Thursday, April 4, 2019

Tao Te Ching : A Book about the Way and the Power of the Way - Lao Tzu

జీవితంలో ఏ దశలో చదివినా అందులోనుండి ఎంతో కొంత సారం గ్రహించి జీవితానికి అన్వయించుకోడానికి దోహదపడే పుస్తకాలు కొన్నుంటాయి..టావోయిజానికి మూలగ్రంధమైన 'Tao Te Ching' అటువంటిదే..క్రీస్తు పూర్వం 4వ శతాబ్దంలో చైనా తత్వవేత్త లావో త్జు  రాసిన ఈ గ్రంథాన్ని ఇప్పటికీ పాఠకులు హృదయానికి హత్తుకుంటున్నారు.కన్ఫ్యూషనిజం,చైనాలో బుద్ధిజం వంటి ఇతర తత్వాలపై ఈ రచన బలమైన ప్రభావాన్ని చూపించింది..దీనిని అనువదించిన ఉర్సులా లెగైన్ తన బాల్యంలో 'లావో త్జు' ను చదువుతూ పెరిగానంటూ,ఈ కవితలు తన జీవితంలో ఎదురైన అనేక చిక్కుముడుల్ని సునాయాసంగా విప్పి చూపించాయంటారు..'Tao Te Ching' కు ఇంతకు మునుపు అనేక అనువాదాలు వెలువడ్డా,ఉర్సులా లెగైన్ అనువాదంలో ఒక ప్రత్యేకత ఉంది..అదేమిటంటే కవితల్ని అనువాదం చేసి  వదిలెయ్యకుండా,దాని క్రింద ఆమె తనదైన శైలిలో చేసిన విశ్లేషణ,ఈ పుస్తకానికి అదనపు ఆకర్షణగా నిలిచింది.
Image Courtesy Google
సాధారణ అంశానికి కూడా సంక్లిష్టతను ఆపాదించి తప్ప సహజంగా చూడడం మర్చిపోయిన నేటి తరానికి సరళత్వం విలువను తెలియజేస్తుందీ పుస్తకం..సంక్లిష్టమైనదాన్నే ఉత్తమమైనదనుకునే భ్రమ బలంగా నాటుకున్న తరుణంలో సహజంగా,నిరాడంబరంగా ఉండడంలో గొప్పదనాన్ని గుర్తుచేస్తుందీ తత్వం..ఇది చదువుతుంటే సంఘర్షణల జీవన వాహినిలో కొట్టుకుపోతున్నవారికి చల్లని చెట్టు క్రింద సేద తీరినట్లు ఉంటుంది..ఇందులో వాక్య నిర్మాణం గద్యాన్నీ,పద్యాన్నీ ఏకకాలంలో తలపిస్తుంది..చైనా సంస్కృతిలో ఏ విషయ సంబంధిత అస్తిత్వాన్నైనా పరస్పర విభిన్నమైన 'ఇన్ అండ్ యాంగ్' (Yin and Yang) లుగా అభివర్ణిస్తారు..టావో అర్ధం కూడా ఇదే..ఇందులో అన్ని పద్యాలూ 'ఇన్-యాంగ్' రూపంలో ఉంటాయి..అంటే మంచి-చెడు,సంతోషం-దుఃఖం,నింగీ-నేల,చావు-బ్రతుకు,కష్టం-సుఖం,ఎత్తు-పల్లం,ముందు-వెనుక మొదలైన పరస్పర భిన్నమైన అంశాలను ఉపయోగించి ఈ పద్యాలను కూర్చారు..లావో దృష్టిలో ఈ వైరుధ్యమే ప్రపంచంలో సంతులనాన్ని నిలబెడుతుంది.

"కోర్కెలను త్యజించినవాడు అంతరాంతరాల్లో దాగి ఉన్న దాన్ని కూడా చూస్తాడు
నిత్యం కోర్కెలతో సతమతమయ్యేవాడు తాను కోరుకున్నది మాత్రమే చూస్తాడు"

అన్నప్పుడు మన దృష్టికోణాన్ని వ్యామోహాలతో మసకబారనీకుండా స్పష్టంగా ఉంచుకుంటే,సృష్టి రహస్యం దానంతట అదే తేటతెల్లమవుతుందని బోధిస్తారు.

(స్వయం) ప్రకాశాన్ని మసకబరుచుకోమని చెప్పే మరో పద్యంలో,

"స్వర్గం ఎప్పటికీ ఉంటుంది,
భూమి తుదకంటా భరిస్తుంది,
ఎందువల్ల ?
వాటి ఉనికి తమకోసం కాదు..
అందుకే వివేకవంతులు తమ ఉనికిని వీడి ముందుకు సాగుతారు.."

మరో పద్యంలో స్వభావంలో సరళత ఆవశ్యకతను గురించి ఈ విధంగా వ్రాస్తారు..

"నిజమైన మంచితనం నీరు వంటిది
నీరు అన్నిటికీ మంచిది
అది దేనితోనూ పోటీ పడదు..

అది తిన్నగా లోతట్టు ప్రాంతంలోని కలుషితమైన నీటి గుండా కూడా
దారి చేసుకుంటూ ముందుకు ప్రయాణిస్తుంది..

ఇల్లు భూమి మీద సమమైన ఎత్తులో ఉంటే మంచిది
ఆలోచన లోతుగా ఉంటే మంచిది
ఇవ్వడంలో ఔదార్యం మంచిది
మాట్లాడడంలో నిజాయితీ మంచిది
ప్రభుత్వానికి చట్టము మంచిది
పనికి నైపుణ్యము మంచిది
కర్మకు తగిన సమయము మంచిది
పోటీతత్వం లేకపోతే నిందన్నదే లేదు.."

అన్నప్పుడు ఈ పుస్తకంలో స్వచ్ఛమైన నీటి ప్రవాహం ఒక పద్యం నుండి మరొక పద్యానికి ప్రవహిస్తోందా అనిపిస్తుంది అంటారు ఉర్సులా.

మానసిక శక్తి రహస్యాలను ఛేదించే మార్గాల మీద దృష్టి సారిస్తూ చెప్పిన ఈ పద్యం అన్నిటికంటే నచ్చిన పద్యం.

"తెలిసినవాళ్ళు మాట్లాడరు
మాట్లాడేవారికి తెలియదు

తెరుచుకున్నవాటిని మూసివేయడం,
తలుపులు వేసేయడం,
అంచుల పదును తగ్గించుకోవడం,
బంధాలను కోల్పోవడం,
ప్రకాశాన్ని మసకబరుచుకోవడం ,
మార్గంలోని ధూళిగా మారడం వలన లోతైన సారూప్యతను పొందుతావు

అప్పుడు ప్రేమ-తిరస్కారం నిన్ను నియంత్రించలేవు ..
లాభం-నష్టం నిన్ను నియంత్రించలేవు..
పొగడ్త-అవమానం నిన్ను నియంత్రించలేవు..
నీ కీర్తి ఆకాశం క్రిందంతా వ్యాపించి ఉంటుంది."

అధికశాతం తత్వశాస్త్రాల్లా కాకుండా టావో మార్గం బహు సరళం..ఉర్సులా లెగైన్ టావో సూచించిన మార్గాన్ని తన అనువాదంలో 'way' అని అంటారు..ఇది లావో త్జు దృష్టిలో ప్రతి ఒక్కరూ నడవాల్సిన దారి..కానీ లావో మార్గంలో మార్పును స్వాగతించని కాఠిన్యం కూడా కొన్ని కవితల్లో ద్యోతకమవుతుంది..మార్పు వినాశనానికి దారి తీస్తుందని ఆయన భావిస్తారు..కానీ స్పష్టత బొత్తిగా ఆపాదించని ఆ పదాలను మరోసారి అవలోకనం చేస్తే బహుశా ఆరోగ్యకరమైన మార్పును కాక 'అతి/తీవ్రమైన' మార్పులను ఉద్దేశించి ఆ విధంగా అన్నారేమో అనిపిస్తుంది..ఈ కవితల్లో ఆదర్శవంతమైన టావో మార్గంలో (Way) లో ప్రయాణించే వ్యక్తిని పలుచోట్ల 'Wise soul' అని సంబోధిస్తారు..సాధారణంగా ఒక జ్ఞానినో,గొప్ప వ్యక్తినో,ఉత్తముడినో,ఋషులనో 'wise soul' అని మనం సంబోధిస్తాము..కానీ టావో చెప్పే 'wise soul' ఒక అజ్ఞాని,నిరక్షరాస్యుడు,అనాగరికుడు ఇలా ఎవరైనా కావచ్చు..అంటే 'ఏ ప్రత్యేకతా లేనివాడు' కూడా లావో సూచించిన మార్గంలో 'వివేకవంతుడు' గా కనబడతాడు.
సరళత/నిరాడంబరత లావో తత్వంలో ప్రధాన వస్తువులు..పుస్తకం చివర్లో ఉర్సులా లెగైన్ ఒక్కో అధ్యాయానికీ చేసిన విశ్లేషణ టావోను మరింత లోతుగా అర్ధం చేసుకోడానికి దోహదపడుతుంది.

Thursday, March 14, 2019

Zucked : Waking Up to the Facebook Catastrophe - Roger McNamee

రెండేళ్ళ క్రితం అనుకుంటా జార్జ్ ఆర్వెల్ రాసిన 1984 చదివాను..అందులో Oceania అనే కల్పిత దేశాన్ని పాలించే పార్టీ అధినేత 'బిగ్ బ్రదర్' (మనకు కనిపించడు) 'Thought policing' ద్వారా జనాల ఆలోచనలపై సైతం నిఘా పెడతాడు..అలాగే తమ పార్టీ భావాలకు అనుకూలంగా ఆలోచనతో నిమిత్తం లేని,భావాలను స్వేచ్ఛగా ప్రకటించడానికి సాధ్యం కాని 'Newspeak' అనే కొత్త భాషను ప్రవేశపెడతాడు..వ్యవస్థను అభివృద్ధి దిశగా ప్రభావితం చెయ్యవలసిన శక్తిమంతమైన మీడియా ప్రభుత్వం చేతిలో ఆయుధంగా మారితే సామాన్య ప్రజానీకానికి కలిగే నష్టాలేమిటో ఈ రచనలో అద్భుతంగా చూపించారు ఆర్వెల్..ఈ నవలలో మనిషి స్వేచ్ఛను మొదలంటా హరించివేసిన ఆర్వెల్ సృష్టించిన అథారిటేరియన్ సమాజాన్ని ఫిక్షన్ అని భ్రమపడి ఏమంత సమయం  కాలేదు..మన ఇళ్ళల్లో చాలా మంది 'బిగ్ బ్రదర్లు' మనకు కనిపించకుండా రహస్యంగా మన కార్యకలాపాలను గమనిస్తున్నారు..వాళ్ళకి మనకి కోపం ఎప్పుడొస్తుందో తెలుసు..మనం ఎప్పుడు ఏడుస్తామో తెలుసు,ఎప్పుడు నవ్వుతామో తెలుసు...మన గురించి మనక్కూడా తెలీని అనేక విషయాలు ఈ బిగ్ బ్రదర్లకి తెలుసు..Roger McNamee రాసిన 'Zucked' చదవడం పూర్తి చేశాక,మనం అందరం ప్రస్తుతం 1949 సంవత్సరంలో జార్జ్ ఆర్వెల్ హెచ్చరించిన 1984 డిస్టోపియన్ సొసైటీలోనే బ్రతుకుతున్నామని తెలియడం నా వరకూ ఒక పెద్ద షాక్.
Image Courtesy Google
'ఫిల్టర్ బబుల్స్' లో మనిషి మేథను ఖైదు చేసి,అల్గోరిథమ్స్ ను తమ సంస్థ ఆర్ధికాభివృద్ధికి అనువుగా మార్చుకుంటూ,ఆర్టిఫిషియల్ ఇంటెలిజెన్స్ ద్వారా మనిషి మెదడుని క్రమంగా తమ నియంత్రణలోకి తీసుకుంటూ,  ప్రపంచంలో శక్తిమంతమైన సోషల్ నెట్వర్కింగ్ సంస్థగా ఎదిగిన ఫేస్బుక్ వలన సమాజానికి జరుగుతున్న  నష్టాలనూ,భవిష్యత్తు తరాలకు పొంచి ఉన్న పెను ప్రమాదాలనూ రోజర్ ఈ పుస్తకంలో విస్తృతంగా చర్చించారు..మార్క్ జుకెర్బెర్గ్ కు ఒకప్పుడు ముఖ్య సలహాదారుగా వ్యవహరించడంతో పాటు,ఫేస్బుక్ CEO షెరిల్ సాండ్బర్గ్ నియామకం వరకూ,రోజర్ మెక్నమీ ఫేస్బుక్ ప్రస్థానంలో కీలకపాత్ర పోషించారు..ఈవిధంగా ఆయన మొదట్నుంచీ సిలికాన్ వాలీ అంతర్భాగంగా ఉంటూ వచ్చారు..అందువల్ల ఈ పుస్తకంలో రోజర్ చర్చించిన అంశాలన్నీ ఫేస్బుక్ పనితీరుకి ఒక ప్రత్యక్ష సాక్షి చేసిన పరిశీలనలుగా పరిగణించాలి.

ఇందులో టెక్నాలజీ రంగంతో ప్రత్యక్ష సంబంధం లేని సామాన్యులకు సైతం విభ్రాంతిని కలిగించే అంశాలు చాలానే ఉన్నాయి..ఉదాహరణకు 2016 ఎన్నికల్లో అమెరికా ప్రెసిడెంట్ గా డోనాల్డ్ ట్రంప్ ఎన్నిక..రష్యన్లు ఫేస్బుక్ లొసుగుల్ని సమర్ధవంతంగా స్వప్రయోజనార్ధం వాడుకుని 2016 అమెరికా ఎన్నికల్లో పరోక్షంగా పావులు కదిపారు..దీనితో పాటు వినియోగదారుల అనుమతి లేకుండా కేంబ్రిడ్జి అనలిటికా అనే సంస్థ 87 మిలియన్ల ఫేస్బుక్ ప్రొఫైళ్లను హ్యాక్ చేసింది,ఇది Brexit మీద ఎటువంటి ప్రభావం చూపిందో అందరికీ తెలిసిందే..ఇవే కాకుండా ఫేస్బుక్ పోస్టుల ద్వారా మియన్మార్ లో ద్వేషాన్ని రగిలించిన రోహింగ్యా సంక్షోభం మరో వైపు..ఇలా అడుగడుగునా 'గోప్యత' విషయంలో ఫేస్బుక్ తమ అసమర్ధతను చాటుకుంటూనే ఉంది..ప్రజాస్వామ్యానికి శరాఘాతంలా ఇన్ని ఉదంతాలు జరిగినా ఫేస్బుక్ వ్యవహారంలో పెనుమార్పులేవీ చోటు చేసుకోలేదంటారు రోజర్..'యూజర్ డేటా ప్రైవసీ' విషయంలో ఫేస్బుక్ ఇప్పటికీ అదే నిర్లక్ష్యధోరణి చూపిస్తోంది..థర్డ్ పార్టీ అప్లికేషన్స్ కు తలుపులు తెరవడం ద్వారా మనిషి ఆన్లైన్ ఆక్టివిటీస్ పై నిరంతరం నిఘా పెడుతోంది..ఈ నిఘా ఫేస్బుక్ కి మాత్రమే పరిమితమైందనుకుంటే పొరపాటే,గూగుల్,అమెజాన్ లాంటి టెక్నాలజీ జెయింట్స్ కూడా ఇదే కోవలో పని చేస్తున్నాయి..ఉదాహరణకు అమెజాన్ అలెక్సాను మన దైనందిన కార్యకలాపాలపై కన్ను వేసి ఉంచే గూఢచారిగా అభివర్ణిస్తారు రోజర్..మనిషి మనస్తత్వాన్ని అల్గోరిథమ్స్ తో అంచనా వేస్తూ,దాన్ని ఆర్టిఫిషియల్ ఇంటలిజెన్స్ కు మేతగా వేస్తూ,మనుషుల బలహీనతలను సొమ్ముచేసుకుంటున్న టెక్నాలజీ రంగం రానున్న కాలంలో మేథను పూర్తిగా నాశనం చేసి మనుషుల్ని పనికిరాని వాళ్ళుగా తయారు చేస్తుందని ఆందోళన వ్యక్తం చేస్తారు రోజర్..నేటి తరానికి సోషల్ నెట్వర్కింగ్ ఒక వ్యసనంగా మారిన తరుణంలో దాని వల్ల లాభనష్టాలను బేరీజు వేసుకునేలా చేస్తుంది ఈ పుస్తకం.

కేవలం టెక్నాలజీ వల్ల కలిగే నష్టాల్ని ఏకరువు పెట్టడం కాకుండా ఈ పుస్తకంలో కంప్యూటర్స్ ఆవిర్భావం,టెక్నాలజీ,సోషల్ నెట్వర్కింగ్,ఆర్టిఫిషియల్ ఇంటలిజెన్స్ మొదలు నేటి సెల్ ఫోన్స్ వరకూ సిలికాన్ వాలీ పురోగతికి సంబంధించిన ప్రతి చిన్న వివరాన్నీ పొందుపరిచారు..టెక్నాలజీ రంగంలో ఫేస్బుక్ తొలి అడుగులు వేస్తున్న సమయం నుండీ మొదలుపెట్టి మార్క్ జుకెర్బెర్గ్ వ్యూహాన్ని వివరంగా రాశారు..జుకెర్బెర్గ్ ఫేస్బుక్ మొదలుపెట్టినప్పుడు ప్రజలందర్నీ ఒకే చోటికి చేర్చాలనే మంచి ఆదర్శంతో మొదలుపెట్టినా,టెక్నాలజీ రంగంలో ఎదురులేని జైంట్ గా ఎదిగే క్రమంలో ఫేస్బుక్ నైతిక విలువలకు తిలోదకాలిచ్చింది..ముఖ్యంగా వినియోగదారుల వ్యక్తిగత సమాచారాన్ని అమ్ముకుని తన విజయానికి సోపానాలు వేసుకుంది..ప్రస్తుతం ఫేస్బుక్ కు అనుబంధంగా ఉన్న ఇంస్టాగ్రామ్,వాట్సాప్,Oculus లాంటి వాటి కొనుగోలు ద్వారా స్టార్ట్ అప్స్ కు అవకాశాలు ఇవ్వకుండా,మర్రి చెట్టులా మారి టెక్నాలజీ రంగాన్ని శాసించే స్థాయికి ఎదిగింది..కేవలం 33 ఏళ్ళ వయసులో అసంభవాన్ని సంభవం చేసిన మార్క్ బిజినెస్ స్ట్రాటజీని ఒక వ్యాపారాత్మక కోణం నుంచి చూస్తే మెచ్చుకోవచ్చు..కానీ మైక్రోసాఫ్ట్,ఆపిల్ లాంటి సంస్థల్లా ఫేస్బుక్ వ్యాపారంలో మానవీయ విలువలకు తావులేదు..“move fast and break things” సిద్ధాంతాన్ని పాటించే ఫేస్బుక్ తన దృష్టంతా విజయంవైపే పెడుతుంది తప్ప 'ప్రజాప్రయోజనం' గురించి ఇసుమంతైనా ఆలోచించదు..స్టీవ్ జాబ్స్ టెక్నాలజీని 'Bicycle for the mind' లా ఉండాలని అంటారు..టెక్నాలజీ మేథకు పదునుపెట్టి,అభివృద్ధి దిశగా నడిపించేదై ఉండాలి గానీ,నేటి సోషల్ మీడియాలా ప్రజల్ని అసమర్థుల్లా,వ్యసనపరులుగా మార్చేదిగా ఉండకూడదంటారు స్టీవ్.

ఈ పుస్తకంలో రోజర్ కేవలం సమస్యని చూపించి వదిలెయ్యకుండా దీనికి కొన్ని పరిష్కారాలు కూడా సూచించారు ..'human driven technology' ని ఈ సమస్యకు ప్రధాన పరిష్కారంగా చూపిస్తూ,ఫేస్బుక్ కి  చెక్ పెట్టాలంటే అది వినియోగదారునితోనే మొదలవ్వాలంటారు..వినియోగదారుడికి తన డేటా మీద సర్వ హక్కులూ ఉండేలా కట్టుదిట్టమైన చట్టాలు తీసుకురావాలని ప్రతిపాదిస్తారు..

There should be a version of social media that is human-driven. Facebook and Google seem to have discarded the bicycle for the mind metaphor. They advocate AI as a replacement for human activity, as described in a recent television ad for Google Home: “Make Google do it.

ఇప్పటికీ రోజర్ ఫేస్బుక్ వాడతారట,కానీ తన కంట్రోల్ ఫేస్బుక్ చేతికి ఇవ్వలేదంటారు..కుల మత రాజకీయ విషయాలపై వాదనలు,చర్చలు చెయ్యడం,అటువంటి పోస్ట్స్ రాసే 'Bad actors' ను ప్రోత్సహించడం,తమ ఐడియాలజీని సమర్ధించుకునే దిశగా 'hate speech', 'free speech' వంటివి కూడదంటారు..దానితో పాటు స్క్రీన్ టైమ్ తగ్గించుకోవడం,మొబైల్ నోటిఫికెషన్స్ ను అస్తమానం చెక్ చేసుకోకపోవడం లాంటివి మంచి ఫలితాలనిస్తాయంటూ,పిల్లలపై సోషల్ మీడియా ప్రభావం మరింత ప్రమాదకరంగా ఉందని హెచ్చరించారు..సోషల్ మీడియా కు బయట మానవసంబంధాలు కలిగి ఉండడం చాలా అవసరమంటారు..

There is a sufficiency in the world for man's need but not for man's greed. అంటారు మహాత్ముడు..
అటు వ్యాపారవేత్తలకే కాదు,ఇటు వినియోగదారులకి కూడా ఈ సూత్రం ఇంతవరకూ వంటబట్టినట్లు లేదు..హార్వార్డ్ యూనివర్సిటీ నుండీ మొదలుపెట్టి ఈరోజు వరకూ తన నిర్లక్ష్య ప్రవర్తనకు నిత్యం క్షమాపణలు చెప్పడం అలవాటైన మేధావి జుకెర్బెర్గ్ ఆసక్తికరమైన ప్రస్థానం ప్రక్కన పెడితే ఈ మొత్తం సమస్యకు అతణ్ణి మాత్రమే బాధ్యుణ్ణి చెయ్యడం సమంజసమేనా అని ఒక్క క్షణం నన్ను నేను ప్రశ్నించుకున్నాను..మరి బాధ్యత ఎవరిది ?? బహుశా సెల్ ఫోన్ కనిపెట్టినవాడు కూడా ఒక మంచి ఉద్దేశ్యంతోనే కనిపెట్టాడు..కానీ ఇక్కడ గంటలు గంటలు ఫోన్ సెన్స్ లేకుండా ఉపయోగిస్తూ,దానికి ఒక బానిసగా మారిన వినియోగదారుడి తప్పా ? లేక జీవంలేని సెల్ ఫోన్ తప్పా ? గ్లోబ్ మొత్తంలో వివిధ సంస్కృతులకు సంబంధించిన మనుషులందరూ కలిసి ఒక చోటికి చేరే అవకాశం వస్తే దాన్ని పండగలా మార్చుకోవడం చేతకాని మానవజాతి మనది..కుల,మత,భాష,జాతి వైషమ్యాలతో ఒకర్నొకరు నిరంతరం ద్వేషించుకుంటూ,ఏ పనీలేక కాలక్షేపానికి ఇంట్లో కూర్చుని సోషల్ మీడియాలో యుద్దాలు చేస్తున్న ఉత్తరకుమారులం మనం..ఫ్రీ స్పీచ్,లిబరల్ సొసైటీ ముసుగులో జనాల్ని రెచ్చగొట్టే రాతలు రాస్తూ విద్వేషాలను రెచ్చగొడుతున్న తీవ్రవాదులం మనం..కానీ మన తప్పులకు బాధ్యత తీసుకోవడం మానవ నైజం అస్సలు కాదు కాబట్టి మార్క్ జుకెర్బెర్గ్ నో ,పీటర్ థీల్ నో, ఎలోన్ మస్క్ నో, మరో అంబానీనో వేలెత్తి చూపిద్దాం..మన బలహీన మనస్తత్వాలపై మనకే అదుపాజ్ఞలు లేని మనం,వాటిని పెట్టుబడిగా పెట్టి సమర్ధవంతంగా సొమ్ము చేసుకుంటున్న వ్యాపారవేత్తలను బాధ్యుల్ని చేద్దాం..ఇది చదివాకా నేను ఫేస్బుక్ ను బహుశా మునుపటిలా వాడలేను..ఎందుకంటే నా ఎమోషన్స్ ని కాష్ చేసుకునే వారంటే నాకు అసహ్యం.. :) ఇంత మంచి పుస్తకాన్ని రికమెండ్  చేసిన నాగరాజు పప్పు గారికి కృతజ్ఞతలు.

పుస్తకం నుండి కొన్ని,
He asserted that Facebook was technically a platform, not a media company, which meant it was not responsible for the actions of third parties.

It never occurred to me that success would lead to anything but happiness.

Unfortunately, the pioneers of the internet made omissions that would later haunt us all. The one that mattered most was the choice not to require real identity. They never imagined that anonymity would lead to problems as the web grew.

You can imagine how attractive a philosophy that absolves practitioners of responsibility for the impact of their actions on others would be to entrepreneurs and investors in Silicon Valley. They embraced it. You could be a hacker, a rebel against authority, and people would reward you for it. Unstated was the leverage the philosophy conferred on those who started with advantages. The well-born and lucky could attribute their success to hard work and talent, while blaming the less advantaged for not working hard enough or being untalented. Many libertarian entrepreneurs brag about the “meritocracy” inside their companies.

Peter Thiel, Elon Musk, Reid Hoffman, Max Levchin, Jeremy Stoppleman, and their colleagues were collectively known as the PayPal Mafia, and their impact transformed Silicon Valley.Not only did they launch Tesla, Space-X, LinkedIn, and Yelp, they provided early funding to Facebook and many other successful players.

Too many in Silicon Valley missed the lesson that treating others as equals is what good people do.

Zuck and his executive team did not anticipate that people would use Facebook differently than Zuck had envisioned, that putting more than two billion people on the same network would lead to tribalism, that Facebook Groups would amplify that tribalism, that bad actors would take advantage to harm innocent people. They failed to imagine unintended consequences from an advertising business based on behavior modification. They ignored critics. They missed the opportunity to take responsibility when the reputational cost would have been low.

Like most successful entrepreneurs and executives, Zuck is brilliant (and ruthless) about upgrading his closest advisors as he goes along. In the earliest days of Facebook, Sean Parker played an essential role as president,but his skills stopped matching the company’s needs, so Zuck moved on from him. He also dropped the chief operating officer who followed Parker and replaced him with Sheryl. The process is Darwinian in every sense. It is natural and necessary.

What I did not grasp was that Zuck’s ambition had no limit. I did not appreciate that his focus on code as the solution to every problem would blind him to the human cost of Facebook’s outsized success. And I never imagined that Zuck would craft a culture in which criticism and disagreement apparently had no place.

Algorithms would not act in a socially responsible way on their own. Users would think they were seeing a balance of content when in fact they were trapped in what Eli called a “filter bubble” created and enforced by algorithms. He hypothesized that giving algorithms gatekeeping power without also requiring civic responsibility would lead to unexpected, negative consequences. Other publishers were jumping on board the personalization bandwagon. There might be no way for users to escape from filter bubbles. Eli’s conclusion? If platforms are going to be gatekeepers, they need to program a sense of civic responsibility into their algorithms. They need to be transparent about the rules that determine what gets through the filter. And they need to give users control of their bubble.

Google realized that its data set of purchase intent would have greater value if it could be tied to customer identity. I call this McNamee’s 7th Law: data sets become geometrically more valuable when you combine them.

It's not because anyone is evil or has bad intentions. It’s because the game is getting attention at all costs. —TRISTAN HARRIS

Adults get locked into filter bubbles, which Wikipedia defines as “a state of intellectual isolation that can result from personalized searches when a website algorithm selectively guesses what information a user would like to see based on information about the user, such as location, past click-behavior and search history.” Filter bubbles promote engagement, which makes them central to the business models of Facebook and Google.

It turns out that connecting 2.2 billion people on a single network does not naturally produce happiness for all. It puts pressure on users, first to present a desirable image, then to command attention in the form of Likes or shares from others. In such an environment, the loudest voices dominate,which can be intimidating. As a result, we follow the human instinct to organize ourselves into clusters or tribes. This starts with people who share our beliefs, most often family, friends, and Facebook Groups to which we belong. Facebook’s News Feed enables every user to surround him- or herself with like-minded people. While Facebook notionally allows us to extend our friend network to include a highly diverse community, in practice, many users stop following people with whom they disagree. When someone provokes us, it feels
good to cut them off, so lots of people do that. The result is that friends lists become more homogeneous over time, an effect that Facebook amplifies with its approach to curating News Feed. When content is coming from like-minded family, friends, or Groups, we tend to relax our vigilance, which is one of the reasons why disinformation spreads so effectively on Facebook.

Facebook’s terms of service have one goal and one goal only: to protect the company from legal liability. By using the platform, we give Facebook permission to do just about anything it wants.

At a time when technology could do practically anything, entrepreneurs chose to exploit weaknesses in human psychology. We’re just beginning to understand the implications of that.

ఒకే రకమైన నమ్మకాలను కలిగి ఉన్న గ్రూపుల్లో (ఫిల్టర్ బబుల్స్) ఉండడం 'intellectual isolation' కు దారితీస్తుందంటారు.
What differentiates filter bubbles from normal group activity is intellectual isolation. Filter bubbles exist wherever people are surrounded by people who share the same beliefs and where there is a way to keep out ideas that are inconsistent with those beliefs. They prey on trust and amplify it.

Thanks to Facebook’s extraordinary success, Zuck’s brand combines elements of rock star and cult leader.

ఫేస్బుక్ నిర్ణయాల విషయంలో జుక్,షెరిల్ ల తిరుగులేని ఆధిపత్య ధోరణిని వర్ణిస్తూ,
If you wanted to draw a Facebook organizational chart to scale, it would look like a large loaf of bread with a giant antenna pointing straight up. Zuck and Sheryl are at the top of the antenna, supported by Schrage until he departed, the company’s chief financial officer David Wehner, product boss Chris Cox, and a handful of others. Everyone else is down in the loaf of bread. It is the most centralized decision-making structure I have ever encountered in a large company, and it is possible only because the business itself is not complicated.

Instead, Facebook defied its critics without even acknowledging their existence. The company’s message to the world—“nothing to see here, move along”

Everybody gets so much information all day long that they lose their common sense. —GERTRUDE STEIN.

Monday, March 4, 2019

Here - Wisława Szymborska

బడుగు జీవితాలకు అద్దం పట్టలేని సాహిత్యానికి ప్రయోజం శూన్యమని రియలిస్టులు అంటే,సాహిత్యమంటే కష్టజీవుల స్వేదమే కాదోయ్,గులాబీ పరిమళాలు కూడానోయ్ అని  కాల్పనికవాదులంటారు..సాహిత్యంలో హేతువాదులకీ,భావుకులకీ ఎప్పుడూ చుక్కెదురే..అసలు సాహితీ ప్రపంచంలోజరిగిన/జరుగుతున్న యుద్ధాలన్నిటికీ ఇదే ప్రధాన కారణమని చరిత్ర చెబుతోంది :)
Image Courtesy Google

సాహిత్యమంటే ఏమిటనే తార్కికవాదాన్ని తర్కానికొదిలేస్తే,కొందరు కవులు తమ చుట్టూ,తమ ఉనికిని నిరంతరం ప్రభావితం చేసే రాజకీయ,సామజికాంశాలను కవితా వస్తువుగా చేసుకుంటే,వాటికి సుదూరమైన రచనలు చేసి లోకాన్ని మెప్పించినవాళ్ళూ ఉన్నారు..కవిత్వానికి మూల వస్తువు ఏమిటన్నది,కవి అనుభూతి చెందే విషయాలను బట్టి ఉంటుంది,ఆ అనుభూతి వ్యక్తిగతమైనది కావచ్చు లేదా సామాజికపరమైనదీ కావచ్చు..నిజానికి బాహ్య ప్రపంచపు ప్రభావాలకు లోనుకాకపోవడమే మనిషికి అసలు సిసలైన వ్యక్తిగత విజయమని అన్ని ఫిలాసఫీలూ ఏక కంఠంతో తీర్మానిస్తాయి..ఇదే నిజమైతే నోబెల్ గ్రహీత అయిన పోలిష్ రచయిత్రి, Wisława Szymborska కవిత్వాన్ని ఒక కవయిత్రిగా ఆమె సాధించిన విజయంగా చూడవచ్చేమో !! ఎందుకంటే ఆమె కవిత్వం పూర్తి వ్యక్తిగతమైనదీ,అంతః ప్రపంచపు అనుభూతులతో నిండి ఉన్నదీను..

ఒకప్పుడు కవిత్వం అంటే అదేదో దేవభాష అనుకునే నాలాంటి వాళ్ళకి కవిత్వాన్ని అనుభూతి చెంది,ఆనందించేలా చేసిన వారిలో గుల్జార్ ప్రప్రథములు..ఆ తరువాత జావేద్ అఖ్తర్,సాహిర్ లుధియాన్వీ లాంటివారు ఆ అనుభూతిని మరింత చేరువ చేస్తే ఠాగోర్,రూమీ,హఫీజ్ లాంటివారు తమ కవితాపథాల్లో తడబడకుండా నా చేయి పట్టుకు నడిపించారు..కొన్నేళ్ళ క్రిందట రూపీ కౌర్ లాంటి వారిని చదివి,కవిత్వమంటే ఇదేననుకున్న నా భ్రమల్ని దూరం చేస్తూ,తుఫానులా చుట్టుముట్టిన పెస్సోవా కవిత,అంతవరకూ అందని చందమామను తెచ్చి నా అరచేతిలో పెట్టింది..తొలిసారి పాశ్చాత్య కవిత్వం చేరువదనాన్ని చవిచూపించింది..మళ్ళీ ఇప్పుడు Wisława Szymborska ను చదువుతున్నప్పుడు అదే చేరువతనం అనుభవించాను..అంతకుమునుపు చదివిన కవుల సంగతి చూస్తే,దురదృష్టవశాత్తూ నెరుడా ప్రేమను ఆస్వాదించలేక,తిరస్కరించిన నా హేతువాదపు తత్వం,మేరీ అలీవర్ కవితలోని ఆకుపచ్చని జీవధారకు మాత్రం ఆత్మీయంగా తలవంచింది..పెస్సోవా తన కవిత్వం మాటున దాక్కుని దోబూచులాడే పసివాణ్ణి తలపిస్తే,మేరీ ఆలీవర్ తన కవితల్లోని సమస్త జీవజాలంలో,ఆకుపచ్చని ప్రకృతిలో తనను వెతుక్కోమంటారు.

పాశ్చాత్య కవితతో అంతగా సాన్నిహిత్యంలేని నా లాంటి పామరుల్ని కూడా తొలి పరిచయంలో దగ్గర చేసుకున్న వీరికీ మిగతా కవులకీ ఉన్న తేడా ఏంటా అని ఆలోచించగా,వీళ్ళెవరూ నిర్వచనాల దరిదాపుల్లోకి కూడా పోరనీ,సౌకర్యవంతమైన సంప్రదాయ చట్రాల్లో ఇమిడే వర్గం కాదని అర్ధం అయ్యింది..వీరి వచనానికి దేశపు సరిహద్దులు అడ్డం రావు..వీరి కవిత్వానికి కుల,మత,వర్గ,జాతి,లింగ వైరుధ్యపు జాడ్యాల జాడలతో కూడిన సిరా మరకలంటవు..'ఈ విశ్వంలో నాదొక  పరమాణువంత ఉనికి' అని తప్ప వీరి కవిత్వానికి మరో స్పృహ ఉండదు..ఈ కారణాల వల్ల సింబోర్స్కా ను చదువుతున్నప్పుడు అది పాశ్చాత్య కవిత్వమనే భావన పాఠకులకు కలగదు.

సింబోర్స్కా కవితా నేపథ్యం సార్వత్రికమూ,సార్వజనీనమైనదీనూ..మనిషిలో సమస్త విశ్వమంతా నిబిడీకృతమై ఉంటుందంటే ఏమో అనుకున్నాను..కానీ ఈ కవిత్వం చదువుతుంటే బాహ్య ప్రపంచంలోకి తెరుచుకునే ద్వారాలన్నిటికీ మూలాలు మన అంతరంగిక స్మృతిపథాల గుండానే పయనిస్తాయి అనిపిస్తుంది.."To be yourself in a world that is constantly trying to make you something else is the greatest accomplishment." అని ఎమెర్సన్ మహాశయుడన్న జీవిత పరమార్ధాన్ని నిరూపించడానికి ఈ కవిత్వం శాయశక్తులా ప్రయత్నిస్తుంది..సింబోర్స్కా తన ఆంతరంగిక కవితా ప్రపంచం చుట్టూ బాహ్య ప్రపంచపు ప్రభావాలకు దూరంగా అభేద్యమైన కోటగోడను నిర్మించుకున్నారనిపిస్తుంది,

ఆమె కవిత్వం,మన ఇష్ట సఖితో మాత్రమే చెప్పుకునే రహస్యం..
జ్ఞాపకాల తీరాల్ని సున్నితంగా తాకి వచ్చే కెరటం..
అద్భుతాలు చూడాలంటే మన ఆంతరంగిక ప్రపంచాన్నితరచిచూసుకోమని చేతికందించిన అద్దం..
నిర్వచనాల్నొద్దు పొమ్మన్న స్వచ్ఛమైన అస్తిత్వం..

'Here' కవిత ఈ భూమి మీద పరమాణువంత మన ఉనికికి సెలెబ్రేషన్ లాంటిది..
'భూమి మీద జీవితం మంచి చవక బేరం,కొసరుగా,ఈ భూగ్రహమనే రంగులరాట్నంలో పైసా ఖర్చు లేకుండానక్షత్ర మండలపు మంచుతుఫానులో షికారు కెళ్ళొచ్చు'
అంటూ ఈ కవితలో పాఠకులకు టెలీస్కోప్ చేతికిచ్చి కుతూహలంగా నక్షత్రాలను వెతికే పసివాళ్ళను చేస్తారు..సింబోర్స్కా కవిత్వం వర్తమానాన్ని కేంద్రంగా చేసుకుని భూత భవిష్యద్ వర్తమానాల నడుమ ఊగిసలాడుతుంది,కానీ ఏ పరిస్థితుల్లోనూ ఆ క్షణాన్ని మాత్రం దాటి వెళ్ళదు..
"నేను వేరే చోటునుండి మాట్లాడలేను..అన్నీ సమృద్ధిగా ఉన్న ఇక్కడ నుండే మాట్లాడతాను"మనకు తెలీని సుదూర తీరాలు అందమైనవే కావచ్చు గానీ..ఎందుకో తెలీదు అక్కడపెయింటింగ్స్ ఉండవు,కన్నీళ్ళు,హ్యాండ్ కర్చీఫులు అసలే ఉండవు"
అంటూ ఈ కవితలో ఈ భూమ్మీద అందమైన జీవితపు వైరుధ్యాన్నీ,అవకాశాల వైశాల్యాన్నీ చూపిస్తారు.
The Day After-Without Us అనే మరో కవితలో ఒక పొగమంచు నిండిన వర్షాకాలపు ఉదయాన్నీ,రాత్రినీ వరుసగా వర్ణించి చివర్లో
"రేపు ఎండకాసే అవకాశం ఉండొచ్చట,ఇంకా జీవించి ఉన్నవాళ్ళు మాత్రం బహుశా గొడుగులు తీసుకెళ్ళాలేమో"
అంటారు..అంతవరకూ వర్షపు చినుకుల ఆహ్లాదంలో తడిసి ముద్దైపోతున్న పాఠకుల్ని,ఒక్క కుదుపుతో స్వప్నావస్థనుండి బయటకు లాగి,చిన్న వాక్యంతో అలవోకగా గుండెను మెలిపెట్టి తిప్పుతారు..జీవితపు సౌందర్యాన్నీ,అస్థిరత్వాన్నీ ఏకకాలంలో పట్టిచ్చిన కవిత ఇది.ఇదే కోవకు చెందిన మరో కవిత 'Highway Accident',
ఎవరో మాకరోనీని వడగడుతున్నారు..
ఎవరో రాలిన చెట్ల ఆకుల్ని చీపురుతో తుడుస్తున్నారు..
చిన్నపిల్లలు కేరింతలు కొడుతూ టేబుల్ చుట్టూ తిరుగుతున్నారు..
ఎవరింట్లోనో టెలిమార్కెటింగ్ ఫోన్ రింగ్ అవుతోంది..
అంటూ ఆక్సిడెంట్ అయిన స్థలంలో దైనందిన జీవన చిత్రాన్ని వర్ణిస్తూ,
ఆ క్షణంలో కిటికీ దగ్గర ఎవరైనా నిలబడి చూస్తే,వారికి తునాతునకలైపోయిన దేహం పైన ఆకాశంలో కమ్ముకున్న నీలి మేఘాలు కనబడతాయేమో,కానీ వారికది దైనందిన వ్యవహారమే..
అన్నప్పుడు జీవితపు కర్కశత్వాన్ని నిర్లిప్తంగా గమనించిన నిస్సహాయ క్షణాలు పరిచయంలేని పాఠకులుండరు.

'The Milkmaid' by Vermeer 
Rijks museum లోని వెర్మీర్ పెయింటింగ్  'ది మిల్క్ మెయిడ్' పై సింబోర్స్కా ఒక అద్భుతమైన వ్యాఖ్యానం చేశారు..  "ఈ చిత్రపటంలోని  స్త్రీ 
చెంబులో నుండి పాలను నిశ్శబ్దంగా,తదేకమైన ఏకాగ్రతతో గిన్నెలోకి వంపుతున్నంత వరకూ 
ఈ ప్రపంచం తన ముగింపుని ఆర్జించలేదంటారు." 
ఇది చదివినప్పుడు ఆ పెయింటింగ్ ని సింబోర్స్కా దృష్టితో మళ్ళీ చూశాను..ఇందులో 'దైనందిన జీవితంలో తన పాత్రను ప్రశాంతంగా,అత్యంత శ్రద్ధాభక్తులతో నిర్వర్తిస్తున్న మిల్క్ మైడ్' ని నిత్యజీవితంలో తన పాత్రను అంతే బాధ్యతాయుతంగా,శాంతిగా  నిర్వర్తించాల్సిన మనిషికి ప్రతీకగా చూపించారామె..ఈ కవితలో అతి సాధారణమైన పదాలతో అసాధారణమైన విషయాన్ని చెప్పిన విధానం అబ్బురపరిచింది.

మరో కవితలో తన బాల్యానికి మరో రూపునిచ్చి,రెండు రూపాల్ని ప్రక్క ప్రక్కనే నిల్చోబెట్టి,ఒకరినొకరితో పోల్చి చూస్తే,మరో కవితలో గతకాలపు జ్ఞాపకాల శిథిలాల్లో ఎక్కడో ఒక చోట తనను వీడిపోయిన నీడల్ని అన్వేషిస్తారు..జ్ఞాపకాలూ,స్వప్నాలూ సింబోర్స్కా తన కవితల్లో పదే పదే  ప్రస్తావించే అంశాలు..'Hard life with memory' అనే కవితలో జ్ఞాపకాల భారాన్ని తూచే ప్రయత్నం చేస్తూ,జ్ఞాపకానికి ఒక రూపమిచ్చి ఆమెను గురించి ఈ విధంగా రాస్తారు..
ఒక్కోసారి నేను ఆమె వ్యవహారంతో విసిగిపోతాను..
మనం శాశ్వతంగా విడిపోదామని ప్రతిపాదిస్తాను..
తను నన్ను చూసి జాలిగా నవ్వుతుంది..
ఎందుకంటే తనకి తెలుసు,అది నా అంతం కూడానని..
ఇది ఒక్కసారి చదివి ప్రక్కన పెట్టేసే పుస్తకం కాదు..ఇందులో కవితలు,చదివిన ప్రతిసారీ కొత్త కొత్త అర్ధాలను స్ఫూరింపజేస్తాయి..సింబోర్స్కా ప్రపంచాన్ని నాకు తొలిసారిగా పరిచయం చేసిన రోహిత్ కు హృదయపూర్వక ధన్యవాదాలు.

Friday, March 1, 2019

The Death of the Author - Roland Barthes

Everything is already said...
And everything is already done..
We all are mere translators..
We all are mere followers..

నిశ్చలంగా ఉన్న మనసులో ఉన్నట్లుండి మెరుపులా ఏదో ఆలోచన వస్తే దాన్ని పేపర్ మీద పెట్టబోయాను..ఉహూ,అక్షరాలు అల్లరిగా అటూ ఇటూ పరుగులుపెడుతూ చేతికందలేదు,ప్రాధేయపడినా నా మాట విననూలేదు..వాటి వెనుక పరుగు పెట్టలేక అలసిపోయిన మనసుతో ఉసూరంటూ పెన్ను ప్రక్కన పడేసి,'అయినా కొత్తగా రాయడానికేముందీ ! అన్నీ ఎప్పుడో ఒకప్పుడు,ఎవరో ఒకరు రాసేసినవే కదా' అనిపించింది..వెంటనే పెదాల మీదకు పిలవకుండానే చిరునవ్వు వచ్చి కూర్చుంది..ఇదే మాట మిత్రులతో అంటే నాకు వేదాంతం వంటబట్టిందంటూ ముసిముసిగా నవ్వారు.
Image Courtesy Google
ఇంతకూ ఇదంతా ఎందుకు గుర్తొచ్చిందంటే,రోలన్ బార్త్  రాసిన 'The Death of the Author' అనే వ్యాసం చదివాను..రచయితకు తన రచన మీద అన్ని హక్కులూ ఉంటాయంటారు..కానీ బార్త్ ఈ వ్యాసంలో దీనికి పూర్తి విరుద్ధమైన ప్రతిపాదన చేశారు..ఇందులో రచయిత బల్జాక్ రాసిన Sarrasine అనే కథలో ఒక స్త్రీ వర్ణన గురించిన వాక్యాలు ప్రస్తావిస్తారు.."This was woman herself, with her sudden fears, her irrational whims,her instinctive worries, her impetuou s boldness, her fussings and her delicious sensibility.'

అసలీ వాక్యాల్ని ఎవరు అంటున్నారు ? రచయిత బల్జాక్ స్త్రీవాదాన్ని సాహితీ విలువలతో వర్ణిస్తున్నారా ? లేక బల్జాక్ అనే వ్యక్తి,స్త్రీ గురించి తన వ్యక్తిగత అనుభవాల సారాంశం వెల్లడించారా ? లేక ఆ వేషధారణ మాటున ఏముందో తెలీని బాల్జాక్ సృష్టించిన పాత్ర అజ్ఞానమా ? లేదా సార్వత్రిక వివేకమా ? లేక రొమాంటిక్ సైకాలజీనా ? అని ప్రశ్నిస్తూ ,We shall never know, for the good reason that writing is the destruction of every voice, of every point of origin. Writing is that neutral, composite,oblique space where our subject slips away, the negative where all identity is lost, starting with the very identity of the body writing. అంటారు.

బార్త్ అభిప్రాయం ప్రకారం,ఏదైనా విషయాన్ని అక్షరాల్లో పెట్టగానే అంతవరకూ రచయిత మనసులో ఉన్న ఆ భావన అతని స్పృహను వీడి బయటకి వచ్చేస్తుంది..ఇక్కడ రచయితను కర్తగా చూస్తే,అతని కలం నుండి జాలువారిన పదాలు క్రియాత్మక మండలానికి దూరంగా జరిగి రచయిత నుండి వేరుపడతాయి..వెనువెంటనే వెల్లడైన ఆ అభిప్రాయం తాలూకూ రచయిత గళం దాని మూలాన్ని కోల్పోతుంది..సరిగ్గా రచయిత తన మరణాన్ని చేరుకునే ఆ బిందువు వద్ద 'రచన' మొదలవుతుందని బార్త్ వాదన...ఇదంతా కొత్త విషయమేమీ కాదంటూ Ethnographic సమాజాలను ఉదహరిస్తారు బార్త్..ఈ సమాజాల్లో 'కథనానికి' ప్రత్యేకం ఒక వ్యక్తిని బాధ్యుడుగా చెసేవారు కాదట..ఒక ఆలోచనను ఒకరినుండి మరొకరికి అందచేసే వారిని మధ్యవర్తిగానో,షమన్ గానో మాత్రమే వ్యవహరించేవారు..ఈ కారణంగా ఆ వ్యక్తి యొక్క ఆలోచన పట్ల ఉండే ఆరాధనా భావం ఆ వ్యక్తి 'మేథ' మీద ఉండేది కాదు..కానీ మధ్య యుగంలోని ఇంగ్లీషు అనుభవవాదానికీ,ఫ్రెంచి హేతువాదానికీ ఫలితంగా ఈ 'రచయిత' అనే వ్యక్తి ఆవిర్భవించాడంటారు..మరికాస్త ముందుకి వెళ్ళి,భాష కూడా అనునిత్యం  రూపాంతరం చెందే ప్రాచీన భావాల,అనేక భాష-యాసల,సంస్కృతుల,చిహ్నాల మేళవింపనీ,ఒక వ్యక్తిని (రచయితను) దానికి ఏకైక హక్కుదారునిగా చూడడం సరికాదంటారు

ఆలోచించగా మనిషి అస్తిత్వం లేదా స్వభావంలోని అనిశ్చితి బార్త్ వాదనకు బలం చేకూరుస్తుంది..క్షణక్షణం మారే రచయిత భావనా ప్రపంచం రచయితను సృజనకు కేవలం ఒక కారణభూతునిగా చూపిస్తుంది తప్ప,అతను తన రచనతో ప్రత్యక్ష సంబంధం కలిగి ఉంటాడని చెప్పడానికి అవరోధంగా నిలుస్తుంది...ఒక రచయితను పురిటినెప్పుల బాధనంతా ఓర్చుకుని బిడ్డకు జన్మనిచ్చే తల్లిగా చూస్తే,తల్లి ప్రేగునుండి విడివడ్డ బిడ్డ పూర్తి స్వతంత్రుడూ,స్వయంప్రతిపత్తి కలిగిన మరో జీవే కదా ! అలాగే రచయిత నుండి వేరుపడిన రచన,పాఠకుని ద్వారా తన ఉనికిని వెతుక్కుంటూ రూపాంతరం చెందుతుంది..ఈ కోణంలో చూస్తే ఆ రచనను చదివే పాఠకుని ఊహాశక్తిని బట్టి ప్రతి రచనా అసంఖ్యాకమైన కొత్త రూపాల్ని సంతరించుకుంటుంది..ఆ మధ్య పీటర్ మెండెల్సండ్ రాసిన 'What we see when we read' ను చదివినప్పుడు,అందులో రచయిత బార్త్ వాదనను ఒక పాఠకుని కోణంలో చూపించే ప్రయత్నం చేశారు.
The birth o f the reader must be at the cost of the death of the Author.

Linguistically, the author is never more than the instance writing, just as I is nothing other than the instance saying I: language knows a 'subject', not a 'person', and
this subject, empty outside of the very enunciation which defines it, suffices to make language 'hold together', suffices,that is to say, to exhaust it.

దీనితో పాటుగా ఒక టెక్స్ట్ ను కేవలం ఒక పదాల వరుసగా కాకుండా,ఒక మల్టీ డైమెన్షనల్ స్పేస్ లో అమరిన వివిధ పదాల సమ్మేళనంగా అభివర్ణిస్తారు..మళ్ళీ ఈ పదాల్లో ఒక్కటి కూడా 'ఒరిజినల్' పదం కాదంటూ,టెక్స్ట్ అనే మల్టీడైమెన్షనల్ స్పేస్ లో అనేక పదాలు ఒకదానినొకటి ఢీకొని,ఒకదానిలోనొకటి కలిసిపోయి,అంతిమంగా ఒక మిశ్రమ రూపాన్ని సంతరించుకుంటాయి అంటారు..

The text is a tissue of quotations drawn from the innumerable centres of culture. Similar to Bouvard and Pecuchet, those eternal copyists, at once sublime and comic and whose profound ridiculousness indicates precisely the truth of writing,the writer can only imitate a gesture that is always anterior, never original.His only power is to mix writings, to counter the ones with the others, in such a way as never to rest on any one of them.

చివరగా తనను తాను వ్యక్తపరుచుకోవాలనుకునే రైటర్ కు,కేవలం తానొక అనువాదకుడిననీ,తన లోపలి 'విషయం' ఒక 'రెడీమేడ్ డిక్షనరీ' లోనుండి ఏర్చి కూర్చిన అభిప్రాయమనీ స్పృహ కలిగి ఉండడం అవసరమనీ బార్త్ అంటారు..ఇదంతా చదివాకా రాయడం,చదవడం ఇవన్నీ వ్యర్థమేనా అనిపిస్తుంది..కానీ మనమంతా కూడా ఒక రకంగా కాలచక్రంలో చిక్కుకుని ఈ లైఫ్ సైకిల్ లో చేసిన పనినే మళ్ళీ మళ్ళీ చేస్తున్నాం-చెయ్యడంలో భేదం ఉండొచ్చు గాక,చూసినదే మళ్ళీ మళ్ళీ చూస్తున్నాం -వర్ణచిత్రంలో/ఇమేజ్ లో  రంగులు మారొచ్చు,విన్నదే మళ్ళీ మళ్ళీ వింటున్నాం-శబ్ద తరంగాల ఫ్రీక్వెన్సీ మారుతుందేమో,అలాగే రచయిత కూడా రాసిందే మళ్ళీ మళ్ళీ రాస్తున్నారేమో (మార్పు వ్యక్తీకరణలో మాత్రమే)..ఇదేదో బావుంది అనుకుంటున్నపుడు చివరగా అర్ధం అయ్యింది,మనం పాఠకులం కూడా చదివిందే చదువుతున్నాము,మన ఊహా ప్రపంచాలు వేరంతే :)

Wednesday, February 27, 2019

To Be a Machine - Mark O'Connell

ఒకవైపు మానవ జాతి తమ స్వయంకృతమైన కుల,మత,జాతి,లింగవివక్షల్లాంటి కంటికి కనిపించని శత్రువులతో అహర్నిశలూ పోరాడుతూ ఉంటే,మరో వైపు మానవాళికి అసలుసిసలు శత్రువైన (?) మృత్యువు మాత్రం,ఈ స్వపర భేదాలు నాకు లేవంటూ అందరిపట్లా సమన్యాయం పాటిస్తూ తాపీగా తన పని తాను చేసుకుపోతోంది..మానవ మేథస్సు ఎన్నో రంగాల్లో విజయం సాధించింది,చంద్రుడి మీద కాలుమోపినా,మార్స్ మంగళయాన్ విజయవంతం చేసి,మరో గ్రహంలో కూడా విజయ బావుటా ఎగురవేసినా మనిషికి తీరని కోరిక మాత్రం ఒక్కటుండిపోయింది..అదే మృత్యువుని జయించడం..
Image Courtesy Google
“They spoil every romance by trying to make it last for ever" అంటారు ఆస్కార్ వైల్డ్..మనకి 'శాశ్వతత్వం' కావాలి,దాన్ని అందుకోవడం కోసం మానవాళి అహర్నిశలూ శ్రమిస్తోంది..'విధి లిఖితం' అని సామాన్యులు సరిపెట్టుకున్నా,శాస్త్రవిజ్ఞాన రంగాల్లో కొందరు మేధావులు మాత్రం మృత్యువును అంగీకరించడానికి సంసిద్ధత కనబరచడం లేదు..మృత్యువు ఎదుట వెలవెలబోయే విజయాలకు అర్ధం లేదని భావించిన శాస్త్రజ్ఞులు కాలగతికి ఎదురీది పోరాడాలని నిశ్చయించుకున్నారు..ఈ వర్గాన్ని 'ట్రాన్స్హ్యూమనిస్టులు' (Transhumanist) అంటారు..ఒక ప్రక్క సామాన్య ప్రపంచం అర్ధంపర్ధం లేని ఉన్మాదాలతో రగిలిపోతోంటే,మరో ప్రక్క ఈ ఫ్యూచరిస్టులు మాత్రం ఆర్టిఫిషల్ ఇంటెలిజెన్స్ తో అద్భుతాలు సృష్టిస్తూ 'ట్రాన్స్హ్యూమనిజం' ఉద్యమాన్ని ముందుకు నడిపిస్తున్నారు..ఐరిష్ రచయిత Mark O'Connell 'ట్రాన్స్హ్యూమనిజం' గురించి రాసిన పుస్తకం ఈ 'To Be a Machine'.

'హ్యూమన్ మోర్టాలిటీ'ని ఒప్పుకోని శాస్త్ర సాంకేతిక రంగం మానవజాతికి అమరత్వాన్ని సాధించిపెట్టే  దిశగా తీవ్రంగా పరిశ్రమిస్తోంది..మేరీ రోచ్ 2003 లో రాసిన 'స్టిఫ్' అనే పుస్తకంలో మనిషిని రెండు కాళ్ళ జంతువుగా అభివర్ణిస్తారు,ఒక్క మేథస్సు విషయంలో తప్ప జంతులక్షణాల్ని పోలిన మానవశరీరం జననమరణాల విషయంలో ఇప్పటివరకూ జీవశాస్త్రపు పరిధి నుండి బయటకు రాలేదు..ట్రాన్స్హ్యూమనిస్టులు శాస్త్ర విజ్ఞాన రంగాల ద్వారా మనిషి ఉనికిని జీవశాస్త్రపు కబంధహస్తాలనుండి వేరు చేసే ప్రయత్నాలు ముమ్మరం చేస్తున్నారు..ఆర్టిఫిషియల్ ఇంటలిజెన్స్,న్యూరో సైన్సెస్,టెక్నికల్ సింగులారిటీ లాంటి విభాగాల్లో జరుగుతున్న పరిశోధనలు మనిషిని మరణంలేని ఒక మెషీన్ గా మార్చడానికి అన్ని మార్గాల్నీ వెతుకుతున్నాయి..ఈ ట్రాన్స్హ్యూమనిజం లక్ష్యాల్లో టెక్నాలజీనీ,మన రక్తమాంసాలనూ ఏకం చెయ్యడం ఒకటైతే,మెషీన్స్ లోకి హ్యూమన్ బ్రెయిన్స్ ని అప్లోడ్ చెయ్యడం (brain emulation) మరొకటి..మానవజాతికి అమరత్వాన్ని సాధించిపెట్టడమే లక్ష్యంగా చేసుకున్న ఈ ట్రాన్స్హ్యూమనిజాన్ని ఒక కోణంలో మనిషికి జీవశాస్త్రపు దాస్యం నుండి శాశ్వత విముక్తిగా చూస్తే మరో కోణంలో టెక్నాలజీకి శాశ్వత దాస్యత్వంగా కూడా పరిగణించవచ్చు.

We would no longer submit to being the products of blind evolution, but would rather “seek complete choice of bodily form and function, refining and augmenting our physical and intellectual abilities beyond those of any human in history.” And we would no longer be content to limit our physical, intellectual, and emotional capacities by remaining confined to carbon-based biological forms.

కానీ మనిషి మాత్రమే చెయ్యగలిగేవీ,మెషీన్లు చెయ్యలేనివీ కొన్ని పనులుంటాయి,ఉదాహరణకు సృజనాత్మకత,ఆలోచించడం,కీలకసమయాల్లో విచక్షణతో తగు నిర్ణయం తీసుకోవడం లాంటివి..'బ్రెయిన్ అప్లోడింగ్' ద్వారా మెదడులోని సమాచారాన్ని అంతటినీ సేకరించి మరణం లేని మరో మెషీన్ లో పెట్టగలిగినా అది కూడా మరో రోబోట్ అవుతుందే తప్ప ఆ వ్యక్తి కాలేదు..ఎందుకంటే మనల్ని ఈ యంత్రాలనుండి వేరు చేసేది మనిషిలో కీలకమైన Consciousness(ఆత్మ) ఒక్కటే..ఈ అంశమే ట్రాన్స్హ్యూమనిస్టుల స్వప్నానికి అతి పెద్ద అవరోధంగా మారింది..కంప్యూటర్ ని అర్ధం చేసుకోవాలంటే దాని wiring తెలిస్తే చాలదు, డైనమిక్స్ కూడా తెలియాలి అలాగే న్యూరో సైంటిస్ట్ ల లక్ష్యం ఈ 'consciousness' కోడ్ ని పరిష్కరించడం...ఏదేమైనా మరో ఇరవయ్యేళ్లలో న్యూరో సైన్సెస్,ఆర్టిఫీషియల్ ఇంటలిజెన్స్ వర్గాలు ఈ మానవ మస్తిష్కపు పద్మవ్యూహాన్ని ఛేదించగలమని నమ్మకంగా చెబుతున్నాయి..ఉదాహరణగా ఇందులో కంప్యూటర్ రైటర్స్ రాసిన ప్రోస్ ఫిక్షన్ గురించి రాశారు..మనిషి రచనంత గొప్పగా లేకపోయినప్పటికీ కంప్యూటర్స్ నిరంతరం తమను తాము మెరుగుపరుచుకునే దిశగా evolve అవుతుంటాయి కాబట్టి త్వరలో రోబోట్స్ లో మానవులతో ధీటైన సృజనాత్మకత కూడా సాధ్యమేనంటారు.

ఈ పుస్తకం 'ట్రాన్స్హ్యూమనిజాన్ని' ముందుండి నడిపిస్తున్న ప్రఖ్యాత ఫ్యూచరిస్టుల్ని పరిచయం చేస్తుంది,వారు ఆయా రంగాల్లో చేస్తున్న పరిశోధనలకు సంబంధించిన ఆసక్తికరమైన విషయవిశేషాల్నీ వివరిస్తుంది...ఈ జీవన ప్రమాణాన్ని పెంచే ప్రాజెక్టుల్లో SENS Research Foundation (Strategies for Engineered Negligible Senescence Research Foundation) అధినేత Aubrey de Grey’s పరిశోధనను గురించి రాశారు..ఈ సంస్థ వృద్ధాప్యాన్ని ఒక వ్యాధిగా పరిగణించడమే కాకుండా,దాన్ని ఖచ్చితంగా నయం చెయ్యవచ్చని అంటుంది..'Technological Singularity' పై పరిశోధనలు చేస్తున్న గూగుల్ ఇంజనీరింగ్ డైరెక్టర్ Ray Kurzweil మనుషుల్నీ,యంత్రాల్నీ ఒకదానిలో మరొకటి విలీనం చెయ్యడమే మనిషికి అమరత్వాన్ని సాధించి పెట్టగలదని అంటారు..ఈ దిశగా ఈయన అనేక పరిశోధనలు చెయ్యడంతో పాటు,పలు పుస్తకాలు కూడా రాశారు..

ఇదంతా నాణానికి ఒక కోణమే,అసలు మనిషికి మెషిన్ గా మారడానికి అవసరమైన సంసిద్ధత ఉందా లేదా అని మనం ఆలోచనలో పడినప్పుడు,Oxford’s Future of Humanity Institute లో రీసెర్చ్ చేస్తున్న Anders Sandberg అంటారు “I also want to become a machine. But I want to be an emotional machine.” అని..మరి భావోద్వేగాలు మాత్రమే మనిషిని మిగతా జీవులనుండి వేరుగా నిలబెడతాయి.

ఇది చదువుతున్నప్పుడు Cryonics గురించి తొలిసారి విన్నాను..ఈ పద్ధతిలో క్లినికల్ డెత్ తరువాత మానవ శరీరాన్ని దాని మెదడులోని సమాచారం పాడవ్వకుండా సంవత్సరాల తరబడి ఫ్రీజ్ చేసి, సిలెండర్లలో భద్రపరుస్తారు..ఈ తరహా సంస్థలు USA లో నాలుగూ,రష్యాలో ఒకటీ ఉండగా అమెరికాలో Phoenix లో ఉన్న Alcor అన్నిటికంటే పెద్దది..Alcor Life Extension Foundation ప్రెసిడెంట్ మాక్స్ మోర్ మనకి Cryonics గురించిన ఆసక్తికరమైన వివరాలు అందజేస్తారు...ట్రాన్స్హ్యూమనిస్టుల కల సాకారం అయ్యాకా 'brain emulation' ద్వారా ఆ మృతదేహాల (?) మెదడులోని డాటాను అంతటినీ మరో AI మెషీన్ లోకి కాపీ చేసి మరణించినవారిని మెషీన్ రూపంలో తిరిగి పునర్జీవింపజేస్తారు(ట)..వినడానికి ఇదంతా మాయల ఫకీరు ప్రాణం చిలకలో ఉన్నట్టు కట్టుకథలా అనిపించినా,ఇదంతా నిజం..ఇక్కడ Alcor foundation భద్రపరిచిన మృతదేహాల్ని భౌతికకాయాలు అనకుండా 'పేషెంట్స్' అనడం గమనార్హం...ఈ ట్రాన్స్హ్యూమనిజం గురించి మరింత లోతుగా తెలియాలంటే,పేజీ తిప్పుతున్నప్పుడల్లా గూగుల్ చెయ్యడం,యూ ట్యూబ్,TED టాక్స్ లో వాటి ఆధారిత వీడియోస్ చూడడం అవసరం..2006 లో ట్రాన్స్హ్యూమనిజం గురించి Frank Theys అనే Belgian filmmaker తీసిన 'Technocalyps' అని ఒక డాక్యుమెంటరీ యూట్యూబ్లో ఉంది.

For $200,000, Alcor would keep your entire body suspended until such time as it might once more be of some use to you; for $80,000, you could become what was known as a “neuro-patient,” whereby your head alone—detached, petrified,chambered in steel—would be cryopreserved, with a view to the later uploading of your brain, or your mind, into some kind of artificial body.

ఇదిలా ఉండగా ఈ Cryonics వ్యవహారమంతా మతిలేని ఊహనీ,చీకట్లో గుడ్డిగా రాయి వెయ్యడం లాంటిదనీ మరికొందరి వాదన..ట్రాన్స్హ్యూమనిజాన్ని దగ్గరగా చూసిన రచయిత ఒక దశలో దీన్ని 'సైన్స్ ఫిక్షన్ సెట్ వేసి తీసేసిన అమెరికన్ డ్రామా స్టేజి'గా అభివర్ణిస్తారు.

ఈ ట్రాన్స్హ్యూమనిస్టుల్లో మరో ముఖ్యమైన వ్యక్తి Zoltan Istvan,ఈయన అమెరికాలో ట్రాన్స్హ్యూమనిజం ఫై అవగాహన పెంపొందించడానికి  43 అడుగుల శవపేటిక ఆకారంలో ఉండే 'Immortality Bus' యాత్రను చేశారు,కాగా ఈయన రాసిన 'The Transhumanist Wager' అనే పుస్తకం ఇంటర్నేషనల్ బుక్ అవార్డుని గెలుచుకుంది..ఇదిలా ఉండగా శాస్త్ర విజ్ఞాన రంగం అభివృద్ధికి అవరోధాలు అన్ని సమయాల్లోనూ ఉన్నట్లే ఈకాలంలో కూడా ఉన్నాయి..సైంటిఫిక్ అడ్వాన్స్మెంట్ మానవ జాతి వినాశనానికేనని నమ్మేవాళ్ళు అన్ని కాలాల్లోనూ ఉన్నారు..ప్రాచీనకాలంలో వైద్యరంగంలో అనాటమీ రహస్యాల్ని ఛేదించడానికి శాస్త్రవేత్తలు మృతదేహాల్ని సమాధుల్లోనుంచి దొంగిలించి రహస్యంగా ఎత్తుకెళ్ళేవారట,అలాగే ఈకాలంలొ సైంటిఫిక్ కమ్యూనిటీస్ కి భయపడి ఫ్యూచరిస్టులు 'Brain uploading' మీద పరిశోధనల్ని రహస్యంగా ఉంచుతున్నారట.

Those who did comment on it tended to do so with outright contempt. Writing in the MIT Technology Review, for instance, the McGill University neurobiologist Michael Hendricks insisted that “reanimation or simulation is an abjectly false hope that is beyond the promise of technology,” and that “those who profit from this hope deserve our anger and contempt."

భూమి 'sixth mass extinction' కి సిద్ధపడుతుందని శాస్త్రజ్ఞులు చెబుతున్న దశలో,ఆర్టిఫిషియల్ ఇంటలిజెన్స్ గురించి Elon Musk,బిల్ గేట్స్,స్టీఫెన్ హాకింగ్ లాంటి వారి హెచ్చరికల్ని నిజం చేస్తూ ఈ ట్రాన్స్హ్యూమనిస్టుల కల నిజమవుతుందా అని మనక్కూడా ఒక దశలో అనుమానమొస్తుంది..

I saw the imprint of transhumanism in claims like that of Google CEO Eric Schmidt,who suggested that “Eventually, you’ll have an implant, where if you just think about a fact, it will tell you the answer.”

ఈ ట్రాన్స్హ్యూమనిస్టుల సున్నాలు,ఒకట్ల ప్రపంచాన్ని దగ్గరగా చూస్తున్నప్పుడు  రచయిత అన్నట్లు,మనం ఈ ప్రపంచానికి చెందమనిపిస్తుంది,మన చుట్టూ ఉన్న మనుషులు మనవాళ్ళు కాదనిపిస్తుంది.."All utopian futures are, in one way or another, revisionist readings of a mythical past" అంటారు రచయిత..నిజానికి ఒక కాల్పనిక జగత్తుని తలపించే ఈ ట్రాన్స్హ్యూమనిజానికి మూలాలన్నీ సాహిత్యంలో దొరుకుతాయి.

Around this time, he read Arthur C. Clarke’s The City and the Stars, a novel set in a future a billion years from now, in which the enclosed city of Diaspar is ruled by a superintelligent Central Computer, which creates bodies for the city’s posthuman citizens, and stores their minds in its memory banks at the end of their lives, for purposes of future reincarnation.

I found myself thinking often of W. B. Yeats’s “Sailing to Byzantium,” in which the aging poet writes of his burning to be free of the weakening body, the sickening heart—to abandon the “dying animal” for the man-made and immortal form of a mechanical bird. “Once out of nature,"
“I shall never take/My bodily form from any natural thing/But such a form as Grecian goldsmiths make"

'Technological Singularity' ని తొలిసారి సైన్స్ ఫిక్షన్ రచయిత Vernor Vinge ప్రతిపాదించారట,
The first substantial statement of the concept of a Technological Singularity is usually attributed to the mathematician and science fiction writer Vernor Vinge. In an essay called “The Coming Technological Singularity: How to Survive in the Post-human Era,” first delivered as a paper at a 1993 conference organized by NASA, Vinge claimed that “within thirty years, we will have the technological means to create superhuman intelligence.

ఈ పుస్తకం చదువుతుంటే సైన్స్ ఫిక్షన్,ఫాంటసీ సినిమాలు గుర్తొస్తాయి..ఇస్సాక్ అసిమోవ్ నవల ఆధారంగా తీసిన I-Robot సినిమాలోలా ఒకవేళ ఈ ఆర్టిఫిషియల్ ఇంటలిజెన్స్ అంతిమంగా మానవాళి వినాశానికే దారితీస్తుందా అనే అనుమానాలు రచయితకొచ్చినప్పుడు AI  గురించి పుస్తకం రాసిన స్టువర్ట్ అనే ఒక సైంటిస్ట్ కింగ్ మిడాస్ కథను గుర్తు చేసుకుంటారు.

"I get a lot of mileage,” he said, “out of the King Midas myth.” What King Midas wanted, presumably, was the selective ability to turn things into gold by touching them, but what he asked for (and what Dionysus famously granted him) was the inability to avoid turning things into gold by touching them. You could argue that his root problem was greed, but the proximate cause of his grief—which included, let’s remember, the unwanted alchemical transmutations of not just all foodstuffs and beverages, but ultimately his own daughter—was that he was insufficiently clear in communicating his wishes.

ఆర్టిఫిషియల్ ఇంటలిజెన్స్ లో 'నిర్ణయం తీసుకోవడం' అనేది కీలకాంశంగా పరిగణిస్తారు..
That hierarchical decision making is a key component of human intelligence, and it’s one we have yet to figure out how to implement in computers. But it’s by no means unachievable, and once we do, we’ll have made another major advance toward human-level AI.

ఇందులో పెంటగాన్ అనుబంధ సంస్థ DARPA (the Defense Advanced Research Projects Agency) గురించి తెలిసింది..DARPA మాజీ ఛీఫ్ ఆరతి ప్రభాకర్ ఒక భారతీయురాలు కావడం విశేషం..మిలటరీకి ఉపయోగపడే అత్యవసర టెక్నాలజీ గురించి ఆవిడ TED టాక్ చూశాను..ఈ పుస్తకం హ్యూమన్ మోర్టాలిటీకి ఆవలివైపు ప్రపంచాన్ని పరిచయం చేసే ప్రయత్నం చేస్తుంది..మరి రాబోయే కాలంలో ట్రాన్స్హ్యూమనిస్టుల కల సాకారమవుతుందో లేదో భవిష్యత్తే నిర్ణయించాలి.

పుస్తకం నుండి మరికొన్ని అంశాలు,
Beneath the talk of future technologies, I could hear the murmur of ancient ideas. We were talking about the transmigration of souls, eternal return, reincarnation. Nothing is ever new. Nothing ever truly dies, but is reborn in a new form, a new language, a new substrate.

“You can be anything you like,” as an article about uploading in Extropy magazine put it in the mid-1990s. “You can be big or small; you can be lighter than air, and fly; you can teleport and walk through walls. You can be a lion or an antelope, a frog or a fly, a tree, a pool, the coat of paint on a ceiling.”

Perhaps the reason for our being insane animals is precisely our inability to accept ourselves as animals, to accept the fact that we will die animal deaths. And why should we accept it? It’s a fact not to be borne, an inadmissible reality. You would think that we’d be beyond this; you would think that, by now, we’d do better than just succumbing to nature’s final dumb imperative. Our existence, and its attendant neurosis, is defined by a seemingly irresolvable contradiction: that we are outside of nature, beyond it and above it like minor deities, and yet always helplessly within it, forever defined and circumscribed by its blind and implacable authority.

The picture Kurzweil paints of the future is one in which technology continues to get smaller and more powerful, until such time as its accelerating evolution becomes the primary agent of our own evolution as a species. We will no longer carry computers around with us, he reveals, but rather take them into our bodies—into our brains and our bloodstreams—changing thereby the nature of the human experience.

Tuesday, February 12, 2019

Out of India: Selected Stories - Ruth Prawer Jhabvala

చాలా కాలం క్రితం ఇంతియాజ్ అలీ ఒక ఇంటర్వ్యూలో శశి కపూర్ 'జునూన్'(1979) సినిమా గురించి ప్రస్తావించారు..ఆ సినిమాలో శశి నటనను ఆయన ప్రశంసించిన తీరుకి నాకు వెంటనే ఆ సినిమా చూడాలనిపించింది..ఆ క్షణం వరకూ శశి కపూర్ అంటే 'మేరే పాస్ మా హై' తరహా కమర్షియల్ సినిమాలు తప్ప వేరే సినిమాలు తెలీని నాకు ఆ సినిమా శశి కపూర్ లోని అసలుసిసలు నటుణ్ణి పరిచయం చేసింది..ఆ తరువాత వరుసగా శశి నటించిన Householder,Shakespeare Wallah, Bombay Talkie,Heat and dust లు చూశాను (ఇవన్నీ యూట్యూబ్ లో లభిస్తాయి)..విశేషమేంటంటే ఈ సినిమాలన్నీ 'మర్చంట్ ఐవరీ ప్రొడక్షన్స్' అనే ఒకే సంస్థ నిర్మించినవే.
Image Courtesy Google
జేమ్స్ ఐవరీ,ఇస్మాయిల్ మర్చంట్ ల జాయింట్ కొలాబొరేషన్ 'మర్చంట్ ఐవరీ ప్రొడక్షన్స్' సంస్థ నిర్మించిన సినిమాలు చూసినవారికీ,వారి ఆస్థాన హీరో శశి కపూర్ అభిమానులకూ 'రూథ్ ప్రవెర్ ఝబ్వాలా' సుపరిచితురాలు..వారి సంస్థలో సింహభాగం సినిమాలకు ఆమె కథ,స్క్రీన్ప్లే అందించారు..ఆవిడ స్క్రీన్ప్లే అందించిన EM Forster's నవలలు 'A Room with a View' మరియు 'Howards End' లకు గాను రెండు ఆస్కార్లు కూడా సొంతం చేసుకున్నారు..అంతేకాకుండా 'Heat and Dust' నవలకు గాను 1975 లో Booker Prize ను గెలుచుకున్నారు..ఆ విధంగా చరిత్రలో ఆస్కార్ మరియు బుకర్ ప్రైజ్ లను గెలుచుకున్న ఏకైక వ్యక్తిగా కీర్తినార్జించారు..చాలా కాలం నుండీ ఆవిడ రచనలు చదవాలనుకుని,ఎట్టకేలకు ఆమె కథలు 'Out of India : Selected stories' చదివాను..ఈ పుస్తకంలో కథలు ఒకెత్తైతే 'Myself in India' అంటూ ఆమె రాసిన పరిచయ వాక్యాలు మరొకెత్తు..ఒకప్పుడు ఒక అద్భుతంగా తోచిన ఇండియా మీద నేడు తనకు ఆసక్తి లేదనీ,ఇండియాలో తన ఉనికిని గురించి మాత్రమే మాట్లాడతానని అంటారు..ఆమెను ఇండియాలోని దుర్భర దారిద్య్రం తీవ్రంగా కలచివేసింది.

There is a cycle that Europeans—by Europeans I mean all Westerners, including Americans—tend to pass through. It goes like this: first stage, tremendous enthusiasm—everything Indian is marvelous; second stage, everything Indian not so marvelous; third stage, everything Indian abominable. For some people it ends there, for others the cycle renews itself and goes on. I have been through it so many times that now I think of myself as strapped to a wheel that goes round and round and sometimes I’m up and sometimes I’m down.

స్వతంత్ర భారతం ఆవిర్భవించేనాటికి జాత్యాంతర వివాహాలూ,వ్యాపార,వాణిజ్యాల కారణంగా తూర్పు-పశ్చిమల సాంస్కృతిక సమ్మేళనం జరిగింది..తత్పరిణామంగా ఇండియాలో భారతీయుల్ని వివాహం చేసుకోవడం ద్వారా ఇక్కడే స్థిరపడ్డ ఆంగ్లో-ఇండియన్లు కొందరైతే, క్యాబినెట్ మినిస్టర్లు,ఇంజినీర్లు,టీచర్లు,కళాకారులుగా పలురంగాల్లో వృత్తి రీత్యా స్థిరపడ్డవారు మరికొందరు..ఇలా ఆ కాలంలో ఆంగ్లేయులు కూడా మన సమాజంలో కీలకమైన అంతర్భాగంగా ఉండేవారు..రూథ్ ఝబ్వాలా కూడా ఒక భారతీయ ఆర్కిటెక్ట్ సైరస్ ఝబ్వాలాను వివాహమాడి ఢిల్లీలో చాలా ఏళ్ళు నివసించారు కాబట్టి ఆమె కూడా ఆనాటి ఆంగ్లో ఇండియన్ వలస సమాజంలో అంతర్భాగమే..అందుకేనేమో ఆమె రచనలన్నీ సాంస్కృతిక వైరుధ్యాలు కీలకాంశంగా ఉంటాయి..'Once a refugee, always a refugee' అని నమ్మే రచయిత్రి ఇండియాను own చేసుకోడంలో విఫలమయ్యారో,లేక అప్పుడప్పుడే మానుతున్న గాయాలతో ఉన్న ఇండియా ఆమెను own చేసుకోడానికి సుముఖంగా లేదో ఇప్పటికీ అర్ధం కాలేదు.

సాహిత్యమంటే 'ఉనికిని చాటుకునే దిశగా జరిగే సంఘర్షణే' అనుకుంటే రూథ్ కథల్లో ఆ సంఘర్షణ అడుగడుగునా కనిపిస్తుంది..జన్మతః యూరోపియన్ అయినప్పటికీ భారతీయుల ఇంటి కోడలుగా,ఈ సమాజంలో ఇమడడానికి ఆమె పడ్డ కష్టం కనిపిస్తుంది..ఆమె ఊహల్లో ఇండియాకూ,వాస్తవంలో ఇండియాకూ పొంతన లేదనే నిరాశ దాదాపు అన్ని కథల్లోనూ అంతర్లీనంగా ద్యోతకమవుతూనే ఉంటుంది..'Passion' అనే కథలో ఇద్దరు భారతీయ యువకుల్ని ఇండియా రెండు స్వరూపాలుగా అభివర్ణిస్తారు..పశ్చిమదేశాల వారికీ తెలీని భారతాన్ని హరగోపాల్ అనే సగటు పేద యువకుని సంఘర్షణగా చూపిస్తే,మానీ అనే ప్రెసిడెంటు బాడీగార్డ్ ను పశ్చిమదేశాలవారు పుస్తకాల్లో చదివి ఊహించుకునే సుందర భారతంగా చూపిస్తారు..ఈ కథలో రూథ్ లో ఇండియా పట్ల పేరుకుపోయిన అయిష్టత,ఆశాభంగం ప్రస్ఫూటమవుతాయి.

Betsy had to admit that Manny too was typically Indian—but in a very different way. Manny was the India one read about in childhood, colored with tigers, sunsets,and princes; but Har Gopal was real, he was everyday, urban, suffering India that people in the West didn’t know about.

ఇందులో మొత్తం పదిహేను కథల్లో నాకు బాగా నచ్చిన కథ 'An experience of India' మతం మాటున దాక్కున్నభారతీయత యొక్క పవిత్రత ముసుగుని తొలగించి,ఛాందసత్వ సమాజపు మాలిన్యాన్ని బహిర్గతం చేస్తుంది..తొలుత ఇండియా మీద ప్రేమతో ఇక్కడికి వచ్చిన రచయిత్రి ఝబ్వాలాకు ఇక్కడ ఆధ్యాత్మికత,సంప్రదాయం,కట్టుబాట్ల చాటునున్న హిపోక్రసీ అనుభవంలోకి రాగానే కలిగిన ఆశాభంగంలోంచి పుట్టిన వ్యథ ఈ కథగా రూపుదాల్చిందా అని అనిపిస్తుంది..రచయిత్రిగా ఆమె ప్రతిభకు ఈ కథ ఒక మచ్చుతునక మాత్రమే.

I resisted with all my strength and sat down on one of the kitchen chairs. Henry continued to pull and now he was pulling me along with the chair as if on a sleigh. I clung to it as hard as I could but I felt terribly weak and was afraid I would let myself be pulled away. I begged him to leave me. I cried and wept with fear—fear that he would take me, fear that he would leave me.

ఒక కథలో తన షర్ట్ కు గుండీ ఊడిపోయినా,పనివాడు బూజు సరిగ్గా దులపకపోయినా కూడా దానికి భారతీయుల్ని అందర్నీ బాధ్యుల్ని చేసి,ఇండియా పేద దేశమనీ,భారతీయులు అందరూ మూర్ఖులనీ,పనికిరానివారనీ పరిహసించి,అవమానించే Boekelman లాంటి యూరోపియన్లు తారసపడితే, ప్రియురాలైన బెట్సీ (ఆంగ్లేయురాలు) చేతిని వెనక్కి విరిచి శరత్ నవల్లో కథానాయకుడిలా ఆమెతో పరిహాసమాడే హరగోపాల్ లాంటి సగటు ఇండియన్లు మరో కథలో  కనిపిస్తారు..భారతీయ యువకుల 'విచారగ్రస్తమైన కళ్ళు' ఎంత అందంగా ఉంటాయో అని అంటూ,భారతీయ స్త్రీలకు యూరోపియన్ యువకులపై ఆకర్షణకు గల కారణాలను 'Man with a dog' కథలో విశ్లేషిస్తారు.

Indian men who are always a little shy with us and clumsy, and even if they like to talk with us, they don’t want anyone to see that they like it. But he didn’t care who saw—he would sit on a little stool by the side of the lady with whom he was talking, and he would look up at her and smile and make conversation in a very lively manner, and sometimes, in talking, he would lay his hand on her arm. He was also extra polite with us, he drew back the chair for us when we wanted to sit down or get up, and he would open the door for us, and he lit the cigarettes of those ladies who smoked, and all sorts of other little services that our Indian men would be ashamed of and think beneath their dignity. But the way he did it all, it was full of dignity. And one other thing, when he greeted a lady and wanted her to know that he thought highly of her, he would kiss her hand, and this too was beautiful, although the first time he did it to me I had a shock like electricity going down my spine and I wanted to snatch away my hand from him and wipe it clean on my sari. But afterward I got used to it and I liked it.

ఈ కథల్లో సంప్రదాయపు దాష్టీకాల నడుమ అలనాటి భారతీయ సమాజంలో స్త్రీ సంఘర్షణపై దృష్టి సారించే ప్రయత్నం చేస్తారు రూథ్..ముఖ్యంగా ఈ కథల్లో స్త్రీలందరూ శరత్ నాయికల్లా భర్తపై,ప్రియునిపై,గురువుపై తీర్పరితనంలేని అకుంఠిత దీక్ష,గుడ్డి ప్రేమ కలిగి ఉంటారు..కాగా పురుషులు మాత్రం ప్రతిసారీ ఆ నమ్మకాన్ని వమ్ముచేస్తూ వెన్నెముకలేని సగటు భారతీయ మనస్తత్వాన్ని బయటపెట్టుకుంటుంటారు..యురోపియన్ వ్యవస్థకూ,భారతీయ సమాజానికీ ఉన్న భేదాన్ని రూథ్ తన కథల్లో సున్నితంగా ఆవిష్కరించే ప్రయత్నం చేస్తారు..ఆవిడ దృష్టిలో భారతీయులు తమలోని మాలిన్యాన్ని 'సంప్రదాయం,ఆధ్యాత్మికత' అనే మేలిముసుగులో దాచుకుంటారు..ఆవిడ ప్రతి కథలోనూ ఆ ముసుగును తీసేసి సత్యాన్ని బహిర్గతం చేసే దిశగా అలుపెరగని ప్రయత్నం కనిపిస్తుంది..ఇందులో కొన్ని కథలు 'భారతీయ ఆధ్యాత్మిక వ్యవస్థ' కు చెంపపెట్టులా ఉంటాయి..పాశ్చాత్య మెటీరియలిస్టు వ్యవస్థకు దూరంగా,ఇక్కడ ఆధ్యాత్మిక చైతన్యం కోసం తరలి వచ్చే విదేశీయుల్ని ఆశ్రమాల పేరిట,మత గురువుల వేషధారణలో తమ స్వార్ధం కోసం పావులుగా మార్చుకున్న వ్యక్తులు అక్కడక్కడా తారసపడతారు.

ఈ కథలు చదువుతుంటే అరవై-డెబ్భై ల కాలంనాటి కాలుష్యం లేని బొంబాయి,ఢిల్లీ వీధుల్లో విహారానికి వెళ్ళినట్లుంటుంది..మధ్య మధ్యలో “Bombay House'',“Shalimar,”“Monna Lisa,”“Taj Mahal" లాంటి రెస్టారెంట్లలో ఆగి చాయ్ తాగుతూ,దార్లో పద్ధతిగా ధోవతి కట్టుకుని ఉద్యోగానికి వెళ్తూ ఎదురయ్యే సగటు భారతీయుల్ని కలిసి పిచ్చాపాటీ మాట్లాడుతున్నట్లుంటుంది..ఇందులో సాయంకాలపు వీధి దీపాల మసక వెలుతురుల్లో తమ గమ్యాన్ని వెతుక్కునే సాధారణమైన పాత్రలు దర్శమిస్తాయి..సంగీత సాధనలో తన జీవితానికి అర్ధాన్ని వెతుక్కునే మధ్యవయసు గృహస్థురాలూ,మాటల మాయకు లొంగిపోయి ఆస్తుల్ని త్యజించి ఒక దేశదిమ్మరిని పెళ్ళి చేసుకునే యువతీ,సంప్రదాయాల్ని కాదని తన హక్కులకై పోరాడే విధవరాలు,స్వప్నలోకంలో  విహరిస్తూ,బాధ్యతల్ని విస్మరించి వాస్తవాన్ని ఎదుర్కోలేని సగటు మధ్యతరగతి అసమర్ధుడు,ఆధ్యాత్మికతకు అర్ధాన్ని తెలుసుకున్న విదేశీయురాలు,కట్టుబాట్లను ధిక్కరిస్తూ ఒక విదేశీయుడితో సహజీవనం సాగించే మహిళా ఇలా చెప్పుకుంటూ పోతే ఇందులో ఒక్కో కథా ఒక్కో సజీవమైన జీవన ప్రస్థానాన్ని దర్శింపజేస్తుంది..ఈ కథల్లో అప్పుడే రెక్కలు విప్పుకుంటున్న స్వతంత్ర భారత విహంగాన్నీ,'కల్చరల్ క్లాష్' నూ ఒక విదేశీయురాలి దృష్టికోణంతో చూడచ్చు..అద్భుతమైన వచనంతో,సున్నితమైన భావోద్వేగాల్ని అలవోకగా పలికించగల రూథ్ ప్రవెర్ ఝబ్వాలా ఖచ్చితంగా చదివి తీరాల్సిన రచయిత్రి.

పుస్తకం నుండి మరికొన్ని వాక్యాలు,
I’d had this idea that there was something in India for me to gain, and even though for the time being I’d failed, I could try longer and at last perhaps I would succeed.

Two more under the indian sun కథ నుండి,
As soon as I set foot on Indian soil, I knew this was the place I belonged. It’s funny isn’t it? I don’t suppose there’s any rational explanation for it. But then, when was India ever the place for rational explanations.”

Wednesday, February 6, 2019

సాహిత్యం - ప్రశంసా,విమర్శ

ఈ మధ్య ఒక వెబ్ మ్యాగజైన్ ప్రచురించిన సాహితీ వ్యాసాలేవో చదివాను..ఆ వ్యాసాల కంటే అక్కడ వాటికి లభించిన ఆదరణ నన్ను ఎక్కువ ఆశ్చర్య పరిచింది..ఇటీవల చదివిన Ottessa Moshfegh నవలలో "School is not for artists,” “Art history is  fascism" అని ఒక ఆర్టిస్టు అంటాడు..ఈ వాదన చాలా సరైనదేనని చాలాసార్లు అనిపించినా ఒక్కోసారి మాత్రం అది 'సరైనదేనా !' అని అనుమానం వస్తుంటుంది..మన ప్రజాస్వామ్యంలో రాజకీయాల్లో లాగే దురదృష్టవశాత్తూ(?) ఆర్ట్ కి కూడా నియమ నిబంధనలు,ప్రత్యేక అర్హతలూ ఉండవు..నిజమైన  కళాకారుడు తనకూ తన సృజనకూ మధ్య హేతువాదాన్నీ,consciousness నీ జొరబడనివ్వడంటారు.
Image By Charles Joseph Travies de Villiers
నాకు తెలిసి సాహితీప్రియులు రెండు రకాలుగా ఉంటారు..కొందరు సాహిత్యానికి ఆత్మయితే మరికొందరు దాని భౌతిక స్వరూపంగా ఉంటారు..రచయితలు మొదటి వర్గం వారైతే  విమర్శకులు,ప్రచురణ సంస్థలూ,అనువాదకులూ ఈ రెండో వర్గంవారు..ఈ రెండు వర్గాలూ సాహిత్యాన్ని పెంచిపోషించడంలో తమ నిర్ణీత పరిధిలో తమ కర్తవ్యాన్ని నిర్వర్తిస్తుంటాయి..'It is the job of thinking people not to be on the side of the executioners.' అంటారు కామూ..ఇక్కడ ఆయనన్న థింకర్స్  రచయితలైతే 'ఎగ్జిక్యూషనర్స్' చుట్టూ ఉన్న వ్యవస్థ అవుతుంది..ఈ రెండింటినీ విడగొట్టి చూడడం సమంజసమైనప్పటికీ ,ఈ రెండూ ఒకదాన్నొకటి ప్రత్యక్షంగానో,పరోక్షంగానో ప్రభావితం చేస్తూనే ఉంటాయి..నిజానికి సాహిత్యం వ్యవస్థపై ప్రభావం చూపి తీరాలి,అలా కానప్పుడు సాహిత్యం ప్రయోజనం శూన్యం..మరి వ్యవస్థ సాహిత్యం మీద ప్రభావం చూపిస్తే ! ఇది చాలా పిచ్చి ప్రశ్న..వ్యవస్థను ప్రతిబింబించేదే సాహిత్యం కదా ! ఇక్కడ విషయం వ్యవస్థ సాహిత్యాన్ని శాసించాలని ప్రయత్నిస్తే కలిగే నష్టం గురించి.

కళాపోషణ చేసేవారికి ఉండవలసిన కనీసార్హత 'కళాభిరుచి'..మంచి సాహిత్యాన్ని అందలమెక్కించడం ఈ కళాభిరుచి ఉన్నవారి కర్తవ్యం,కాగా సాహిత్య ప్రమాణాలకు దిగువన ఉన్న రచనలు ఎటూ వాటంతటవే కాలపరీక్షను ఎదుర్కోలేక కాలగర్భంలో కలిసిపోతాయి..కళాభిరుచి పుష్కలంగా ఉన్న శ్రీకృష్ణ దేవరాయలు తన ఆస్థానంలో అష్ట దిగ్గజాల్ని పోషించారు..ప్రస్తుతం రాయలు వంటి కళాపోషకుల స్థానంలో కార్పొరేట్ వ్యవస్థలో కాపిటలిస్టులు కొలువుతీరారు..'బీ ప్రాక్టికల్' మంత్రం జపించే ఈ వర్గానికి స్వప్నాలు,స్వాప్నికులూ పూర్తి గ్రహాంతర వ్యవహారం..వ్యాపారధోరణి ప్రవృత్తిగా ఉండే ఈ వర్గానికి కాల్పనిక జగత్తుపై గౌరవం కూడా తక్కువ..ఊహాప్రపంచాల్లో విహరించడమనే మాట వదిలేస్తే,కాళ్ళు భూమి మీద పూర్తిగా నిలిపి ఉంచే ప్రాక్టికల్ వర్గం ఇది..'పాపులారిటీ' స్లోగన్ గా ఉండే ఇటువంటి  వ్యవస్థ కొమ్ముకాస్తున్న సాహితీ ప్రపంచం ఆర్టిస్టులకి ఆరోగ్యకరమైన వాతావరణాన్ని కల్పించడంలో ఘోరంగా విఫలమవుతోంది..సంపదను కొలమానంగా సాహిత్యాన్ని తక్కెడలో వేసి కొలిచే ఇటువంటి కార్పొరేట్ వ్యవస్థ కనుసన్నలలో మెలిగే సాహిత్యం కూడా నేడు పబ్లిసిటీ,మార్కెటింగ్ ల ప్రభావానికి లోనై వెంటిలేటర్ మీదున్నట్లుంది..సూర్యుడి వెలుగుని అడ్డుకోవడం అసంభవమైనట్లే స్వచ్ఛమైన కళ,ఆలస్యమైనా ఎప్పుడో అప్పుడు వెలుగులోకి రాకమానదు,కాలగతికి ఎదురీది నిలవకా మానదు..కానీ ఈ వ్యవహారమంతటిలో నలిగిపోయేది ఆర్టిస్టులు..నిజమైన కళాకారులు తమ కళకు సరైన గుర్తింపులేక తీవ్రమైన నిరాశ నిస్పృహలకు లోనవుతున్నారు..సాహితీ విమర్శ సైతం లైకులు,ఎమోటికాన్లకు పరిమితమైపోయిన ఈ టెక్నాలజీ కాలంలో సాహితీ విమర్శ చేసేటప్పుడు,కొన్ని ప్రమాణాలకు లోబడి చెయ్యడం ఎంతైనా అవసరం..

* ఏదైనా రచనను అద్భుతం/అమోఘం అని ప్రశంసించే ముందుగా రాసింది క్షుణ్ణంగా చదవాలి.
* రచయితలు స్నేహితులైతే ఆ స్నేహాన్ని కాసేపు ప్రక్కన పెట్టి రాసిన విషయాన్ని మాత్రమే చదవగలగాలి..అనగా ఆర్ట్ ను ఆర్టిస్టు నుండి వేరు చేసి చూడాలి.
* సాహితీ విమర్శ చేసేటప్పుడు డిఫెన్స్ లాయర్ గా కాక పబ్లిక్ ప్రాసిక్యూటర్ గా వ్యహరించాలి.
* రచయితల కులం,మతం,భాష,జాతి,వ్యక్తిత్వం లాంటివి సాహితీ విమర్శ మధ్యలో చొరబడకూడదు..
* ఎవరు రాశారన్నదాని కంటే ఏమి రాశారన్న విషయానికి ప్రాధాన్యత ఇవ్వాలి,అనగా అథారిటీనీ,ఆత్మీయుల్నీ,మన కోటరీ వారేననే బంధు ప్రీతినీ సాహితీ విమర్శలో చొరబడనివ్వకూడదు.
* తమ సామజిక ప్రయోజనాల దృష్ట్యా 'భజనబృంద సభ్యులు'గా వ్యవహరించరాదు.
* సాహితీ అభిరుచి ఉన్నవారందరూ సాహితీవేత్తలు కాలేరు,కష్టమైనా ఈ సత్యాన్ని అంగీకరించి సాహిత్యంలో ప్రత్యక్ష పాత్ర కంటే పరోక్ష పాత్ర తీసుకుంటే చాలా మంది సాహితీ ప్రేమికులకూ,పాఠకులకు మేలు చేసినవారు అవుతారు..అనగా రచయిత అని పేరు తెచ్చుకోవాలనే తపనతో తోచింది రాసి పడేసి  పాఠకుల విలువైన సమయాన్ని దుర్వినియోగం చేసేకంటే,అస్త్రసన్యాసం చేసి నిజమైన ఆర్టిస్టులను ప్రోత్సహించడం మేలు.
* తమ సామాజిక స్థితినీ,అధికారాన్నీ,పరపతినీ సాహిత్యాన్ని శాసించడానికో,తమ ఐడెంటిటీ క్రైసిస్ కోసమో వాడరాదు.
* చివరగా రాసే ప్రతీ అక్షరమూ సాహిత్యం కాదు..రాయడం వచ్చిన ప్రతివారూ రచయితలు కారు.

పాఠకుల్లో భావావేశాన్ని ప్రేరేపించడానికి వ్యాకరణాన్ని మించిందేదో భాషలో ఉండాలి..భాషని,ఆ భావావేశాన్ని ప్రేరేపించే  దిశగా మలచగల నేర్పు రచయిత దగ్గరుండాలి..ఏ విషయం మీదైనా ఫాక్ట్స్ అనర్గళంగా చెప్పడానికీ,ఆ విషయాన్ని కూలంకషంగా చర్చించి,సారాంశం అర్ధం చేసుకోడానికీ చాలా వ్యత్యాసం ఉంటుంది..రాసేవాళ్ళ ప్రపంచం ఎంత చిన్నదైతే ఆ రచనలో అంత డొల్లతనం వ్యక్తమవుతుంది..వివేకానికీ,జ్ఞానానికి ఉండే భేదం ఇక్కడే కనిపిస్తుంది..చదువు పేరిట ప్రస్తుతం అమలులో ఉన్న విద్యావిధానాల్లో కూడా ఈ 'ఫాక్ట్స్' నేర్పించడంలో ఉన్న శ్రద్ధ,వివేకాన్ని పెంపొందించే దిశగా లేదు..విద్యావంతుల్ని తయారుచేస్తున్న సమాజం వివేకవంతుల్ని తయారుచెయ్యడంలో మాత్రం ఘోరంగా విఫలమవుతోంది..చివరగా అమ్మా/అయ్యా 'క్యాపిటలిస్టు ఆర్టిస్టులూ', మీకు తోచకపోతే ఆర్ట్ ఆఫ్ లివింగ్ క్లాసులున్నాయి,లేదా ఆస్తులు ఏం చేసుకోవాలో తెలీకపోతే మరో రెండు మేడలో,నాలుగు కార్లో కొనుక్కోండి,అంతే గానీ దయచేసి సాహిత్యాన్ని మాత్రం వదిలెయ్యండి.