే తీరిక లేక షార్ట్ స్టోరీస్ గురించి చూస్తుంటే ఈ మహానుభావుడు కనపడ్డారు.. సరదాగా ఒకటి రెండు కథలు చదువుదాంలే అని మొదలుపెట్టిన నాకు పుస్తకం అంతా పూర్తి చేసేదాకా నిద్ర పట్టలేదు..'జీవితం నుండి పూర్తిగా విడివడి ఒక ప్రక్కగా నుంచుని నీ రోల్ ని నువ్వే తరచి చూసుకుంటే ఆ జీవితమనే స్టేజి పై  నువ్విక లేనట్లే' అనే  Pirandello ను కేవలం ఒక రచయితగా మాత్రమే చూడడానికి మనస్కరించడంలేదు..ఇటలీకి చెందిన నోబెల్ పురస్కార గ్రహీత Luigi Pirandello రచనల్లో మనకు ఒక ఫిలాసఫర్,సైకాలజిస్ట్,ఆర్టిస్ట్ కూడా కనిపిస్తారని  ఆయన కథలు చదివినవారెవరైనా నిస్సందేహంగా చెప్తారు..నాకు ఆల్బర్ట్ కామస్ ను తలుచుకోగానే గుర్తొచ్చే మొదటి పదం 'రెబల్' అయితే,పిరాండెల్లో అనగానే ఇకపై 'madness' గుర్తొస్తుంది...అంతకుమునుపు కూడా చాలా మంది రచయితలూ,కవులూ,చిత్రకారులూ ఈ madness కి ఒక రూపాన్నివ్వడానికి ప్రయత్నించినప్పటికీ,ఈ పదానికి ఆయన న్యాయం చేసినంతగా మరెవరు చెయ్యలేదని Pirandello ని చదివిన వారెవరైనా ఘంటాపదంగా చెప్తారు..

'The Tales of Madness' లో మొత్తం పదహారు కథలున్నాయి..ఇందులో పిరాండెల్లో madness కు సంబంధించిన విపరీత ధోరణులను మొదలుకుని Dementia (చిత్త వైకల్యాలు) లాంటి రుగ్మతల వరకూ వివిధ మానసిక స్థితులను అన్ని సాధ్యమైన కోణాల్లోనూ చూపిస్తారు..నిజానికి ఈ కథల్లో అస్థిత్వవాదాన్ని (Existentialism ) చర్చించడానికి madness ను ఒక మెటాఫోర్ గా వాడారు..Pirandello దృష్టిలో పిచ్చితనం లేని మనిషి అస్థిత్వమే లేదు,ఈ నమ్మకాన్ని బలపరుస్తూ ఆయన కథలన్నీ నిజజీవితంతో పెనవేసుకునే ఉంటాయి..పిరాండెల్లో 'madness' ను అర్ధం చేసుకోడానికి సింపుల్ ఫార్ములాలు ఏమీ ఉండవు,అలాగే దాన్ని స్పష్టంగా వర్గీకరించడం వీలుపడదు..ఈ కథల్లో వేటికీ స్పష్టమైన 'లాజిక్' ఉండదు..అసంపూర్తిగా,అంతు చిక్కని కథల్లా ఉంటాయి,చదివేవాళ్ళని ఒక సందిగ్ధంలోకి నెట్టేస్తాయి..Madness ను శోధించే క్రమం లో పిరాండెల్లో తన ఆలోచనలను Pre-Freudian సైకాలజిస్ట్ లు అయిన Janet,Binet,Marchesini మొదలగువారి నుండి కొంత సంగ్రహించినప్పటికీ,ముఖ్యంగా ఆయన రచనలు ఆయన వ్యక్తిగత అనుభవాలనుండి ప్రభావితమయ్యాయి అంటారు..మానసిక వైకల్యం కలిగిన భార్య Antonietta తో పిరాండెల్లో వైవాహిక జీవితం Madness పై ఆయన ఆలోచనాసరళిని చాలా వరకూ ప్రభావితం చేసిందంటారు..

ప్రతి మనిషికీ మనకు తెలిసీ/తెలియకా కొంత పిచ్చితనం ఉండటం కూడా ఒక ఒక సహజమైన మానసిక స్థితి క్రిందకే వస్తుందని ఈ కథలన్నీ నిరూపిస్తాయి..ఎందుకంటే ఒక్కో కథా చదువుతుంటే,'అరే ! ఈ మానసిక స్థితి నాకు కూడా పరిచయమే' అని పాఠకులు అనుకుని తీరాల్సిందే..అన్ని కథలూ అద్దాల్లా మన ప్రతిబింబాల్ని అందులో చూసుకోమంటాయి..ఒక్కోసారి వాస్తవం నుంచి పారిపోవడం,మరికొన్ని సార్లు ఏదో జరుగుతుందని భయపడడం,నిజాన్ని జీర్ణించుకోలేక భ్రమలో బ్రతకడానికి అలవాటుపడటం,సమాజంలో ఇమడలేక దూరంగా పారిపోవడం/లేదా 'తను' కానీ తనను సమాజమనే చట్రంలో ఇమిడ్చేసుకోవడం,ఆ కారణంగా ఉత్పన్నమయ్యే భయాలు,బాధలూ,కోపతాపాలు,నిరాశ-నిస్పృహలు ఇలా అన్ని కోణాల్నీ స్పృశిస్తూ మనిషి మస్తిష్కమనే సముద్రపు లోతును కొలవడానికి ప్రయత్నిస్తాయి..

Pirandello పాత్రలు జీవితమంటే నిరర్ధకమైనదనీ,దానికి తోడు జీవితంలో ఎదురయ్యే సమస్యలకి పరిష్కారం ఉండదనే బలమైన నమ్మకం కలిగి ఉంటాయి..అందువల్ల ఈ కథలన్నీ pessimism కు ప్రతీకలుగా కనిపిస్తాయి..ఈ పాత్రలన్నిటిలో సాధాణంగా కనిపించే మరో విషయం,'విపరీతమైన విశ్లేషణా శక్తి'...ప్రతి సమస్యనూ తీవ్రంగా విశ్లేషిస్తూ,ఆ కారణంగా మామూలు మనుషుల్లా జీవించకుండా,ఆ Act of living లో తమ పాత్రను నిరంతరం తరచి చూసుకుంటూ ఉంటారు..

ఉదాహరణకి 'The Train Whistled' అనే కథలో Belluca  ఊహల్లో సుదూరమైన ప్రదేశాలకు ప్రయాణించడం ద్వారా తన బాధలన్నీ మర్చిపోతాడు.. అలాగే The Wheelbarrow కథలో మరో వ్యక్తి భారమైన బ్రతుకునుండి ప్రశాంతత పొందడం కోసం రహస్యంగా ఒక విచిత్రమైన చర్య చేస్తుంటాడు..Pitagora's Misfortune కూడా ఇదే కోవకు చెందిన కథ..ఈ రెండు కథల్లో వ్యక్తులు ఐడెంటిటీ ఇష్యూస్ తో బాధపడుతుంటారు..
My spirit had almost become estranged from my senses and had taken refuge in an indefinitely distant place where, inexplicably and with a sense of joy that didn't seem its own, it caught a glimpse of the seething of a different life. Not its own, but one that could have been its own. Not here, not now, but there in that infinitely distant place. It was the seething of a remote life which perhaps had been its own, it knew not how or when, and of which it had a vague recollection, not of acts, not of images but, as it were, of desires that vanished even before they were formed. And there was the feeling of not existing, which, though empty, was sad and painful.
Escape అనే మరో కథలో Bareggi తన బాధల నుండి విముక్తి పొందే క్రమంలో ఒక పాలవాడి గుర్రబ్బండిని తోలుకుంటూ సుదూర గ్రామీణ ప్రాంతాలకు వెళ్ళిపోతాడు..Set fire to the Straw మరో చక్కని కథ లైఫ్ ప్రియరిటిస్ గురించి చర్చిస్తుంది..అలాగే Mrs.Frola and Mr.Ponza వాస్తవాన్ని అంగీకరించలేని అత్తా అల్లుళ్ళ కథ..అలాగే Puberty అనే కథ టీనేజ్ కి వచ్చిన అమ్మాయి మనస్తత్వానికీ,ఆ వయసులో ఉండే భయాలకీ దర్పణం పడుతుంది..
I also penetrated into the life of the plants, and little by little, from a pebble, from a blade of grass, I arose, absorbing and feeling within me the life of all things, until it seemed that I was almost becoming the world, that the trees were my limbs, the earth my body, the rivers my veins, and the air my soul. And for a while I went on like that, ecstatic and pervaded by this divine vision.
Fear of being happy కథలో Fabio జీవితానికి విపరీతమైన లాజిక్ అప్లై చేసి అదొక అబ్సెషన్ గా మారడంతో చెడు తనను చేరుకోడానికి వేచి చూస్తుందనే భ్రమలో పిచ్చివాడిగా మారడం కూడా madness లో మరో కోణాన్ని చూపిస్తుంది.. అలాగే When I was Crazy అనే కథలో protagonist సమాజం తనను పిచ్చివాడిగా ముద్ర వేసిన కారణంగా తాను కూడా (Sane)సాధారణ మనిషిగా మారాననీ స్వార్ధం నేర్చుకున్నానని అంటాడు..
But while I walked through my lands, tiptoed and stooped in order to avoid trampling some little flower or insect whose ephemeral life I lived within myself, those others were stripping my fields, stripping my houses, and going so far as to strip me.And now, here I am: ecce homo
ఈ కథ ప్రకారం ప్రకారం పిరాండెల్లో madness ను ఒక సోషల్ ఎలిమెంట్ గా కూడా చూస్తారు..ఇది మనిషి సమాజంలో ఇమడడానికి పడే సంఘర్షణని ప్రతిబింబిస్తుంది..Pirandello రచనల్లో మామూలు మనుషులకంటే (sane ) madness కే పెద్దపీట వేస్తారు..ఫిలాసఫర్ Henri Bergson సిద్ధాంతం ప్రకారం లైఫ్ అంటే formless అండ్ fluid కాబట్టి,జీవితాన్ని ఏ లాజిక్ లేకుండా బ్రతికే/లేక దానికి విచిత్రమైన లాజిక్ implement చేసే పిచ్చివాళ్ళు జీవితానికి మరింత దగ్గరగా ఉంటారు అని Pirandello వాదన..Existentialism,Philosophy ఇష్టపడేవాళ్లు ఖచ్చితంగా చదవలసిన పుస్తకం ఇది..ఫిలాసఫీ అన్నానని ఇందులో  విసుగొచ్చేలా ఊకదంపుడు ఉపన్యాసాలు ఏమీ ఉండవు,చిన్న చిన్న సంభాషణలతో,మనలాంటి మామూలు వ్యక్తులు మనతో తమ భయాలను,బాధల్ని స్వోత్కర్షలా చెప్పుకుంటున్నట్లు ఉంటుంది.

పుస్తకం నుండి కొన్ని నచ్చిన వాక్యాలు,
"Then everything that happens was destined to have happened? Wrong! It might not have happened if... and here, in this if I always lose myself."
The lessons one learns from the experiences of others, you say? They're useless. Each of us can think that experience is the fruit that grows according to the plant which produces it and the soil in which the plant has taken root. And if I consider myself to be, for instance, a rosebush whose nature it is to produce roses, why should I poison myself with the toxic fruit picked from the sad tree of someone else's life?
Whoever is not guilty, whoever has no reason to be sorry, is always a free man. Even if you chain me, I'll always be free internally. At this point, I don't care what happens to me externally.'
I didn't know that even the so-called mad possess that most complicated little thought-producing machine known as logic, which is in perfect running order, perhaps even more so than ours, in that, like ours, it never stops, not even in face of the most inadmissible deductions.
He who lives, doesn't see himself while he's living: he simply lives... If one can see his own life, that only means that one no longer lives it, but undergoes it, drags it along. Like a dead thing, one drags it along, because every form is a death.

Saturday, April 1, 2017

2BR02B - Kurt Vonnegut

Image Courtesy Google
రెండేళ్ల క్రిందట అనుకుంటా Lois Lowry డైస్టోపియన్ రచన 'The Giver' Quarter చదివినప్పుడు ఈ కాల్పనిక కథ భవిష్యత్తులో వాస్తవంగా మారబోతోందా అని అనిపించింది..మామూలుగా సైన్స్ ఫిక్షన్/డైస్టోపియన్/ఫాంటసీ రచనలకు ఆమడ దూరంలో ఉండే నేను Giver గురించి తరచూ వినడంతో,సరే ఒకసారి ప్రయత్నిద్దాం అని చదివాను..అది ఈరోజుకీ మర్చిపోలేని రచనల్లో ఒకటిగా మిగిలిపోయింది..మళ్ళీ ఇంతకాలానికి ఆ పుస్తకాన్ని గుర్తుకు తెచ్చింది Kurt Vonnegut రాసిన కథ 2BR02B..ముందుతరాల్లో రాజకీయ సామాజిక పరిస్థితులను గురించిన భవిష్యవాణిని 1940 లలోనే తన రచనల్లో పొందుపరచిన George Orwell రచనల్లాగే ఇది కూడా రాబోయే రోజుల్ని మన కళ్ళ ముందు నిలబెడుతుంది..1962 లో ప్రచురితమైన ఈ సైన్స్ ఫిక్షన్ కథ ఒకే విషయాన్ని రెండు మూడువందల పేజీల రచనగానూ చెప్పొచ్చు,ఇరవై పేజీల్లోనూ చెప్పచ్చు అనడానికి ఒక మంచి ఉదాహరణ..కానీ ఇక్కడ ముఖ్యమైన విషయం ఏంటంటే కేవలం 28 పేజీలున్న ఈ కథ ఒక పెద్ద నవల చదివిన అనుభూతికి సరిసాటిగా నిలుస్తుంది ..

"Everything was perfectly well"  అంటూ మొదలయ్యే ఈ To Be or Naught to be (2BR02B) అనే కథలో ఒక అందమైన ప్రపంచం (ఉటోపియా) ఉంటుంది.. ఈ ప్రపంచంలో మనుషులకు వృద్ధాప్యం,మరణం,వ్యాధులు లాంటి ఇహలోకపు బాధలేవీ ఉండవు..ఎటొచ్చీ భూమి మీద సమతౌల్యం కోసం 'ఒక పుట్టుకకు ప్రతిగా ఒక చావు' విధానాన్ని జనాభా నియంత్రణ అంటూ అమలు చేస్తుంటారు..అదే సమయంలో 129 ఏళ్ళు average వయసు కలిగిన ఆ జనాభాలో 56 ఏళ్ళ Edward K.Wehling,Jr (అంటే చాలా చిన్న వయస్కుడన్నమాట) అనే వ్యక్తి చికాగో ఆస్పత్రిలో తన భార్య ప్రసవ వేదన పడుతుండగా గది బయట వేచియుంటాడు..అతనికి triplets పుట్టబోతున్నారని డాక్టర్స్ ముందే చెప్తారు..మరి ఒక పుట్టుకని తాను అమితంగా ప్రేమించే తాత మరణాన్ని ప్రతిగా ఇవ్వడానికి గత్యంతరంలేక సిద్ధపడిన Wehling మరో రెండు ప్రాణాలకు బదులు చెల్లించలేడు కాబట్టి ముగ్గురు పసికందుల్లో ఎవరో ఒకర్ని ఎంచుకోవాల్సి పరిస్థితి..

అదే సమయంలో,
A sardonic old man, about two hundred years old, sat on a stepladder,painting a mural he did not like.
అంటూ మరొక 200 ఏళ్ళ వృద్ధుణ్ణి గురించి చెప్తారు..అతను ఈ లోకంలో ఉండలేడు,అలా అని ఈ లోకాన్ని విడిచి వెళ్ళలేడు..ఇక్కడ ఆ mural వాస్తవ ప్రపంచం అన్నమాట..ఆ వృద్ధుడు ఇక్కడ ఉండాలా వెళ్ళాలా అనే దువిధతో ఉంటాడు..
ఇక్కడ "2BR02B" అనేది మరణాన్నిఅందించే ఒక వ్యవస్థ(ఫెడరల్ బ్యూరో ఆఫ్ టెర్మినేషన్ ) ఫోన్ నెంబర్.. ఆ ఉటోపియా ప్రపంచంలో ఉండడం ఇష్టం లేని వాళ్ళు ఆ నెంబర్ ను డయల్ చేస్తే వారికి ఎక్కువగా బాధపడకుండా మరణించడంలో సహాయం చేస్తారు..ఆ వ్యవస్థను ఇలా ముద్దుగా పిలుచుకుంటారు..

 It was the telephone number of an institution whose fanciful sobriquets included: "Automat," "Birdland," "Cannery," "Catbox," "De-louser," "Easy-go," "Good-by, Mother," "Happy Hooligan," "Kiss-me-quick," "Lucky Pierre," "Sheepdip," "Waring Blendor," "Weep-no-more" and "Why Worry?"

మనిషి ఆలోచనా పరిధి ఎంతసేపూ జననం,పునరుత్పత్తి చెయ్యడం,ఆ తరువాత ఈ భూమి మీద ఎల్లకాలం ఉండిపోవాలనే కాంక్షను దాటి ఆవలకి వెళ్ళదు..జననమరణాలకి సైతం పరిధుల్ని విధించగలమనుకునే ఆ ప్రపంచంలో తన పరిధుల్ని మర్చిపోయి అన్నీ శాశ్వతం అనుకుంటూ ఈ అశాశ్వతంలో ఊపిరి సలపకుండా జీవిస్తున్న వర్గానికి ప్రతినిధులుగా Wehling ను,వృద్ధుణ్ణీ ఉదహరిస్తారు రచయిత..చివరగా మరణాన్ని ఆశ్రయించి ఆ ఫోన్ నెంబర్ కి ఫోన్ చేసిన వ్యక్తితో,
"Your city thanks you; your country thanks you; your planet thanks you. But the deepest thanks of all is from future generations."  అంటూ ముగిసే ఈ కథ వాస్తవాన్ని అంగీకరించమంటుంది.. 
చదివిన వెంటనే మర్చిపోయే పుస్తకాలు కొన్నైతే,అప్పుడప్పుడు జ్ఞాపకాల్లోకి వచ్చే ప్రపంచాల్ని పరిచయం చేసేవి మరికొన్ని..ఈ రెండూ కాకుండా చదివిన తరువాత కొంత సేపు పాఠకుల్ని ఆలోచనలో పడేసేవి మరికొన్ని ఉంటాయి..ఇది ఆ మూడో రకం రచన..Kurt Vonnegut ని చదువుదామని ఎంతోకాలం నుండీ అనుకుంటున్నా వేసవి సెలవుల వల్ల పెద్ద పెద్ద రచనలు చదవడం వీలుపడక చదివిన ఈ చిన్న కథ Vonnegut మరికొన్ని రచనల్ని చదవాలనే ఆసక్తి కలిగించింది..

పుస్తకం నుండి మరికొంత,
In the year 2000," said Dr. Hitz, "before scientists stepped in and laid down the law, there wasn't even enough drinking water to go around,and nothing to eat but sea-weed—and still people insisted on their right to reproduce like jackrabbits. And their right, if possible, to live forever."

Thursday, March 23, 2017

Grief is the Thing with Feathers - Max Porter

జీవితం ఎంత చిన్నదో అర్ధం అయ్యాక,కాలం విలువ తెలిసొచ్చాక,ఏదైనా విషయం మళ్ళీ మళ్ళీ వినాలన్నా,చదవాలన్నా అసహనం ఆవరిస్తోంది..కథకు ఎంతమాత్రం సంబంధం లేని,కథాగమనాన్ని ఏమాత్రం ప్రభావితం చెయ్యని అంశాలను చొప్పించి పేజీలు పేజీలు సాగదీసే రచనల మధ్య ఈ 'Grief is the thing with feathers' ఒక ఉపశమనం అనొచ్చు...అతి తక్కువ పదాల్లో చాలా ఎక్కువ అనుభూతుల్ని మన సొంతం చేసే బహుకొద్ది రచనల్లో ఇదొకటి..
Image courtesy Google

ఈ పుస్తకానికీ,ఈ మధ్యనే చదివిన Helen MacDonald రాసిన H is for Hawk కూ కథాపరంగా చాలా పొంతనలున్నాయి..రెండిటికీ కథావస్తువు Grief కావడం ఒకటైతే,రెండు పుస్తకాల్లోనూ పక్షుల్ని metaphor గా వాడారు..ఎటొచ్చీ Helen రచన పూర్తిస్థాయి గద్యంలో ఉంటే,మాక్స్ పోర్టర్ రచన గద్యం పద్యం మేళవింపులా ఉంది..లండన్ కు చెందిన మాక్స్ పోర్టర్ తొలి నవల అయిన ఈ Grief is the thing with feathers,International Dylan Thomas Prize ను సొంతం చేసుకోవడమే కాకుండా,Goldsmiths Prize,Guardian First Book Award లకు నామినేట్ చెయ్యబడింది..

రచయిత అయిన ఒక తండ్రి,ఆయన ఇద్దరు పిల్లలు,ఒక కాకి..ఈ ముగ్గురి కథే ఈ పుస్తకం..ఈ మధ్య కాలంలో చదివిన అతి చిన్న పుస్తకం ఇది,కేవలం 100 పేజీలు..ఇంట్లోనే జరిగిన ఒక ఆక్సిడెంట్ లో భార్య ఆకస్మిక మరణంతో కృంగిపోయి ఉన్న తండ్రి Ted Hughes's Crow గురించి ‘Crow on the Couch, a wild analysis’ ను రాస్తూ ఉండగా ఆ Crow(grief ) ఇంట్లోకి వచ్చి స్థిరపడుతుంది..ఇక్కడ Crow ను grief కు (శోకానికి) మెటాఫోర్ గా వాడారు మాక్స్..

Crow(grief ) నల్లనిది,శోకం తాలూకూ చీకటిని సూచిస్తుంది..కావ్ కావ్ మంటూ చికాకుపరుస్తుంది..తననొక డాక్టర్ గా,స్నేహితునిగా,దెయ్యంగా,విశ్లేషకునిగా,babysitter గా అభివర్ణించుకుంటుంది..తాను ఎన్నో మెమోయిర్స్ రాశానంటుంది..మనుషులు శోకంలో ఉన్నప్పుడు తప్ప మందమతులంటుంది..

He could learn a lot from me.
That’s why I’m here.
అంటూ మృత్యువు తలుపుతట్టిన ఆ ఇంట్లోకి అడుగుపెట్టిన Crow (grief ),తన అవసరం ఇక ఉండనంతవరకూ వాళ్ళతోనే ఉంటానంటుంది..
I won’t leave until you don’t need me any more.

ఇది పూర్తి స్థాయి నవల అని చెప్పలేము,ఇందులో కవిత్వం కూడా ఉంది..కొన్నివాస్తవాలతో పాటు కొన్ని కల్పితాలూ ఉన్నాయి..దీని Genre ఇదీ అంటూ ఒక గాటికి కట్టెయ్యడం కష్టమే..ఇందులో బాగా నచ్చిన విషయం మెటాఫోరికల్/పొయెటిక్ నేరేషన్..మాక్స్ పోర్టర్ పదాలను అలవోకగా ఉపయోగించిన తీరు గణితంలో ఒక తెలివైన కుర్రవాడు అంకెలతో చేసే విన్యాసాల్ని తలపిస్తుంది..

స్మశాన వైరాగ్యం అనుభవిస్తూ ఉన్నప్పుడు శోకం ఎన్నో పాఠాలు నేర్పుతుందంటారు..ఈ క్రింద వాక్యాలు రెండు మూడు సార్లు చదివాను..ఇలాంటి వర్ణన ఇంతవరకూ వినలేదు..
There is a fascinating constant exchange between Crow’s natural self and his civilised self, between the scavenger and the philosopher,the goddess of complete being and the black stain, between Crow and his birdness.It seems to me to be the self-same exchange between mourning and living, then and now.I could learn a lot from him.

ఇందులో Grief ను వివిధ దశల్లో చర్చించారు..
Grief felt fourth-dimensional, abstract, faintly familiar. I was cold.

మరణం అంటే తెలీని వయసులో తల్లిని పోగొట్టుకున్న ఇద్దరు చిన్నపిల్లల అంతరంగాన్ని మాక్స్ ఆవిష్కరించిన తీరు మనసుకి హత్తుకుంటుంది...
There were no crowds and no uniformed strangers and there was no new language of crisis.
We stayed in our PJs and people visited and gave us stuff.
Holiday and school became the same.

భార్య మరణాన్ని గురించిన శోకంలో భర్త అంతరంగం.. 
She was not busy dying, and there is no detritus of care, she was simply busy living, and then she was gone.

She won’t ever use (make-up, turmeric, hairbrush, thesaurus).          
She will never finish (Patricia Highsmith novel, peanut butter, lip balm).
And I will never shop for green Virago Classics for her birthday.          
I will stop finding her hairs.          
I will stop hearing her breathing.

మరణాన్ని అంగీకరించలేని మానవ నైజాన్ని ఉదహరిస్తూ,
We used to think she would turn up one day and say it had all been a test.          
We used to think we would both die at the same age she had.          
We used to think she could see us through mirrors.

పిల్లల మాటల్లో కవిత్వాన్ని ఇలా ఎత్తిపొడుస్తారు..
I don’t like Hughes and I don’t like poetry.
Insanity. Pretentiousness. Denial. Indulgence. Nonsense.

"బాధే సౌఖ్యమనే భావన రానీవోయ్" అని ఒక మహానుభావుడు అన్నట్లు శోకాన్ని అనుభవించడాన్ని కూడా ఒక మెడిటేషన్ గా చూపిస్తూ,
Moving on, as a concept, is for stupid people,because any sensible person knows grief is a long-term project.I refuse to rush.The pain that is thrust upon us let no man slow or speed or fix.

మామూలు పరిస్థితుల్లో ఈ రచన చదివిదానికంటే,Grieving phase లో ఉండి చదవడం వలన ఈ రచన నా మనసుకి మరింత దగ్గరగా అనిపించింది..ఇప్పట్లో ఇలాంటి పుస్తకాలు వద్దు అనుకుంటున్నా,రివ్యూలు చూసి చదవకుండా ఉండలేకపోయినందుకు ఇది నన్ను నిరాశపరచలేదనే చెప్పాలి..ఇలాంటి పుస్తకాలు జ్ఞాపకాల్ని తట్టిలేపి మర్చిపోయిన గాయాల్ని గుర్తు చేస్తాయన్న భ్రమను పటాపంచలు చేస్తూ విచిత్రంగా ఇదొక అనిర్వచనీయమైన అనుభూతిని మిగిల్చింది..
"Life is short,” Porter explains, “and I wanted to write something short.”
గార్డియన్ లో ప్రచురించబడిన వ్యాసంలో ఈ పుస్తకం నిడివి గురించి మాక్స్ పోర్టర్ మాటలు ఆయనపై గౌరవాన్ని కలిగించాయి...

పుస్తకం నుండి మరి కొన్ని నచ్చిన వాక్యాలు,
The sound of her voice was stinging, like a moon-dragged starvation surging into every hopeless raw vacant pore, undoing, exquisite undoing.

MAN    I would be done grieving?          
BIRD    No, not at all. You were done being hopeless. Grieving is something you’re still doing, and something you don’t need a crow for.          
MAN    I agree. It changes all the time.          
BIRD    Grief?          
MAN    Yes.          
BIRD    It is everything. It is the fabric of selfhood, and beautifully chaotic. It shares mathematical characteristics with many natural forms.

What good is a crow to a pack of grieving humans? A huddle.
A throb.
A sore.
A plug.
A gape.
A load.
A gap.

Soft.                     
Slight.                                  
Like light, like a child’s foot talcum-dusted and kissed, like stroke-reversing suede, like dust, like pins and needles, like a promise, like a curse, like seeds, like everything grained, plaited, linked, or numbered, like everything nature-made and violent and quiet.

Thursday, March 16, 2017

Lincoln in the Bardo - George Saunders




ఏదో పుస్తకం చదువుదామని కూర్చుంటే,మన ముందొక jigsaw పజిల్ పెట్టి,'సాల్వ్ చెయ్యి చూద్దాం' అంటారు George Saunders..ఎటొచ్చీ పాఠకులు పుస్తకం చదవడం పూర్తి చేసినా పజిల్ ను మాత్రం ఇంకా సాల్వ్ చేస్తూనే ఉంటారు..Lincoln in the Bardo ని చదవడం అంటే ఒక క్లిష్టమైన పజిల్ ను సాల్వ్ చెయ్యడంలా ఉంటుంది..అసలు మొదట నలభై పేజీల వరకూ కూడా అస్సలు తెలీని ఊరిలో గూగుల్ మ్యాప్ ని నమ్ముకుని దారి వెతుక్కుంటున్నట్లు ఎటెళ్తున్నామో,ఏం జరుగుతోందో కూడా అర్ధం కాదు..కానీ అప్పటివరకూ కాస్త ఓపిక పడితే ఆ తరువాత కథ ఆగదు.

'Lincoln in the Bardo' అనే టైటిల్ చూడగానే అసలు బార్డో అంటే ఏమిటా అని చూస్తే,ఆ పదం Tibetan Buddhism కి సంబంధించినదని ఉంది..టిబెటన్ బుద్దిజానికి సంబంధించి బార్డో అంటే మరణానికీ,పునర్జన్మకీ మధ్యన ఉండే దశగా చెప్తారు..(Bardo = A state of existence between death and rebirth, varying in length according to a person's conduct in life and manner of, or age at, death.)


1862 లో సివిల్ వార్ సమయంలో అబ్రహం లింకన్ అమెరికా అధ్యక్షుడుగా ఉండగా జరిగిన సంఘటనలకు కాల్పనికతను జోడించి ఈ హిస్టారికల్ ఫిక్షన్ కు రూపకల్పన చేశారు George Saunders..ఫిబ్రవరి 20,1862 లో అబ్రహం లింకన్,మేరీ లింకన్ లు వైట్ హౌస్ లో ఒక గొప్ప విందు ఏర్పాటు చేస్తారు..కానీ అదే సమయంలో వారి పదకొండేళ్ల కొడుకు Willie Lincoln తీవ్రమైన టైఫాయిడ్ జ్వరంతో బాధపడుతుంటాడు...ఒక దేశాధ్యక్షుడుగా ఆ విందు ఇవ్వడం తప్పనిసరి కావడం,అదే సమయంలో పరిస్థితి విషమించి తన కొడుకు తీవ్రమైన జ్వరంతో మేడ మీద గదిలో తుదిశ్వాస విడవడం లింకన్ ను తీవ్రంగా కలచివేస్తాయి..సరిగ్గా రెండ్రోజుల తరువాత ఒక రాత్రివేళ లింకన్ Willie మృతదేహాన్ని ఖననం చేసిన Georgetown symmetry కి వెళ్ళి Willie సమాధి వద్ద కొంతసేపు గడుపుతారు..ఈ సంఘటనే George Saunders రచనకు కథావస్తువు.

మరణానంతరం 'బార్డో' చేరిన Willie అక్కడ మరికొన్ని ఆత్మల తో చేరతాడు..రెండో రోజు తండ్రి వచ్చి సుగంధ ద్రవ్యాలతో నిండిన తన శరీరాన్ని హత్తుకుని ఏడవడం,మళ్ళీ వస్తానని చెప్పి తిరిగివెళ్లడంతో తండ్రి రాకకోసం వేచి చూస్తూ అక్కడే ఉండిపోతాడు..బార్డో ప్రపంచంలో పిల్లలు ఎక్కువ కాలం ఉండటానికి వీలుపడదు..ఆ కారణంగా మిగిలిన ఆత్మలు Willie ని ఎలా అయినా పంపించేద్దామని ప్రయత్నిస్తాయి..కానీ Willie అంగకరించకపోవడంతో అతని చుట్టూ ఒక రకమైన తీగల వలయంల ఏర్పడుతుంది,క్రమేణా ఆ వలయం గట్టిపడి ఒక Carapace(తెలుగులో ఏమంటారో తెలీలేదు) లా మారుతుంది..ఆ వలయంలో చిక్కుకుని Willie తీవ్రమైన బాధకు గురవుతుంటాడు..మరి తిరిగి వస్తానన్న తండ్రి వచ్చారా,Willie కి బార్డో నుంచి విముక్తి లభించిందా అనేది తరువాతి కథాంశం..
The more perverse the carapace, the less “light” (happiness, honesty, positive aspiration) would get in. -- roger bevins iii
అందులో చాలా ఆత్మలున్నా,Hans Vollman,Roger Bevins iii,The Reverend Everly Thomas అనే ముగ్గురు ముఖ్యులు..కథలో సింహభాగం వారి సంభాషణలే ఉంటాయి..ఆ కాలమాన పరిస్థితులకు అనుగుణంగా నీగ్రోల బానిసత్వం,సివిల్ వార్ మరణాలు వంటివి కూడా కథాగమనంలో పాలుపంచుకుంటాయి...ఒక ఫాంటసీని వాస్తవమని నమ్ముతూ సంచరించే ఆ ఆత్మల ప్రపంచంలో Willie రాకతో ఎలాంటి మార్పులు చోటు చేసుకున్నాయనే అంశంపై మిగతా కథంతా నడుస్తుంది...

ఇక 'బార్డో' మనకో ఆబ్స్ట్రాక్ట్  ప్రపంచం..అందులో ఆత్మల ఆలోచనల ద్వారా మనకు ఆ ప్రపంచాన్ని పరిచయం చేస్తారు  Saunders..ఇందులో నివసించే (?) వారికి తాము చనిపోయామని తెలీదు..వారు కేవలం తాము వ్యాధిగ్రస్తులమనీ (Sick-form), తమ సమాధులను (sick-box) లుగా పిలుచుకుంటూ,మళ్ళీ తమ ప్రపంచానికి తిరిగి వెళ్ళిపోగలమనీ  నమ్ముతుంటారు..వారి సంభాషణల్లో వారి గతించిన అనుభవాలూ,ఆశలూ,ఆశయాలు,భయాలు మనకు స్పష్టమవుతూ ఉంటాయి..రచయిత తన musings ని బార్డో ఆత్మల గళంలో అద్భుతంగా వినిపించారు..ఏ రచనలోనైనా ఒక ఆబ్జెక్ట్ ను దృశ్యం గా మలచడం సులభమే,కానీ 'బార్డో' రూపకల్పన ద్వారా శూన్యానికి ఒక దృశ్యంరూపం ఇవ్వడానికి ప్రయత్నించడం అనేది ఒక విధంగా సాహసం..కానీ ఈ విషయంలో George Saunders పూర్తిగా సఫలీకృతులయ్యారని చెప్పొచ్చు..

All were in sorrow, or had been, or soon would be.

Having never loved or been loved in that previous place, they were frozen here in a youthful state of perpetual emotional vacuity; interested only in freedom, profligacy, and high-jinks, railing against any limitation or commitment whatsoever. --  the reverend everly thomas.

In truth, we were bored, so very bored, so continually bored.  roger bevins iii
Each night passed with a devastating sameness. -- hans vollman

కథంతా చిన్న చిన్నఫ్రాగ్మెంట్స్ లా Quotes రూపం లో ఉంటుంది...ముఖ్యంగా సాధారణ శైలికి భిన్నంగా,చరిత్ర నుండి యధాతథంగా సంగ్రహించిన సమాచారాన్ని వేర్వేరు వాతావరణాల్లో,భిన్నమైన కోణాల్లో,విభిన్నమైన వ్యక్తుల ద్వారా చెప్తారు,అంటే ఒకే సంఘటనను వేర్వేరు కోణాల్లో చూపిస్తారు...దాని వలన రచయిత శైలిలో Conformity ఎంత వెతికినా కనిపించదు..ఉదాహరణకి అబ్రహం లింకన్ వ్యక్తిత్వాన్ని ఆవిష్కరించడంలో ఆయన శారీరక నిర్మాణం గురించీ,ముఖ కవళికల గురించీ పలువురి అభిప్రాయాలను రాస్తారు..కొందరు లింకన్ ను ఒక కురూపి అంటే,మరికొందరు ఆ రూపాన్ని దాటి చూడగలిగితే ఆయనలోని దయ ఆ కళ్ళలో ప్రతిఫలిస్తూ లింకన్ ను ఒక అందమైన వ్యక్తిగా నిలబెడుతుంది అంటారు...అదే విధంగా సివిల్ వార్ మరణాలకు బాధ్యుడుగా ఆయన్ను ఒక దేశాధ్యక్షుడిగా అనర్హుడని కొందరంటే,ఒక మామూలు తండ్రిగా పిల్లలపట్ల పిచ్చి ప్రేమ తో వారికి వైట్ హౌస్ లో ఏ క్రమశిక్షణా అలవర్చలేదని మరికొందరి విమర్శ..ఇలా లింకన్ వ్యక్తిత్వాన్ని అన్ని కోణాలనుంచీ చూపిస్తారు..అబ్రహం లింకన్ మంచి-చెడులతో తనకేం సంబంధం లేదు,ఆయన్ని పరిచయం చెయ్యడం వరకే తన పని అన్నట్లు ఉంటుంది Saunders శైలి..
The saddest eyes of any human being that I have ever seen.  --- In “Lincoln’s Melancholy: How Depression Challenged a President and Fueled His Greatness,” by Joshua Wolf Shenk, account of John Widmer
His nose is rather long but he is rather long himself, so it is a Necessity to keep the proportion complete. ---  In “Mary Lincoln: Biography of a Marriage,” by Ruth Painter Randall, account of a soldier.
బార్డో లో జీవన్మరణాల మధ్య కొట్టుమిట్టాడుతున్న ఆత్మలు అంతా శాశ్వతమే అన్నట్లు వ్యవహరించడం,మామూలు మనుషుల్లా మాట్లాడుకోవడం,కోట్లాడుకోవడం లాంటివి పైకి సరళంగా,సరదాగా కనిపిస్తూ మానవ జీవితంలోని అనిశ్చితిని అంతర్లీనంగా చెప్తూనే ఉంటాయి..సహజత్వం ఉట్టిపడేలా అన్ని పాత్రలు వారి వారి స్వాభావికమైన భాష మాట్లాడుతూ ఉంటాయి..'Gone with the wind' లో నీగ్రోల వాడుక భాష లాగా ఇందులో కూడా కొందరి మాటల్ని అప్పటి వ్యావహారిక భాషలా అస్తవ్యస్తమైన వాక్య నిర్మాణంతో (తప్పులతో కలిపి) రాశారు..

మొదట్లో ఒక లేయర్ మీద అల్లినట్లు అనిపించిన కథ క్రమేణా మరొకటి,ఇంకొకటి, ఇలా అనేక పొరలు ఒకదానిపై ఒకటి అమరిపోయినట్లు,కొన్నిసార్లు overlap అయిపోయినట్లు అనిపిస్తుంది..ముఖ్యంగా తన తొలి నవలకు George Saunders ఎన్నుకున్న శైలి చాలా పుస్తకాల కంటే భిన్నమైనదీ,క్లిష్టతరమైనదీను..ఈ కథ ఒక అద్భుతం అని చెప్పలేను కథనిర్మాణం లో రచయిత ఎంచుకున్న శైలి,నేరేషన్ మాత్రం అద్భుతం..ఇటువంటి రచన ఇప్పటివరకూ చదవలేదు అని మాత్రం చెప్పగలను..
కథలో సంభాషణలు ఇలా ఉంటాయి,లింకన్ Willie సమాధి వద్దకు వచ్చినప్పుడు ఆత్మల సంభాషణ,
And touched the face and hair fondly. --- hans vollmanAs no doubt he had many times done when the boy was -- roger bevins iiiLess sick. -- hans vollman
Saunders పదాలతో చేసిన మాయాజాలం ఈ వర్ణనల్లో అడుగడుగునా కనిపిస్తూ ఉంటుంది..
But he went forth into that stygian dark like pilgrim going forward into a trackless desert.
Truth be told, there was not one among the many here—not even the strongest—who did not entertain some lingering doubt about the wisdom of his or her choice.  roger bevins iii
The tide ran out but never ran in, said Susanna Briggs... The stones rolled downhill but never rolled back up, said Cynthia Hoynton. .....You never in your life was given enough, said Miranda Debb.
You are a wave that has crashed upon the shore, said Miranda.
Tell them we are tired of being nothing, and doing nothing, and mattering not at all to anyone, and living in a state of constant fear, -- the Reverend said.
కొడుకుని పోగొట్టుకున్న లింకన్ శారీరక,మానసిక స్థితిని వర్ణిస్తూ,
Great sobs choked his utterance. He buried his head in his hands, and his tall frame was convulsed with emotion.His grief unnerved him, and made him a weak, passive child. I did not dream that his rugged nature could be so moved. I shall never forget those solemn moments—genius and greatness weeping over love’s lost idol.--Keckley, op. cit.
పుస్తకం నుండి మరికొన్ని నచ్చిన అంశాలు  ,
What I mean to say is, we had been considerable. Had been loved. Not lonely, not lost, not freakish, but wise, each in his or her own way. Our departures caused pain. Those who had loved us sat upon their beds, heads in hand; lowered their faces to tabletops, making animal noises. We had been loved, I say, and remembering us, even many years later, people would smile, briefly gladdened at the memory. --- the reverend everly thomas.
All over now. He is either in joy or nothingness. (So why grieve? The worst of it, for him, is over.)