Saturday, April 15, 2017

What we talk about when we talk about love - Raymond Carver

Image courtesy Google
అసలు ముగింపు లేని కథలు ఉంటాయా !! యెస్..ఉంటాయి..ఆ మాటకొస్తే ముగింపే కాదు,మొదలూ-తుదా లేని కథలు కూడా ఉంటాయి అని Raymond Carver కథలు చదివాకే తెలిసింది..మొత్తం పదిహేడు కథలతో కూడిన కార్వర్ రచన 'What we talk about when we talk about love' అమెరికన్ మధ్యతరగతి మనుషుల మనస్తత్వాలకు అద్దం పడుతుంది..అమెరికన్ డ్రీమ్స్,మానవ సంబంధాలు ఆల్కహాల్ మత్తులో ఎలా చిన్నాభిన్నమయ్యాయో చూపిస్తుంది..Raymond Carver వచన ప్రయోగం చాలా సరళం..అన్ని కథల్లోనూ ఆయన ఉపయోగించిన వాడుక భాష,ఒక చక్కని కథ రాయడానికి పెద్ద పెద్ద పదాలు అవసరం లేదని నిరూపిస్తుంది...అప్పటికే కొంతమంది రచయితలు 'The language really used by men' ను సాహిత్యంలో ఉపయోగించే ప్రయోగానికి శ్రీకారం చుట్టినప్పటికీ ఆ విషయంలో పూర్తిగా సఫలీకృతులయింది మాత్రం Raymond Carver అని అంటారు..కార్వర్ లో మరో ప్రత్యేకత ఏంటంటే ఆయన పదాలను బహు పొదుపుగా ఉపయోగిస్తారు..అందుకే అప్పట్లో ప్రముఖులైన అమెరికన్ సమకాలీన సాహిత్యకారుల్లో ఈయన ఒకరిగా నిలిచారు..

మొదటి కథ Why don't you dance ? చదివాక,ఇదేంటి ఇలా అసంపూర్తిగా వదిలేశారు అనిపించింది! అసలు ఈ కథలో ముగింపు ఏమై ఉంటుంది అని నిర్ధారణ చేసుకునేదాకా ఆలోచిస్తూనే ఉన్నాను..రెండో కథ Viewfinder,ఆ తరువాత Mr.Coffee అండ్ Mr.Fixit ఇలా ఒక్కో కథా చదువుకుంటూ వెళ్తుంటే,అప్పుడు రచయిత ఏం చెప్పాలనుకున్నారో మెల్లిగా అర్ధంకాసాగింది..ముందుగా lighter vein సంభాషణల్లో మొదలయ్యే ఆయన కథలు క్రమేపీ ఒక రూపుదాల్చుకుంటాయి..అలాగే కార్వర్ కథెక్కడ మొదలుపెడతారో తెలీదు..ఒక డైనింగ్ టేబుల్ దగ్గర కాఫీ సిప్ చేస్తున్నప్పుడో,లేదా ఒక గారేజీ లోనో,నలుగురు మిత్రులు కూర్చుని పిచ్చాపాటీ మాట్లాడుకుంటున్నప్పుడో,అర్ధరాత్రి రాత్రి మంచి నిద్ర మధ్యలోనో,ఇలా చిత్రమైన సందర్భాల్లో కార్వర్ కథలు మొదలవుతాయి..అసలు ఈయన ఒక సన్నివేశాన్ని ముందుగా అనుకుని కథ రాయరేమో అనిపిస్తుంది,కార్వర్ పదాల అల్లిక మొదలుపెట్టాకే సన్నివేశం రూపకల్పన జరుగుతుంది..

కార్వర్ కథలన్నీ ముఖ్యంగా మానవ సంబంధాల చుట్టూ తిరుగుతాయి..సంక్లిష్టమైన మానవసంబంధాల్లో ఉండే 'conflict',ఐడెంటిటీ ఇష్యూస్ లాంటివి ప్రతి కథలోనూ కనిపిస్తాయి..టైటిల్ కి తగ్గట్లు ఈ సంకలనంలో కథా వస్తువు  'ప్రేమ'..ఇందులో ప్రేమ అంటే మళ్ళీ ఇప్పటి సినిమాల్లోలా హీరో-హీరోయిన్ల మధ్య ఉండే ప్రేమ ఒక్కటే కాదు..భార్య భర్తల మధ్య,తల్లితండ్రులు-పిల్లల మధ్య,ఇద్దరు స్నేహితుల మధ్య,ఇలా ప్రేమ లోని అన్ని పార్శ్వాలను స్పృశిస్తూ ముందుకి వెళ్తాయి..ఈ కథల్లో ప్రత్యేకత ఏంటంటే,ఒక్క కథకి కూడా conclusion లేదా ముగింపు లాంటిది ఏమీ ఉండదు..ఫలానా వ్యక్తి ఇలా చేశాడు,ఫలానా ఆమె ఈ విధంగా ప్రవర్తించింది అంటూ వారిని గురించి చిన్న చిన్న సంగతులు చెప్తారు..అవి కూడా రోజువారీ జరిగే మామూలు సంఘటనల్లాగే ఉంటాయి..అతను మంచి వ్యక్తి,ఇతను చెడ్డ వ్యక్తి అంటూ జడ్జిమెంట్స్ తో కూడిన పాత్రల రూపకల్పన మనకెంత వెతికినా కనపడదు..వారి పేరు,ఉద్యోగం,రోజువారీ వ్యవహరించే పద్ధతులను గురించి చిన్న చిన్న క్లూస్ ఇచ్చి వదిలేస్తారు..ఆ పైన మనమెలా చదివితే అదే కథ...ఈ కథలు అన్నీ చదివేవాళ్ళ పర్స్పెక్టివ్ ని బట్టి రూపాంతరం చెందుతూ ఉంటాయి..No Two Persons Ever Read the Same Book అనే విషయం కార్వర్ కథలకి అన్వయిస్తే చాలా బాగా సరిపోతుంది..అరటిపండు వలిచి చేతిలో పెట్టినట్లు కాకుండా,చెప్పీ చెప్పకుండా ఉండే ఈ శైలిలో కథలు రాయడం వల్ల చదివిన చాలాసేపటి తరువాత కూడా మన ఆలోచనల్లో ఆ పాత్రలన్నీ నిలిచిపోతాయి. 

Tuesday, April 11, 2017

The Blind Owl - Sadegh Hedayat

Image courtesy Google
రచయితల్లో కొందరు నిర్లిప్తంగా ఉంటూ,కథతో విడివడి,పూర్తిగా ప్రేక్షక స్థానంలో ఉండి తమ రచనలు చేస్తే,మరి కొందరు కథతో మమేకమై,అంతా తానై,అన్నీ తానై కథను ముందుకు నడిపిస్తారు..ఇరాన్ కు చెందిన Sadeq Hedayat ఆ రెండో కోవకి చెందిన రచయిత..అందువల్ల 'The Blind Owl' గురించి చెప్పుకోవాలంటే Sadeq Hedayat గురించే చెప్పుకోవాలి..ఇందులో కథ,కథనం,ప్రేక్షకుడు,వీక్షకుడూ,రచయితా,పాఠకుడూ,విమర్శకుడు అన్నీ ఆయనే..ఆయనకి చదివేవాళ్ళతో సంబంధంలేదు..చదివి ఏమనుకుంటారో అని భయం అంతకంటే లేదు..ఉన్నదున్నట్లుగా ఏమాత్రం ఫిల్టర్స్ లేకుండా తన మనసునీ,తన ఆలోచనల్నీ,తన పిచ్చితనాన్నీ,కోపాన్నీ,బాధనూ,ప్రేమనూ,ద్వేషాన్నీ ఇలా మనసులో ఎన్ని భావోద్వేగాలకు స్థానం ఉందో అన్నిటినీ ఈ పుస్తకం ద్వారా మన ముందుంచుతారు.
"I am writing only for my shadow, which is now stretched across the wall in the light of the lamp..I must make myself known to him."
అంటూ మొదటి పేజీ లోనే చెప్పడంలో,"ఇది నా కోసం,నా నీడ కోసం రాసుకుంటున్నాను,నేను నీకేమీ చెప్పట్లేదు,నీకు వినే అర్హత ఉందో లేదో కూడా నాకు తెలీదు,విని నువ్వేమనుకుంటావో నాకు అవసరం లేదు" అన్నట్లు ఉంటుంది చదివేవాళ్ళకి..ఇలా రచయిత లోని తిరుగుబాటు ధోరణి మనకు ఆదిలోనే పరిచయమవుతుంది..

'The Blind Owl' ను ఇరాన్ సాహితీరంగంలో ఎన్నదగ్గ రచనలు చేసిన Sadeq Hedayat మాగ్నమ్ ఒపస్ గా పరిగణిస్తారు..మనిషి తన చుట్టూ ఉన్న ప్రపంచంలో ఇమడలేకపోవడం,తనను సమాజంలో ఒక భాగంగా ఐడెంటిఫై చేసుకోలేకపోవడం వంటి మానసికప్రవృత్తులు అస్థిత్వవాదం,అబ్సర్డిటీలకు దారితీశాయి..ఇంత పెద్ద ప్రపంచంలో అంత మంది సుఖంగా బ్రతుకుతున్నారు కదా!,మరి నాకే ఈ బాధ ఎందుకు ?, నేనెందుకు భిన్నంగా ఉన్నాను? అని నిరంతరం ఆత్మపరిశీలన చేసుకుంటూ జీవిత పరమార్ధం తెలుసుకోవాలనే జిజ్ఞాసలోంచే ఈ Blind Owl పుట్టింది..ఈ రచన ఇరాన్ రాజకీయ,సాంఘిక పరిస్థితులనూ/మతపరమైన నమ్మకాలనూ కించపరిచేదిగా ఉండటం వలన దీన్ని 18వ Tehran International Book Fair నుంచి బ్యాన్ చేశారంటారు..ఇరాన్ లో ఇది ప్రచురణకు నోచుకోకపోవడంతో ఇండియా లోనే దీనికి తొలి ముద్రణ జరిగింది..

ఈ కథలో మనకు పేరు తెలియని ముఖ్య పాత్ర పెన్ కేసెస్ తయారు చేసే ఆర్టిస్ట్..ఈ ఆర్టిస్ట్ ఒక వైపైతే మిగతా ప్రపంచం అంతా మరొక వైపు ఉంటుంది..ప్రొటొగోనిస్ట్ తనలాంటి వాళ్ళు కానీ మనుషుల్ని 'rabble-men' అనీ,తనని దగ్గరికి రానీయకుండా చాలామందితో సంబంధాలు కలిగిన భార్యను 'bitch' అనీ పుస్తకం అంతా సంబోధిస్తాడు..ఒక ప్రక్కన తన ఉనికి మిగతా ప్రపంచం కంటే భిన్నమని నమ్ముతూనే,వారితో తనని పోల్చుకుంటూ ఆ resemblances  ను సహించలేకపోతున్నానంటాడు.. తాను చిన్నప్పటి నుంచీ ప్రేమించిన భార్య ప్రేమను పొందలేని నైరాశ్యం ఒక అబ్సెషన్ గా మారడంతో రచయిత ఆలోచనలు ప్రేమ నుంచి కోపంగా,ద్వేషంగా,ఆ పై విరక్తిగా మారడం,వాటి పర్యవసానాలతో కథ ముందుకి వెళ్తుంది..ఇందులో కొన్ని వాక్యాలు రిపీటెడ్ గా మళ్ళీ మళ్ళీ చెప్తారు..కథంతా ఫస్ట్ పర్సన్ లోనే చెప్పినా భూత,వర్తమాన కాలాల మధ్య నడుస్తుంది..సమాజాన్ని లెక్కచెయ్యని రచయిత ధోరణి కొన్ని చోట్ల తెలుగు రచయిత చలం గారిని గుర్తుకు తెస్తుంది..మరికొన్ని చోట్ల గుడ్డిగా సమాజం మీద అక్కసు వెళ్లబోసుకునే ధోరణిగా కూడా అనిపిస్తుంది..ఇందులో ఇరాన్,భారతీయ సంస్కృతులను విస్తృతంగా చర్చించారు,దానితో పాటుగా అక్కడక్కడ ఒమర్ ఖయ్యాం కవితల ప్రస్తావన కూడా ఉంటుంది..
It seemed as though mystery was everywhere and my lungs hardly dared to inhale the air.
 He was like someone whom I had known once, but he was no part of me.
I thought to myself, 'If it is true that everyone has his own star in the sky mine must be remote, dark and meaningless.Perhaps I have never had a star at all.'
ఈ పుస్తకంలో Sadeq ఆలోచనలు ఎప్పుడూ జీవన్మృత్యులవుల మధ్యలో ప్రయాణిస్తూ ఉంటాయి..యూరోప్ లో ఉన్న కాలంలో ప్రపంచ సాహిత్యంతో ఆయనకి పరిచయం కలగడంతో Kafka,Poe,Dostoevski లాంటి వారి ప్రభావం ఇందులో స్పష్టంగా కనిపిస్తుంది..ముఖ్యంగా మిగతా existential రచనల తరహాకు భిన్నంగా ఇందులో రచయిత మృత్యువును ప్రధాన పాత్రగా మలిచారు..ఇందులో 'డెత్' హీరో అన్నమాట.. నిజమైనదీ,నిజాయితీ కలిగినదీ మృత్యువు మాత్రమే అంటారు..తన చుట్టూ ఉన్న ఈ ప్రపంచం,మనుషులూ,విధానాలు అన్నీ ఒక పచ్చి అబద్ధమనీ,మోసభూయిష్టమనే రచయిత ఆలోచనలు చేదు మాత్రల్లా ఉంటాయి..చదువుతున్నంతసేపు మన గుండె శబ్దం మనకే వినిపిస్తోందా అన్నట్లు అనిపించే నిశ్శబ్దపు రాత్రులనూ,పగళ్ళనూ అద్భుతంగా తన పదాల్లో మనముందు చిత్రించినప్పటికీ  ఆ నిశ్శబ్దంలోంచి ఎల్లలులేని నైరాశ్యం,సమాజంపై అంతులేని ఆగ్రహం లాంటివి చెవులు చిల్లులుపడే ధ్వనితో మేమున్నామంటూ ఆయన ప్రతి పదంలోనూ ద్యోతకమవుతూనే ఉంటాయి..జీవితం యొక్క Monotony ని చూసి చూసి విసిగిపోయిన రచయిత musings లో చివరకి పునర్జన్మ కూడా తనకి అక్కర్లేదనీ తనకి మళ్ళీ ఈ ప్రపంచాన్ని చూసే దౌర్భగ్యం వద్దనీ అంటారు..

అస్థిత్వవాదం,అబ్సర్డిటీ లు పరిచయమైన తొలినాళ్ళలో Herman Hesse,Andre Gide,Albert Camus లాంటి యూరోపియన్ రచయితలను చదివినప్పుడు,ఆ పుస్తకాలను పూర్తి చేసిన వారం-పది రోజులకి గానీ ఆ ప్రభావం నుంచి బయటపడేదాన్ని కాదు..ఇప్పుడు ఈ Blind Owl చదివాకా అవే నయం అనిపిస్తున్నాయి..వారి పుస్తకాల్లో ఉన్న సరళత్వం ఇందులో లేదు..Sadeq Hedayat consciousness కి తీక్షణత చాలా ఎక్కువ..మనకి తెలీకుండానే మన మెదళ్ళని తన ఆధీనంలోకి తీసేసుకోగల తీవ్రత అది..సులువుగా ఆకళింపు చేసుకునే రచనలకు ఈ Blind Owl చెందదు..పిచ్చితనాన్ని,ద్వేషాన్నీ,బాధనూ,విరక్తినీ కూడా consider చెయ్యగలిగే మనసున్న వాళ్ళు   తప్పకుండా చదవవలసిన పుస్తకం ఇది..నేనైతే ఆ తీవ్రత చాలా ఎక్కువగా అనిపించి,రెండు మూడు ఇంటెర్వల్స్ లో చదివిన పుస్తకం ఇది..చివరగా ఈ పుస్తకం గురించి ఒక్క ముక్కలో చెప్పాలంటే 'Depiction of suffering in it's best possible way' అంటాను..

పుస్తకం నుండి కొన్ని నచ్చిన వాక్యాలు,
My heart stood still. I held my breath. I was afraid that if I breathed she might disappear like cloud or smoke.
ఒక మాస్టర్ పీస్ ఎలా పుడుతుందో చెప్తూ,
At such times as this every man takes refuge in some firmly established habit, in his own particular passion. The drunkard stupefies himself with drink, the writer writes, the sculptor attacks the stone. Each relieves his mind of the burden by recourse to his own stimulant and it is at such times as this that the real artist is capable of producing a masterpiece..
The subject I had chosen, a dead woman, had a curious affinity to my dead manner of painting. I had never been anything else than a painter of dead bodies.
The only thing that makes me write is the need, the overmastering need, at this moment more urgent than ever it was in the past, to create a channel between my thoughts and my unsubstantial self, my shadow, that sinister shadow which at this moment is stretched across the wall in the light
of the oil-lamp in the attitude of one studying attentively and devouring each word I write.This shadow surely understands better than I do. It is only to him that I can talk properly. It is he who compels me to talk. Only he is capable of knowing me. He surely understands..It is my wish, when I have poured the juice- rather, the bitter wine of my life down the parched throat of my shadow, to say to him, 'This is my life'.
How many stories about love, copulation, marriage and death already exist, not one ofwhich tells the truth! How sick I am of well-constructed plots and brilliant writing!
Monotony of life గురించి చెప్తూ,ఫిక్షన్ అంటే జీవితమంటే విసిగివేసారిపోయిన మనుషుల మనోవ్యధ ఫలితం అంటారు..
For thousands of years people have been saying the same words, performingthe same sexual act, vexing themselves with the same childish worries. Is not life frombeginning to end a ludicrous story, an improbable, stupid yam? Am I not now writing my own personal piece of fiction? A story is only an outlet for frustrated aspirations, for aspirations which the story-teller conceives in accordance with a limited stock of spiritual resources inherited from previous generations.
For three years, Of, rather for two years and four months - although, what do days and months matter? To me they mean nothing; time has no meaning for one who is lying in the grave - this room has been the tomb of my existence, the tomb of my mind.

Wednesday, April 5, 2017

The Tales of Madness - Luigi Pirandello

వేసవి సెలవులు కావడంతో పెద్ద పెద్ద నవలలు చదివే తీరిక లేక షార్ట్ స్టోరీస్ గురించి చూస్తుంటే ఈ మహానుభావుడు కనపడ్డారు.. సరదాగా ఒకటి రెండు కథలు చదువుదాంలే అని మొదలుపెట్టిన నాకు పుస్తకం అంతా పూర్తి చేసేదాకా నిద్ర పట్టలేదు..'జీవితం నుండి పూర్తిగా విడివడి ఒక ప్రక్కగా నుంచుని నీ రోల్ ని నువ్వే తరచి చూసుకుంటే ఆ జీవితమనే స్టేజి పై  నువ్విక లేనట్లే' అనే  Pirandello ను కేవలం ఒక రచయితగా మాత్రమే చూడడానికి మనస్కరించడంలేదు..ఇటలీకి చెందిన నోబెల్ పురస్కార గ్రహీత Luigi Pirandello రచనల్లో మనకు ఒక ఫిలాసఫర్,సైకాలజిస్ట్,ఆర్టిస్ట్ కూడా కనిపిస్తారని  ఆయన కథలు చదివినవారెవరైనా నిస్సందేహంగా చెప్తారు..నాకు ఆల్బర్ట్ కామస్ ను తలుచుకోగానే గుర్తొచ్చే మొదటి పదం 'రెబల్' అయితే,పిరాండెల్లో అనగానే ఇకపై 'madness' గుర్తొస్తుంది...అంతకుమునుపు కూడా చాలా మంది రచయితలూ,కవులూ,చిత్రకారులూ ఈ madness కి ఒక రూపాన్నివ్వడానికి ప్రయత్నించినప్పటికీ,ఈ పదానికి ఆయన న్యాయం చేసినంతగా మరెవరు చెయ్యలేదని Pirandello ని చదివిన వారెవరైనా ఘంటాపదంగా చెప్తారు..

'The Tales of Madness' లో మొత్తం పదహారు కథలున్నాయి..ఇందులో పిరాండెల్లో madness కు సంబంధించిన విపరీత ధోరణులను మొదలుకుని Dementia (చిత్త వైకల్యాలు) లాంటి రుగ్మతల వరకూ వివిధ మానసిక స్థితులను అన్ని సాధ్యమైన కోణాల్లోనూ చూపిస్తారు..నిజానికి ఈ కథల్లో అస్థిత్వవాదాన్ని (Existentialism ) చర్చించడానికి madness ను ఒక మెటాఫోర్ గా వాడారు..Pirandello దృష్టిలో పిచ్చితనం లేని మనిషి అస్థిత్వమే లేదు,ఈ నమ్మకాన్ని బలపరుస్తూ ఆయన కథలన్నీ నిజజీవితంతో పెనవేసుకునే ఉంటాయి..పిరాండెల్లో 'madness' ను అర్ధం చేసుకోడానికి సింపుల్ ఫార్ములాలు ఏమీ ఉండవు,అలాగే దాన్ని స్పష్టంగా వర్గీకరించడం వీలుపడదు..ఈ కథల్లో వేటికీ స్పష్టమైన 'లాజిక్' ఉండదు..అసంపూర్తిగా,అంతు చిక్కని కథల్లా ఉంటాయి,చదివేవాళ్ళని ఒక సందిగ్ధంలోకి నెట్టేస్తాయి..Madness ను శోధించే క్రమం లో పిరాండెల్లో తన ఆలోచనలను Pre-Freudian సైకాలజిస్ట్ లు అయిన Janet,Binet,Marchesini మొదలగువారి నుండి కొంత సంగ్రహించినప్పటికీ,ముఖ్యంగా ఆయన రచనలు ఆయన వ్యక్తిగత అనుభవాలనుండి ప్రభావితమయ్యాయి అంటారు..మానసిక వైకల్యం కలిగిన భార్య Antonietta తో పిరాండెల్లో వైవాహిక జీవితం Madness పై ఆయన ఆలోచనాసరళిని చాలా వరకూ ప్రభావితం చేసిందంటారు..

ప్రతి మనిషికీ మనకు తెలిసీ/తెలియకా కొంత పిచ్చితనం ఉండటం కూడా ఒక ఒక సహజమైన మానసిక స్థితి క్రిందకే వస్తుందని ఈ కథలన్నీ నిరూపిస్తాయి..ఎందుకంటే ఒక్కో కథా చదువుతుంటే,'అరే ! ఈ మానసిక స్థితి నాకు కూడా పరిచయమే' అని పాఠకులు అనుకుని తీరాల్సిందే..అన్ని కథలూ అద్దాల్లా మన ప్రతిబింబాల్ని అందులో చూసుకోమంటాయి..ఒక్కోసారి వాస్తవం నుంచి పారిపోవడం,మరికొన్ని సార్లు ఏదో జరుగుతుందని భయపడడం,నిజాన్ని జీర్ణించుకోలేక భ్రమలో బ్రతకడానికి అలవాటుపడటం,సమాజంలో ఇమడలేక దూరంగా పారిపోవడం/లేదా 'తను' కానీ తనను సమాజమనే చట్రంలో ఇమిడ్చేసుకోవడం,ఆ కారణంగా ఉత్పన్నమయ్యే భయాలు,బాధలూ,కోపతాపాలు,నిరాశ-నిస్పృహలు ఇలా అన్ని కోణాల్నీ స్పృశిస్తూ మనిషి మస్తిష్కమనే సముద్రపు లోతును కొలవడానికి ప్రయత్నిస్తాయి..

Pirandello పాత్రలు జీవితమంటే నిరర్ధకమైనదనీ,దానికి తోడు జీవితంలో ఎదురయ్యే సమస్యలకి పరిష్కారం ఉండదనే బలమైన నమ్మకం కలిగి ఉంటాయి..అందువల్ల ఈ కథలన్నీ pessimism కు ప్రతీకలుగా కనిపిస్తాయి..ఈ పాత్రలన్నిటిలో సాధాణంగా కనిపించే మరో విషయం,'విపరీతమైన విశ్లేషణా శక్తి'...ప్రతి సమస్యనూ తీవ్రంగా విశ్లేషిస్తూ,ఆ కారణంగా మామూలు మనుషుల్లా జీవించకుండా,ఆ Act of living లో తమ పాత్రను నిరంతరం తరచి చూసుకుంటూ ఉంటారు..

ఉదాహరణకి 'The Train Whistled' అనే కథలో Belluca  ఊహల్లో సుదూరమైన ప్రదేశాలకు ప్రయాణించడం ద్వారా తన బాధలన్నీ మర్చిపోతాడు.. అలాగే The Wheelbarrow కథలో మరో వ్యక్తి భారమైన బ్రతుకునుండి ప్రశాంతత పొందడం కోసం రహస్యంగా ఒక విచిత్రమైన చర్య చేస్తుంటాడు..Pitagora's Misfortune కూడా ఇదే కోవకు చెందిన కథ..ఈ రెండు కథల్లో వ్యక్తులు ఐడెంటిటీ ఇష్యూస్ తో బాధపడుతుంటారు..
My spirit had almost become estranged from my senses and had taken refuge in an indefinitely distant place where, inexplicably and with a sense of joy that didn't seem its own, it caught a glimpse of the seething of a different life. Not its own, but one that could have been its own. Not here, not now, but there in that infinitely distant place. It was the seething of a remote life which perhaps had been its own, it knew not how or when, and of which it had a vague recollection, not of acts, not of images but, as it were, of desires that vanished even before they were formed. And there was the feeling of not existing, which, though empty, was sad and painful.
Escape అనే మరో కథలో Bareggi తన బాధల నుండి విముక్తి పొందే క్రమంలో ఒక పాలవాడి గుర్రబ్బండిని తోలుకుంటూ సుదూర గ్రామీణ ప్రాంతాలకు వెళ్ళిపోతాడు..Set fire to the Straw మరో చక్కని కథ లైఫ్ ప్రియరిటిస్ గురించి చర్చిస్తుంది..అలాగే Mrs.Frola and Mr.Ponza వాస్తవాన్ని అంగీకరించలేని అత్తా అల్లుళ్ళ కథ..అలాగే Puberty అనే కథ టీనేజ్ కి వచ్చిన అమ్మాయి మనస్తత్వానికీ,ఆ వయసులో ఉండే భయాలకీ దర్పణం పడుతుంది..
I also penetrated into the life of the plants, and little by little, from a pebble, from a blade of grass, I arose, absorbing and feeling within me the life of all things, until it seemed that I was almost becoming the world, that the trees were my limbs, the earth my body, the rivers my veins, and the air my soul. And for a while I went on like that, ecstatic and pervaded by this divine vision.
Fear of being happy కథలో Fabio జీవితానికి విపరీతమైన లాజిక్ అప్లై చేసి అదొక అబ్సెషన్ గా మారడంతో చెడు తనను చేరుకోడానికి వేచి చూస్తుందనే భ్రమలో పిచ్చివాడిగా మారడం కూడా madness లో మరో కోణాన్ని చూపిస్తుంది.. అలాగే When I was Crazy అనే కథలో protagonist సమాజం తనను పిచ్చివాడిగా ముద్ర వేసిన కారణంగా తాను కూడా (Sane)సాధారణ మనిషిగా మారాననీ స్వార్ధం నేర్చుకున్నానని అంటాడు..
But while I walked through my lands, tiptoed and stooped in order to avoid trampling some little flower or insect whose ephemeral life I lived within myself, those others were stripping my fields, stripping my houses, and going so far as to strip me.And now, here I am: ecce homo
ఈ కథ ప్రకారం ప్రకారం పిరాండెల్లో madness ను ఒక సోషల్ ఎలిమెంట్ గా కూడా చూస్తారు..ఇది మనిషి సమాజంలో ఇమడడానికి పడే సంఘర్షణని ప్రతిబింబిస్తుంది..Pirandello రచనల్లో మామూలు మనుషులకంటే (sane ) madness కే పెద్దపీట వేస్తారు..ఫిలాసఫర్ Henri Bergson సిద్ధాంతం ప్రకారం లైఫ్ అంటే formless అండ్ fluid కాబట్టి,జీవితాన్ని ఏ లాజిక్ లేకుండా బ్రతికే/లేక దానికి విచిత్రమైన లాజిక్ implement చేసే పిచ్చివాళ్ళు జీవితానికి మరింత దగ్గరగా ఉంటారు అని Pirandello వాదన..Existentialism,Philosophy ఇష్టపడేవాళ్లు ఖచ్చితంగా చదవలసిన పుస్తకం ఇది..ఫిలాసఫీ అన్నానని ఇందులో  విసుగొచ్చేలా ఊకదంపుడు ఉపన్యాసాలు ఏమీ ఉండవు,చిన్న చిన్న సంభాషణలతో,మనలాంటి మామూలు వ్యక్తులు మనతో తమ భయాలను,బాధల్ని స్వోత్కర్షలా చెప్పుకుంటున్నట్లు ఉంటుంది.

పుస్తకం నుండి కొన్ని నచ్చిన వాక్యాలు,
"Then everything that happens was destined to have happened? Wrong! It might not have happened if... and here, in this if I always lose myself."
The lessons one learns from the experiences of others, you say? They're useless. Each of us can think that experience is the fruit that grows according to the plant which produces it and the soil in which the plant has taken root. And if I consider myself to be, for instance, a rosebush whose nature it is to produce roses, why should I poison myself with the toxic fruit picked from the sad tree of someone else's life?
Whoever is not guilty, whoever has no reason to be sorry, is always a free man. Even if you chain me, I'll always be free internally. At this point, I don't care what happens to me externally.'
I didn't know that even the so-called mad possess that most complicated little thought-producing machine known as logic, which is in perfect running order, perhaps even more so than ours, in that, like ours, it never stops, not even in face of the most inadmissible deductions.
He who lives, doesn't see himself while he's living: he simply lives... If one can see his own life, that only means that one no longer lives it, but undergoes it, drags it along. Like a dead thing, one drags it along, because every form is a death.

Saturday, April 1, 2017

2BR02B - Kurt Vonnegut

Image Courtesy Google
రెండేళ్ల క్రిందట అనుకుంటా Lois Lowry డైస్టోపియన్ రచన 'The Giver' Quarter చదివినప్పుడు ఈ కాల్పనిక కథ భవిష్యత్తులో వాస్తవంగా మారబోతోందా అని అనిపించింది..మామూలుగా సైన్స్ ఫిక్షన్/డైస్టోపియన్/ఫాంటసీ రచనలకు ఆమడ దూరంలో ఉండే నేను Giver గురించి తరచూ వినడంతో,సరే ఒకసారి ప్రయత్నిద్దాం అని చదివాను..అది ఈరోజుకీ మర్చిపోలేని రచనల్లో ఒకటిగా మిగిలిపోయింది..మళ్ళీ ఇంతకాలానికి ఆ పుస్తకాన్ని గుర్తుకు తెచ్చింది Kurt Vonnegut రాసిన కథ 2BR02B..ముందుతరాల్లో రాజకీయ సామాజిక పరిస్థితులను గురించిన భవిష్యవాణిని 1940 లలోనే తన రచనల్లో పొందుపరచిన George Orwell రచనల్లాగే ఇది కూడా రాబోయే రోజుల్ని మన కళ్ళ ముందు నిలబెడుతుంది..1962 లో ప్రచురితమైన ఈ సైన్స్ ఫిక్షన్ కథ ఒకే విషయాన్ని రెండు మూడువందల పేజీల రచనగానూ చెప్పొచ్చు,ఇరవై పేజీల్లోనూ చెప్పచ్చు అనడానికి ఒక మంచి ఉదాహరణ..కానీ ఇక్కడ ముఖ్యమైన విషయం ఏంటంటే కేవలం 28 పేజీలున్న ఈ కథ ఒక పెద్ద నవల చదివిన అనుభూతికి సరిసాటిగా నిలుస్తుంది ..

"Everything was perfectly well"  అంటూ మొదలయ్యే ఈ To Be or Naught to be (2BR02B) అనే కథలో ఒక అందమైన ప్రపంచం (ఉటోపియా) ఉంటుంది.. ఈ ప్రపంచంలో మనుషులకు వృద్ధాప్యం,మరణం,వ్యాధులు లాంటి ఇహలోకపు బాధలేవీ ఉండవు..ఎటొచ్చీ భూమి మీద సమతౌల్యం కోసం 'ఒక పుట్టుకకు ప్రతిగా ఒక చావు' విధానాన్ని జనాభా నియంత్రణ అంటూ అమలు చేస్తుంటారు..అదే సమయంలో 129 ఏళ్ళు average వయసు కలిగిన ఆ జనాభాలో 56 ఏళ్ళ Edward K.Wehling,Jr (అంటే చాలా చిన్న వయస్కుడన్నమాట) అనే వ్యక్తి చికాగో ఆస్పత్రిలో తన భార్య ప్రసవ వేదన పడుతుండగా గది బయట వేచియుంటాడు..అతనికి triplets పుట్టబోతున్నారని డాక్టర్స్ ముందే చెప్తారు..మరి ఒక పుట్టుకని తాను అమితంగా ప్రేమించే తాత మరణాన్ని ప్రతిగా ఇవ్వడానికి గత్యంతరంలేక సిద్ధపడిన Wehling మరో రెండు ప్రాణాలకు బదులు చెల్లించలేడు కాబట్టి ముగ్గురు పసికందుల్లో ఎవరో ఒకర్ని ఎంచుకోవాల్సి పరిస్థితి..

అదే సమయంలో,
A sardonic old man, about two hundred years old, sat on a stepladder,painting a mural he did not like.
అంటూ మరొక 200 ఏళ్ళ వృద్ధుణ్ణి గురించి చెప్తారు..అతను ఈ లోకంలో ఉండలేడు,అలా అని ఈ లోకాన్ని విడిచి వెళ్ళలేడు..ఇక్కడ ఆ mural వాస్తవ ప్రపంచం అన్నమాట..ఆ వృద్ధుడు ఇక్కడ ఉండాలా వెళ్ళాలా అనే దువిధతో ఉంటాడు..
ఇక్కడ "2BR02B" అనేది మరణాన్నిఅందించే ఒక వ్యవస్థ(ఫెడరల్ బ్యూరో ఆఫ్ టెర్మినేషన్ ) ఫోన్ నెంబర్.. ఆ ఉటోపియా ప్రపంచంలో ఉండడం ఇష్టం లేని వాళ్ళు ఆ నెంబర్ ను డయల్ చేస్తే వారికి ఎక్కువగా బాధపడకుండా మరణించడంలో సహాయం చేస్తారు..ఆ వ్యవస్థను ఇలా ముద్దుగా పిలుచుకుంటారు..

 It was the telephone number of an institution whose fanciful sobriquets included: "Automat," "Birdland," "Cannery," "Catbox," "De-louser," "Easy-go," "Good-by, Mother," "Happy Hooligan," "Kiss-me-quick," "Lucky Pierre," "Sheepdip," "Waring Blendor," "Weep-no-more" and "Why Worry?"

మనిషి ఆలోచనా పరిధి ఎంతసేపూ జననం,పునరుత్పత్తి చెయ్యడం,ఆ తరువాత ఈ భూమి మీద ఎల్లకాలం ఉండిపోవాలనే కాంక్షను దాటి ఆవలకి వెళ్ళదు..జననమరణాలకి సైతం పరిధుల్ని విధించగలమనుకునే ఆ ప్రపంచంలో తన పరిధుల్ని మర్చిపోయి అన్నీ శాశ్వతం అనుకుంటూ ఈ అశాశ్వతంలో ఊపిరి సలపకుండా జీవిస్తున్న వర్గానికి ప్రతినిధులుగా Wehling ను,వృద్ధుణ్ణీ ఉదహరిస్తారు రచయిత..చివరగా మరణాన్ని ఆశ్రయించి ఆ ఫోన్ నెంబర్ కి ఫోన్ చేసిన వ్యక్తితో,
"Your city thanks you; your country thanks you; your planet thanks you. But the deepest thanks of all is from future generations."  అంటూ ముగిసే ఈ కథ వాస్తవాన్ని అంగీకరించమంటుంది.. 
చదివిన వెంటనే మర్చిపోయే పుస్తకాలు కొన్నైతే,అప్పుడప్పుడు జ్ఞాపకాల్లోకి వచ్చే ప్రపంచాల్ని పరిచయం చేసేవి మరికొన్ని..ఈ రెండూ కాకుండా చదివిన తరువాత కొంత సేపు పాఠకుల్ని ఆలోచనలో పడేసేవి మరికొన్ని ఉంటాయి..ఇది ఆ మూడో రకం రచన..Kurt Vonnegut ని చదువుదామని ఎంతోకాలం నుండీ అనుకుంటున్నా వేసవి సెలవుల వల్ల పెద్ద పెద్ద రచనలు చదవడం వీలుపడక చదివిన ఈ చిన్న కథ Vonnegut మరికొన్ని రచనల్ని చదవాలనే ఆసక్తి కలిగించింది..

పుస్తకం నుండి మరికొంత,
In the year 2000," said Dr. Hitz, "before scientists stepped in and laid down the law, there wasn't even enough drinking water to go around,and nothing to eat but sea-weed—and still people insisted on their right to reproduce like jackrabbits. And their right, if possible, to live forever."

Thursday, March 23, 2017

Grief is the Thing with Feathers - Max Porter

జీవితం ఎంత చిన్నదో అర్ధం అయ్యాక,కాలం విలువ తెలిసొచ్చాక,ఏదైనా విషయం మళ్ళీ మళ్ళీ వినాలన్నా,చదవాలన్నా అసహనం ఆవరిస్తోంది..కథకు ఎంతమాత్రం సంబంధం లేని,కథాగమనాన్ని ఏమాత్రం ప్రభావితం చెయ్యని అంశాలను చొప్పించి పేజీలు పేజీలు సాగదీసే రచనల మధ్య ఈ 'Grief is the thing with feathers' ఒక ఉపశమనం అనొచ్చు...అతి తక్కువ పదాల్లో చాలా ఎక్కువ అనుభూతుల్ని మన సొంతం చేసే బహుకొద్ది రచనల్లో ఇదొకటి..
Image courtesy Google

ఈ పుస్తకానికీ,ఈ మధ్యనే చదివిన Helen MacDonald రాసిన H is for Hawk కూ కథాపరంగా చాలా పొంతనలున్నాయి..రెండిటికీ కథావస్తువు Grief కావడం ఒకటైతే,రెండు పుస్తకాల్లోనూ పక్షుల్ని metaphor గా వాడారు..ఎటొచ్చీ Helen రచన పూర్తిస్థాయి గద్యంలో ఉంటే,మాక్స్ పోర్టర్ రచన గద్యం పద్యం మేళవింపులా ఉంది..లండన్ కు చెందిన మాక్స్ పోర్టర్ తొలి నవల అయిన ఈ Grief is the thing with feathers,International Dylan Thomas Prize ను సొంతం చేసుకోవడమే కాకుండా,Goldsmiths Prize,Guardian First Book Award లకు నామినేట్ చెయ్యబడింది..

రచయిత అయిన ఒక తండ్రి,ఆయన ఇద్దరు పిల్లలు,ఒక కాకి..ఈ ముగ్గురి కథే ఈ పుస్తకం..ఈ మధ్య కాలంలో చదివిన అతి చిన్న పుస్తకం ఇది,కేవలం 100 పేజీలు..ఇంట్లోనే జరిగిన ఒక ఆక్సిడెంట్ లో భార్య ఆకస్మిక మరణంతో కృంగిపోయి ఉన్న తండ్రి Ted Hughes's Crow గురించి ‘Crow on the Couch, a wild analysis’ ను రాస్తూ ఉండగా ఆ Crow(grief ) ఇంట్లోకి వచ్చి స్థిరపడుతుంది..ఇక్కడ Crow ను grief కు (శోకానికి) మెటాఫోర్ గా వాడారు మాక్స్..

Crow(grief ) నల్లనిది,శోకం తాలూకూ చీకటిని సూచిస్తుంది..కావ్ కావ్ మంటూ చికాకుపరుస్తుంది..తననొక డాక్టర్ గా,స్నేహితునిగా,దెయ్యంగా,విశ్లేషకునిగా,babysitter గా అభివర్ణించుకుంటుంది..తాను ఎన్నో మెమోయిర్స్ రాశానంటుంది..మనుషులు శోకంలో ఉన్నప్పుడు తప్ప మందమతులంటుంది..

He could learn a lot from me.
That’s why I’m here.
అంటూ మృత్యువు తలుపుతట్టిన ఆ ఇంట్లోకి అడుగుపెట్టిన Crow (grief ),తన అవసరం ఇక ఉండనంతవరకూ వాళ్ళతోనే ఉంటానంటుంది..
I won’t leave until you don’t need me any more.

ఇది పూర్తి స్థాయి నవల అని చెప్పలేము,ఇందులో కవిత్వం కూడా ఉంది..కొన్నివాస్తవాలతో పాటు కొన్ని కల్పితాలూ ఉన్నాయి..దీని Genre ఇదీ అంటూ ఒక గాటికి కట్టెయ్యడం కష్టమే..ఇందులో బాగా నచ్చిన విషయం మెటాఫోరికల్/పొయెటిక్ నేరేషన్..మాక్స్ పోర్టర్ పదాలను అలవోకగా ఉపయోగించిన తీరు గణితంలో ఒక తెలివైన కుర్రవాడు అంకెలతో చేసే విన్యాసాల్ని తలపిస్తుంది..

స్మశాన వైరాగ్యం అనుభవిస్తూ ఉన్నప్పుడు శోకం ఎన్నో పాఠాలు నేర్పుతుందంటారు..ఈ క్రింద వాక్యాలు రెండు మూడు సార్లు చదివాను..ఇలాంటి వర్ణన ఇంతవరకూ వినలేదు..
There is a fascinating constant exchange between Crow’s natural self and his civilised self, between the scavenger and the philosopher,the goddess of complete being and the black stain, between Crow and his birdness.It seems to me to be the self-same exchange between mourning and living, then and now.I could learn a lot from him.

ఇందులో Grief ను వివిధ దశల్లో చర్చించారు..
Grief felt fourth-dimensional, abstract, faintly familiar. I was cold.

మరణం అంటే తెలీని వయసులో తల్లిని పోగొట్టుకున్న ఇద్దరు చిన్నపిల్లల అంతరంగాన్ని మాక్స్ ఆవిష్కరించిన తీరు మనసుకి హత్తుకుంటుంది...
There were no crowds and no uniformed strangers and there was no new language of crisis.
We stayed in our PJs and people visited and gave us stuff.
Holiday and school became the same.

భార్య మరణాన్ని గురించిన శోకంలో భర్త అంతరంగం.. 
She was not busy dying, and there is no detritus of care, she was simply busy living, and then she was gone.

She won’t ever use (make-up, turmeric, hairbrush, thesaurus).          
She will never finish (Patricia Highsmith novel, peanut butter, lip balm).
And I will never shop for green Virago Classics for her birthday.          
I will stop finding her hairs.          
I will stop hearing her breathing.

మరణాన్ని అంగీకరించలేని మానవ నైజాన్ని ఉదహరిస్తూ,
We used to think she would turn up one day and say it had all been a test.          
We used to think we would both die at the same age she had.          
We used to think she could see us through mirrors.

పిల్లల మాటల్లో కవిత్వాన్ని ఇలా ఎత్తిపొడుస్తారు..
I don’t like Hughes and I don’t like poetry.
Insanity. Pretentiousness. Denial. Indulgence. Nonsense.

"బాధే సౌఖ్యమనే భావన రానీవోయ్" అని ఒక మహానుభావుడు అన్నట్లు శోకాన్ని అనుభవించడాన్ని కూడా ఒక మెడిటేషన్ గా చూపిస్తూ,
Moving on, as a concept, is for stupid people,because any sensible person knows grief is a long-term project.I refuse to rush.The pain that is thrust upon us let no man slow or speed or fix.

మామూలు పరిస్థితుల్లో ఈ రచన చదివిదానికంటే,Grieving phase లో ఉండి చదవడం వలన ఈ రచన నా మనసుకి మరింత దగ్గరగా అనిపించింది..ఇప్పట్లో ఇలాంటి పుస్తకాలు వద్దు అనుకుంటున్నా,రివ్యూలు చూసి చదవకుండా ఉండలేకపోయినందుకు ఇది నన్ను నిరాశపరచలేదనే చెప్పాలి..ఇలాంటి పుస్తకాలు జ్ఞాపకాల్ని తట్టిలేపి మర్చిపోయిన గాయాల్ని గుర్తు చేస్తాయన్న భ్రమను పటాపంచలు చేస్తూ విచిత్రంగా ఇదొక అనిర్వచనీయమైన అనుభూతిని మిగిల్చింది..
"Life is short,” Porter explains, “and I wanted to write something short.”
గార్డియన్ లో ప్రచురించబడిన వ్యాసంలో ఈ పుస్తకం నిడివి గురించి మాక్స్ పోర్టర్ మాటలు ఆయనపై గౌరవాన్ని కలిగించాయి...

పుస్తకం నుండి మరి కొన్ని నచ్చిన వాక్యాలు,
The sound of her voice was stinging, like a moon-dragged starvation surging into every hopeless raw vacant pore, undoing, exquisite undoing.

MAN    I would be done grieving?          
BIRD    No, not at all. You were done being hopeless. Grieving is something you’re still doing, and something you don’t need a crow for.          
MAN    I agree. It changes all the time.          
BIRD    Grief?          
MAN    Yes.          
BIRD    It is everything. It is the fabric of selfhood, and beautifully chaotic. It shares mathematical characteristics with many natural forms.

What good is a crow to a pack of grieving humans? A huddle.
A throb.
A sore.
A plug.
A gape.
A load.
A gap.

Soft.                     
Slight.                                  
Like light, like a child’s foot talcum-dusted and kissed, like stroke-reversing suede, like dust, like pins and needles, like a promise, like a curse, like seeds, like everything grained, plaited, linked, or numbered, like everything nature-made and violent and quiet.

Thursday, March 16, 2017

Lincoln in the Bardo - George Saunders




ఏదో పుస్తకం చదువుదామని కూర్చుంటే,మన ముందొక jigsaw పజిల్ పెట్టి,'సాల్వ్ చెయ్యి చూద్దాం' అంటారు George Saunders..ఎటొచ్చీ పాఠకులు పుస్తకం చదవడం పూర్తి చేసినా పజిల్ ను మాత్రం ఇంకా సాల్వ్ చేస్తూనే ఉంటారు..Lincoln in the Bardo ని చదవడం అంటే ఒక క్లిష్టమైన పజిల్ ను సాల్వ్ చెయ్యడంలా ఉంటుంది..అసలు మొదట నలభై పేజీల వరకూ కూడా అస్సలు తెలీని ఊరిలో గూగుల్ మ్యాప్ ని నమ్ముకుని దారి వెతుక్కుంటున్నట్లు ఎటెళ్తున్నామో,ఏం జరుగుతోందో కూడా అర్ధం కాదు..కానీ అప్పటివరకూ కాస్త ఓపిక పడితే ఆ తరువాత కథ ఆగదు.

'Lincoln in the Bardo' అనే టైటిల్ చూడగానే అసలు బార్డో అంటే ఏమిటా అని చూస్తే,ఆ పదం Tibetan Buddhism కి సంబంధించినదని ఉంది..టిబెటన్ బుద్దిజానికి సంబంధించి బార్డో అంటే మరణానికీ,పునర్జన్మకీ మధ్యన ఉండే దశగా చెప్తారు..(Bardo = A state of existence between death and rebirth, varying in length according to a person's conduct in life and manner of, or age at, death.)


1862 లో సివిల్ వార్ సమయంలో అబ్రహం లింకన్ అమెరికా అధ్యక్షుడుగా ఉండగా జరిగిన సంఘటనలకు కాల్పనికతను జోడించి ఈ హిస్టారికల్ ఫిక్షన్ కు రూపకల్పన చేశారు George Saunders..ఫిబ్రవరి 20,1862 లో అబ్రహం లింకన్,మేరీ లింకన్ లు వైట్ హౌస్ లో ఒక గొప్ప విందు ఏర్పాటు చేస్తారు..కానీ అదే సమయంలో వారి పదకొండేళ్ల కొడుకు Willie Lincoln తీవ్రమైన టైఫాయిడ్ జ్వరంతో బాధపడుతుంటాడు...ఒక దేశాధ్యక్షుడుగా ఆ విందు ఇవ్వడం తప్పనిసరి కావడం,అదే సమయంలో పరిస్థితి విషమించి తన కొడుకు తీవ్రమైన జ్వరంతో మేడ మీద గదిలో తుదిశ్వాస విడవడం లింకన్ ను తీవ్రంగా కలచివేస్తాయి..సరిగ్గా రెండ్రోజుల తరువాత ఒక రాత్రివేళ లింకన్ Willie మృతదేహాన్ని ఖననం చేసిన Georgetown symmetry కి వెళ్ళి Willie సమాధి వద్ద కొంతసేపు గడుపుతారు..ఈ సంఘటనే George Saunders రచనకు కథావస్తువు.

మరణానంతరం 'బార్డో' చేరిన Willie అక్కడ మరికొన్ని ఆత్మల తో చేరతాడు..రెండో రోజు తండ్రి వచ్చి సుగంధ ద్రవ్యాలతో నిండిన తన శరీరాన్ని హత్తుకుని ఏడవడం,మళ్ళీ వస్తానని చెప్పి తిరిగివెళ్లడంతో తండ్రి రాకకోసం వేచి చూస్తూ అక్కడే ఉండిపోతాడు..బార్డో ప్రపంచంలో పిల్లలు ఎక్కువ కాలం ఉండటానికి వీలుపడదు..ఆ కారణంగా మిగిలిన ఆత్మలు Willie ని ఎలా అయినా పంపించేద్దామని ప్రయత్నిస్తాయి..కానీ Willie అంగకరించకపోవడంతో అతని చుట్టూ ఒక రకమైన తీగల వలయంల ఏర్పడుతుంది,క్రమేణా ఆ వలయం గట్టిపడి ఒక Carapace(తెలుగులో ఏమంటారో తెలీలేదు) లా మారుతుంది..ఆ వలయంలో చిక్కుకుని Willie తీవ్రమైన బాధకు గురవుతుంటాడు..మరి తిరిగి వస్తానన్న తండ్రి వచ్చారా,Willie కి బార్డో నుంచి విముక్తి లభించిందా అనేది తరువాతి కథాంశం..
The more perverse the carapace, the less “light” (happiness, honesty, positive aspiration) would get in. -- roger bevins iii
అందులో చాలా ఆత్మలున్నా,Hans Vollman,Roger Bevins iii,The Reverend Everly Thomas అనే ముగ్గురు ముఖ్యులు..కథలో సింహభాగం వారి సంభాషణలే ఉంటాయి..ఆ కాలమాన పరిస్థితులకు అనుగుణంగా నీగ్రోల బానిసత్వం,సివిల్ వార్ మరణాలు వంటివి కూడా కథాగమనంలో పాలుపంచుకుంటాయి...ఒక ఫాంటసీని వాస్తవమని నమ్ముతూ సంచరించే ఆ ఆత్మల ప్రపంచంలో Willie రాకతో ఎలాంటి మార్పులు చోటు చేసుకున్నాయనే అంశంపై మిగతా కథంతా నడుస్తుంది...

ఇక 'బార్డో' మనకో ఆబ్స్ట్రాక్ట్  ప్రపంచం..అందులో ఆత్మల ఆలోచనల ద్వారా మనకు ఆ ప్రపంచాన్ని పరిచయం చేస్తారు  Saunders..ఇందులో నివసించే (?) వారికి తాము చనిపోయామని తెలీదు..వారు కేవలం తాము వ్యాధిగ్రస్తులమనీ (Sick-form), తమ సమాధులను (sick-box) లుగా పిలుచుకుంటూ,మళ్ళీ తమ ప్రపంచానికి తిరిగి వెళ్ళిపోగలమనీ  నమ్ముతుంటారు..వారి సంభాషణల్లో వారి గతించిన అనుభవాలూ,ఆశలూ,ఆశయాలు,భయాలు మనకు స్పష్టమవుతూ ఉంటాయి..రచయిత తన musings ని బార్డో ఆత్మల గళంలో అద్భుతంగా వినిపించారు..ఏ రచనలోనైనా ఒక ఆబ్జెక్ట్ ను దృశ్యం గా మలచడం సులభమే,కానీ 'బార్డో' రూపకల్పన ద్వారా శూన్యానికి ఒక దృశ్యంరూపం ఇవ్వడానికి ప్రయత్నించడం అనేది ఒక విధంగా సాహసం..కానీ ఈ విషయంలో George Saunders పూర్తిగా సఫలీకృతులయ్యారని చెప్పొచ్చు..

All were in sorrow, or had been, or soon would be.

Having never loved or been loved in that previous place, they were frozen here in a youthful state of perpetual emotional vacuity; interested only in freedom, profligacy, and high-jinks, railing against any limitation or commitment whatsoever. --  the reverend everly thomas.

In truth, we were bored, so very bored, so continually bored.  roger bevins iii
Each night passed with a devastating sameness. -- hans vollman

కథంతా చిన్న చిన్నఫ్రాగ్మెంట్స్ లా Quotes రూపం లో ఉంటుంది...ముఖ్యంగా సాధారణ శైలికి భిన్నంగా,చరిత్ర నుండి యధాతథంగా సంగ్రహించిన సమాచారాన్ని వేర్వేరు వాతావరణాల్లో,భిన్నమైన కోణాల్లో,విభిన్నమైన వ్యక్తుల ద్వారా చెప్తారు,అంటే ఒకే సంఘటనను వేర్వేరు కోణాల్లో చూపిస్తారు...దాని వలన రచయిత శైలిలో Conformity ఎంత వెతికినా కనిపించదు..ఉదాహరణకి అబ్రహం లింకన్ వ్యక్తిత్వాన్ని ఆవిష్కరించడంలో ఆయన శారీరక నిర్మాణం గురించీ,ముఖ కవళికల గురించీ పలువురి అభిప్రాయాలను రాస్తారు..కొందరు లింకన్ ను ఒక కురూపి అంటే,మరికొందరు ఆ రూపాన్ని దాటి చూడగలిగితే ఆయనలోని దయ ఆ కళ్ళలో ప్రతిఫలిస్తూ లింకన్ ను ఒక అందమైన వ్యక్తిగా నిలబెడుతుంది అంటారు...అదే విధంగా సివిల్ వార్ మరణాలకు బాధ్యుడుగా ఆయన్ను ఒక దేశాధ్యక్షుడిగా అనర్హుడని కొందరంటే,ఒక మామూలు తండ్రిగా పిల్లలపట్ల పిచ్చి ప్రేమ తో వారికి వైట్ హౌస్ లో ఏ క్రమశిక్షణా అలవర్చలేదని మరికొందరి విమర్శ..ఇలా లింకన్ వ్యక్తిత్వాన్ని అన్ని కోణాలనుంచీ చూపిస్తారు..అబ్రహం లింకన్ మంచి-చెడులతో తనకేం సంబంధం లేదు,ఆయన్ని పరిచయం చెయ్యడం వరకే తన పని అన్నట్లు ఉంటుంది Saunders శైలి..
The saddest eyes of any human being that I have ever seen.  --- In “Lincoln’s Melancholy: How Depression Challenged a President and Fueled His Greatness,” by Joshua Wolf Shenk, account of John Widmer
His nose is rather long but he is rather long himself, so it is a Necessity to keep the proportion complete. ---  In “Mary Lincoln: Biography of a Marriage,” by Ruth Painter Randall, account of a soldier.
బార్డో లో జీవన్మరణాల మధ్య కొట్టుమిట్టాడుతున్న ఆత్మలు అంతా శాశ్వతమే అన్నట్లు వ్యవహరించడం,మామూలు మనుషుల్లా మాట్లాడుకోవడం,కోట్లాడుకోవడం లాంటివి పైకి సరళంగా,సరదాగా కనిపిస్తూ మానవ జీవితంలోని అనిశ్చితిని అంతర్లీనంగా చెప్తూనే ఉంటాయి..సహజత్వం ఉట్టిపడేలా అన్ని పాత్రలు వారి వారి స్వాభావికమైన భాష మాట్లాడుతూ ఉంటాయి..'Gone with the wind' లో నీగ్రోల వాడుక భాష లాగా ఇందులో కూడా కొందరి మాటల్ని అప్పటి వ్యావహారిక భాషలా అస్తవ్యస్తమైన వాక్య నిర్మాణంతో (తప్పులతో కలిపి) రాశారు..

మొదట్లో ఒక లేయర్ మీద అల్లినట్లు అనిపించిన కథ క్రమేణా మరొకటి,ఇంకొకటి, ఇలా అనేక పొరలు ఒకదానిపై ఒకటి అమరిపోయినట్లు,కొన్నిసార్లు overlap అయిపోయినట్లు అనిపిస్తుంది..ముఖ్యంగా తన తొలి నవలకు George Saunders ఎన్నుకున్న శైలి చాలా పుస్తకాల కంటే భిన్నమైనదీ,క్లిష్టతరమైనదీను..ఈ కథ ఒక అద్భుతం అని చెప్పలేను కథనిర్మాణం లో రచయిత ఎంచుకున్న శైలి,నేరేషన్ మాత్రం అద్భుతం..ఇటువంటి రచన ఇప్పటివరకూ చదవలేదు అని మాత్రం చెప్పగలను..
కథలో సంభాషణలు ఇలా ఉంటాయి,లింకన్ Willie సమాధి వద్దకు వచ్చినప్పుడు ఆత్మల సంభాషణ,
And touched the face and hair fondly. --- hans vollmanAs no doubt he had many times done when the boy was -- roger bevins iiiLess sick. -- hans vollman
Saunders పదాలతో చేసిన మాయాజాలం ఈ వర్ణనల్లో అడుగడుగునా కనిపిస్తూ ఉంటుంది..
But he went forth into that stygian dark like pilgrim going forward into a trackless desert.
Truth be told, there was not one among the many here—not even the strongest—who did not entertain some lingering doubt about the wisdom of his or her choice.  roger bevins iii
The tide ran out but never ran in, said Susanna Briggs... The stones rolled downhill but never rolled back up, said Cynthia Hoynton. .....You never in your life was given enough, said Miranda Debb.
You are a wave that has crashed upon the shore, said Miranda.
Tell them we are tired of being nothing, and doing nothing, and mattering not at all to anyone, and living in a state of constant fear, -- the Reverend said.
కొడుకుని పోగొట్టుకున్న లింకన్ శారీరక,మానసిక స్థితిని వర్ణిస్తూ,
Great sobs choked his utterance. He buried his head in his hands, and his tall frame was convulsed with emotion.His grief unnerved him, and made him a weak, passive child. I did not dream that his rugged nature could be so moved. I shall never forget those solemn moments—genius and greatness weeping over love’s lost idol.--Keckley, op. cit.
పుస్తకం నుండి మరికొన్ని నచ్చిన అంశాలు  ,
What I mean to say is, we had been considerable. Had been loved. Not lonely, not lost, not freakish, but wise, each in his or her own way. Our departures caused pain. Those who had loved us sat upon their beds, heads in hand; lowered their faces to tabletops, making animal noises. We had been loved, I say, and remembering us, even many years later, people would smile, briefly gladdened at the memory. --- the reverend everly thomas.
All over now. He is either in joy or nothingness. (So why grieve? The worst of it, for him, is over.)

The Immortal Life of Henrietta Lacks - Rebecca Skloot

కొన్నిసార్లు ఒక పుస్తకం చదవాలనే ఆసక్తి కలగడానికి పుస్తకం పేరే కాదు,దాని మీదున్న కవర్ కూడా కొంతవరకు కారణం అవుతుంది...అమెరికన్ జర్నలిస్ట్/రచయిత్రి Rebecca Skloot రాసిన ఈ 'The Immortal Life of Henrietta Lacks' కవర్ మీద కాన్ఫిడెంట్ గా నవ్వుతూ ఉన్న అమ్మాయి మొహం,అందునా 'immortality' లాంటి బ్రహ్మపదార్ధం కనిపించగానే వెంటనే పేజీ తిప్పాలనిపించింది..1951 లో అమెరికా లోని బాల్టిమోర్ లో Henrietta Lacks అనే ఒక నల్ల జాతీయురాలు సర్వికల్ కాన్సర్ బారినపడి మృతి చెందుతుంది..ఐదుగురు పిల్లల తల్లి అయిన Henrietta మరణించే సమయానికి ఆమెకు కేవలం 31 ఏళ్ళు..పొగాకు తోటల్లో రోజువారీ పనిచేసే ఆమె భర్త డేవిడ్,ఐదుగురు పిల్లలు,Elsie,Lawrence,Deborah,Joseph(సోనీ),Zakariyya లతో కలిసి Clover లో నివసించేది..'Walnut eyes' తో ఆకర్షణీయంగా ఉండటం,అందరినీ ప్రేమాభిమానాలతో ఆదరించడం Henrietta ప్రత్యేకత..

ఇప్పుడు భూగోళం మీద Henrietta ప్రపంచానికి అస్సలు సంబంధం లేని మరోప్రపంచం విషయానికి వస్తే,శాస్త్రీయ విజ్ఞానానికి సంబంధించిన ప్రయోగాలు మరియూ పరిశోధనల విషయంలో సైంటిస్టులు దేనిమీదైతే పరిశోధన చేస్తారో దాన్ని సాధారణంగా ఒక ముడిసరుకు లేదా ఒక ఆబ్జెక్ట్ గా మాత్రమే చూడడం జరుగుతుంది..ఇలాంటి విషయాల్లో భావోద్వేగాలకు తావు లేదు..కానీ ఆ ముడిపదార్ధంగా తీసుకునే ఆబ్జెక్ట్ ఒక మనిషి అయితే !! సరిగ్గా ఇక్కడే Henrietta Lacks కథ మలుపు తిరుగుతుంది..1950 ల కాలం,అంటే మోడరన్ మెడిసిన్ ఆవిర్భావానికి పునాదులు పడుతున్న సమయంలో పోలియో,కాన్సర్,హెచ్ ఐ వీ లాంటి భయంకరమైన వ్యాధులకు విరుగుడు కనిపెట్టే క్రమంలో శాస్త్రవేత్తలు జంతువులను తమ పరిశోధనలకు ఉపయోగించుకునేవారన్నది అందరికీ తెలిసిన విషయమే..కానీ ఈ పరిశోధనల్లో మరో అడుగు ముందుకేస్తూ మేరీల్యాండ్ కు చెందిన George Gey (Guy ) ,Margaret Gey దంపతులు శస్త్రచికిత్స జరిగే సమయంలో మనిషి శరీరం నుండి తీసిన కాన్సర్ టిష్యూల్లో నుండి వేరు చేసిన సెల్స్ ను సజీవంగా ఉంచే దిశగా 'సెల్ కల్చర్' కు శ్రీకారం చుట్టారు...కానీ హ్యూమన్ సెల్స్ ని సజీవంగా ఉంచడానికి అవసరమయ్యే సౌకర్యాలుగానీ,సాంకేతికతగానీ ఏమాత్రం అందుబాటులో లేని ఆ కాలంలో,తన  జీవితాన్ని ప్రయోగశాలకే పరిమితం చేసి,తన సంపాదన అంతా కూడా పరిశోధనలకు వెచ్చించినప్పటికీ Gey అప్పటికే ఆ ప్రయత్నంలో చాలా సార్లు విఫలమయ్యారు..సరిగ్గా అదే సమయంలో సెర్వికల్ కాన్సర్ విషమించి Henrietta,Johns Hopkins హాస్పిటల్ కు రావడం,ఆమెకు వైద్యం చేసిన Howard Jones చాలా మంది పేషెంట్స్ లాగే ఆమె శరీరం నుంచి కూడా తీసిన టిష్యూ సాంపిల్స్ ను Gey కు అందజెయ్యడం జరుగుతుంది..కానీ మోడరన్ వైద్య శాస్త్రాన్ని సమూలంగా మార్చేసే ఒక గొప్ప పరిణామానికి అంకురార్పణ జరగబోతోందని ఆ సమయంలో ఎవరూ ఊహించి ఉండరు..Gey,తన అసిస్టెంట్ మేరీ సహాయంతో తన లాబొరేటరీ లో Roller tube culturing technique ద్వారా He-La సెల్స్ ను సృష్టించడంలో ఎట్టకేలకు సఫలీకృతులవుతారు..అప్పటినుండీ Henrietta Lacks మరణించినా కూడా ఆమె లోని కణాలు He Le సెల్స్ గా అమరత్వాన్ని పొందాయి..తొలుత Gey చిన్న ల్యాబ్ లో మొదలైన He La ప్రొడక్షన్ త్వరలోనే Tuskegee,NIH లాంటి పెద్ద పెద్ద సంస్థలనుండి మాస్ ప్రొడక్షన్ చెయ్యడంతో ప్రపంచం నలుమూలల్నుంచీ పరిశోధనలకు మిలియన్ల ఆర్డర్లు,వాటితో పాటుగా లాభాలు కూడా తీసుకొచ్చింది..ముందు పోలియో వాక్సిన్ తయారీకి ఉపయోగించిన ఈ సెల్స్ ను క్రమేణా కాన్సర్,జెనెటిక్స్,క్లోనింగ్,కాస్మెటిక్,ఫార్మసిటికల్ లాంటి చాలా రంగాల్లో విరివిగా ఉపయోగించారు..చివరకు 1960లో రష్యన్లు ప్రయోగించిన రెండవ శాటిలైట్ లోను,అంతరిక్షంలోకి వెళ్లిన వ్యోమగాములతో కూడా He La ప్రయాణించింది..
They kept growing like nothing anyone had seen, doubling their numbers every twenty-four hours, stacking hundreds on top of hundreds, accumulating by the millions. “Spreading like crabgrass!” Margaret said. They grew twenty times faster than Henrietta’s normal cells, which died only a few days after Mary put them in culture. As long as they had food and warmth, Henrietta’s cancer cells seemed unstoppable.
మరణాన్ని కూడా శాసించగల శక్తిని తమలో దాచుకున్న He La సెల్స్ ఒక వైపు ప్రపంచం నలుదిశలా వ్యాపిస్తూ,వివిధ దేశాల పాలసీలను రూపకల్పన చేసే దిశగా శాస్త్ర సాంకేతిక రంగాల్లో అనేక పరిశోధనల్లో భాగం పంచుకుని వైద్య రంగాన్ని మరో మెట్టు పైకి తీసుకెళ్తుంటే మరో వైపు ఈ సెల్స్ గురించి ఏమీ తెలియని ఆమె కుటుంబం మాత్రం దుర్భరమైన జీవితం గడుపుతుంటుంది..చిన్నతనంలోనే తల్లిని పోగొట్టుకున్న Henrietta కుమార్తె Deborah తన తల్లి గురించి తెలుసుకునే క్రమంలో He La సెల్స్ గురించిన విభ్రాంతికరమైన నిజాలు తెలియడంతో తీవ్ర వేదనకు గురవుతుంది..రిటైల్ రంగం,హాస్పటళ్లు,పలు కంపెనీలు He La కారణంగా సొమ్ము చేసుకుంటుంటే తాము మాత్రం కటిక దారిద్య్రం అనుభవిస్తున్నామనీ,తమ కుటుంబాన్ని అన్ని సంవత్సరాలు చీకట్లో ఉంచి మోసం చేశారని ఆమె బాధపడుతుంది..ఒక సందర్భంలో ఈ విషయం తెలిశాక Henrietta కొడుకు Lawrence,"మా అమ్మ వైద్య రంగానికి అంత ముఖ్యం అయినప్పుడు మాకు కనీసం హెల్త్ ఇన్సూరెన్స్ కూడా లేదేందుకు?"అని రచయిత్రి Rebecca ను అడుగుతాడు..

Henrietta కథలో ముఖ్యమైన పాత్ర Gey ది..ఇందులో నాయకుడూ,ప్రతినాయకుడూ రెండూ ఆయనే..ఆయనకు He La ఐడెంటిటీని బహిర్గతం చేసే ఉద్దేశ్యం లేక 1970 ల్లో Collier’s article ప్రచురించే వరకూ ఆమెను Helen Lane అనీ,Helen Larsen అనీ pseudonyms తో  ప్రచారంలో ఉంచారంటారు..అందువల్లే ఆమె కుంటుంబానికి He La గురించి అప్పటివరకూ తెలియదు..ఒక దశలో He La సెల్స్ Henrietta Lacks అనే మహిళవి అని ప్రపంచానికి చెప్పకపోవడం Gey చేసిన పొరపాటు అనిపించినా ఆమె సెల్ లైన్ తయారీ లో Gey స్వలాభాపేక్ష లేకుండా తన స్వంత ఖర్చుతో చేసిన పరిశోధన వెనుక కేవలం సమాజ శ్రేయస్సు మాత్రమే కనిపిస్తుంది..చివరకి He La ను పేటెంట్ చెయ్యమని ఎందరు చెప్పినా కూడా,తన వద్ద అందుకు కూడా సమయం లేదని Gey తిరస్కరించడం,ఆ సెల్స్ ను పరిశోధనల నిమిత్తం ఉచితంగా వైద్యులకు,కంపెనీలకు,ఇతర దేశాలకు కూడా ఇవ్వడంలో Gey లో ఒక ఉన్నతాశయం కోసం తపించే సైంటిస్ట్ మాత్రమే కనపడతారు..కానీ 70 లు వచ్చేసరికి ఆయన He La ను పేటెంట్ చేద్దామనుకున్నా అప్పటికే అది ఆయన చెయ్యి దాటిపోతుంది...

He La వెనుక ఉన్న వ్యక్తి Henrietta Lacks అని ప్రపంచానికి చాటిచెప్పాలని చాలా వ్యయ ప్రయాసలకోర్చి ఈ పుస్తకాన్ని రాసిన Rebecca,ఇందులో డాక్టర్స్ కు పేషెంట్స్ కు మధ్య ఉండాల్సిన కమ్యూనికేషన్ అవసరం గురించి చెప్తారు..విచిత్రంగా ఇటీవలే చదివిన అతుల్ గవన్డే 'Being Mortal' అనే పుస్తకంలో కూడా Dr.గవన్డే ఇదే విషయం గురించి పలుమార్లు  ప్రస్తావించారు..ఒక మనిషికి తమ శరీరంపై ఉండే హక్కును గుర్తించాలనీ,వారి భయాలనూ,అనుమానాలనూ ఓపిగ్గా విని,నివృత్తి చెయ్యాలనీ,అన్నిటినీ మించి పేషెంట్స్ తో నిజాయితీగా వ్యవహరించడం వైద్యుల కనీస ధర్మం అనీ అంటారు..కానీ Henrietta కేసులో ఆమె అంగీకారం లేకుండా,కనీసం ఆమె కుటుంబానికి కూడా తెలుపకుండా ఆమె సెల్ లైన్ ను తయారు  చెయ్యడం,వాటిపై పరిశోధనలు జరపడం ఈ కాలంలో అభ్యంతరకరం,వ్యక్తిగత  స్వేఛ్చకి భంగం అని కొందరు భావించినా,అప్పటి పరిస్థితుల దృష్ట్యా మనిషి శరీరం నుండి (పాడైపోయి)వేరు చెయ్యబడినదేదైనా అంటే  సెల్స్,టిష్యూ,క్యాన్సర్స్ ఇలాంటివి వ్యర్థం క్రిందకే వస్తాయనీ,వాటిని వైద్య పరిశోధనల నిమిత్తం ఉపయోగించడం నేరం కాదనీ మరికొందరి వాదన..ఈ వాద ప్రతివాదాల సంగతెలా ఉన్నా వైద్యానికి సంబంధించి కీలక రంగాల్లో He La ఇప్పటికీ తన ఉనికిని చాటుకుంటూనే ఉంది..ఇలాంటి సందర్భాల్లో పేషెంట్ల ప్రైవసీ ని కాపాడే దిశగా తయారైన Nuremberg Code,American Medical Association Code of Ethics లాంటివి చట్టబద్ధమైనవి కాదనీ అవి కేవలం వైద్యులు చేసే ఒక నామమాత్రపు Hippocratic Oath గా పేర్కొంటారు..

ఇక్కడ Henrietta ఒక నల్లజాతీయురాలు కావడం కూడా అప్పటి సామాజిక పరిస్థితుల దృష్ట్యా విస్మరించలేని అంశం..ఆ రోజుల్లో ముఖ్యంగా  నల్లజాతీయల మీద జరిగే ఆగడాల్లో ఈ వైద్యపరమైన పరిశోధనలు కూడా ఒకటి..వారికి తెలీకుండా వారిని అనేక ప్రయోగాల్లో భాగస్వాముల్ని చెయ్యడం అప్పట్లో పరిపాటి..Henrietta మొదటి కూతురు,మతిస్థిమితం లేని Elsie ఒక ఆస్పత్రి లో దారుణమైన ప్రయోగాల బారినపడి మృతి చెందడాన్ని కూడా ఈ సందర్భంగా ఇందులో పేర్కొంటారు..Johns Hopkins హాస్పిటల్ కూడా అదే చేసిందనీ,తమ తల్లి సెల్స్ తో అందరూ సొమ్ము చేసుకుంటున్నారని Henrietta కుమారులు Lawrence, Zakariyya పలు సందర్భాల్లో ఆరోపించినా, ఆమె కుమార్తె Deborah మాత్రం తన తల్లి ఎవరో ప్రపంచానికి తెలియాలని తప్ప ఇంకేమీ ఆశించట్లేదని అంటూ Rebecca తో ఆమె పుస్తకం రాయడంలో చివరివరకూ  సహాయపడుతుంది కానీ పుస్తకం ప్రచురణకు ముందే Deborah గుండెపోటు తో మరణిస్తుంది..

ఈ పుస్తకంలో శాస్త్రీయత ఒక పార్శ్వమైతే,మానవీయత మరో పార్స్వ్యం..Henrietta కు దక్కవలసిన గౌరవాన్ని ఇవ్వాలంటూ ఈ రెండింటికీ మధ్యనున్న అంతరాల్ని చెరిపెయ్యడమే రచయిత్రి Rebecca ప్రధానోద్దేశ్యంగా అనిపిస్తుంది..ఒక ప్రక్క He La సెల్స్ ను శాస్త్ర సాంకేతిక రంగాల్లో ఎంత విశేషంగా వాడుతున్నారో,దానికి సంబంధించిన అనేక పరిశోధనలనుటంకిస్తూ చెప్తూనే,మరో వైపు Henrietta కుటుంబం,పుట్టుపూర్వోత్తరాలు,వారి జీవన శైలి,నల్ల జాతీయులుగా వారు అనుభవించిన దుర్భర పరిస్థితులను బ్యాక్ టు బ్యాక్ మనకు కళ్ళకు కట్టినట్లు వివరిస్తారు...He La వెనుక ఉన్నది Henrietta Lacks అనీ,ఆమె ఒక సెల్ లైన్ మాత్రమే కాదనీ,ఒక ముడిపదార్థంగా కాకుండా Henrietta Lacks ను ముందు ఒక మనిషిగా గుర్తించాలనీ,ఆమె కథను ప్రపంచం తెలుసుకోవలసిన అవసరం ఉందనీ Rebecca వాదన..మెదడుతో ఆలోచించే సైంటిఫిక్ రీసెర్చ్ ని,మనసుతో ఆలోచించే మామూలు మనిషితో ముడిపెట్టే యత్నంలో అడుగడుగునా అడ్డుపడే హ్యూమన్ ఎథిక్స్ పాత్రను తెలుసుకోవాలంటే ఇలాంటి ఒక పుస్తకం చదవాల్సిందే..ఈ రచన Oprah Winfrey Deborah పాత్రలోనటించగా త్వరలో సినిమాగా రానుంది..

Henrietta Lacks మరియు He La సెల్స్ గురించిన BBC documentary 'The Way of All Flesh', యూట్యూబ్ లింక్
BBC documentary on He La

పుస్తకం నుండి కొన్ని లైన్స్,
నల్లజాతీయుల వెళ్ళే Johns Hopkins హాస్పిటల్ గురించి రాస్తూ...
For Henrietta, walking into Hopkins was like entering a foreign country where she didn’t speak the language.
“Hopkins, with its large indigent black population, had no dearth of clinical material.
“Hennie,” she whispered, “they burnt you black as tar.”Henrietta just nodded and said, “Lord, it just feels like that blackness be spreadin all inside me.

Henrietta గురించి Gey అసిస్టెంట్ మేరీ అనుభవాలు,
Mary stood beside Wilbur, waiting as he sewed Henrietta’s abdomen closed. She wanted to run out of the morgue and back to the lab, but instead, she stared at Henrietta’s arms and legs—anything to avoid looking into her lifeless eyes. Then Mary’s gaze fell on Henrietta’s feet, and she gasped: Henrietta’s toenails were covered in chipped bright red polish.
“When I saw those toenails,” Mary told me years later, “I nearly fainted. I thought, Oh jeez, she’s a real person. I started imagining her sitting in her bathroom painting those toenails, and it hit me for the first time that those cells we’d been working with all this time and sending all over the world, they came from a live woman. I’d never thought of it that way."
When it came to growing viruses—as with many other things—the fact that HeLa was malignant just made it more useful. HeLa cells grew much faster than normal cells, and therefore produced results faster. HeLa was a workhorse: it was hardy, it was inexpensive, and it was everywhere.
You do not engage the attention of the reader unless your story has basic human interest elements.
Several patients had successfully sued their doctors for privacy violations, including one whose medical records were released without her consent, and others whose doctors either published photographs or showed videos of them publicly, all without consent. But those patients had one thing going for them that Henrietta didn’t: They were alive. And the dead have no right to privacy—even if part of them is still alive.
Jones wrote: From a clinical point of view, Mrs. Lacks never did well. …As Charles Dickens said at the beginning of [A] Tale of Two Cities, ‘It was the best of times, it was the worst of times.But it was the best of times for science in that this very peculiar tumor gave rise to the HeLa cell line. … For Mrs. Lacks and the family she left behind, it was the worst of times. Scientific progress and indeed progress of all kinds is often made at great cost, such as the sacrifice made by Henrietta Lacks.
“You know what’s weird? The world got more pictures of my mother cells than it do of her. I guess that’s why nobody knows who she is. Only thing left of her is them cells.